Panglukat

Kalpasan ti tallo tawen a nadara a panagari, ad-adda pay tatta a parparungsoten ti rehimen Marcos ti pasista a panagipawil iti umili a Pilipino. Agtultuloy ti panagsayasay ti dara ken panagadu ti kaso ti panaglabsing iti karbengan-tao iti nagan ti kontra-insurhensya. Mauyong a gagem daytoy a rebbeken ti patriyotiko ken demokratiko a panggep ken dangadang ti umili a Pilipino ken gibusan ti rebolusyonaryo a panaglaban da. Agserserbi daytoy iti interes ti gangannaet a monopolyo kapitalista, dadakkel a burges komprador, apo’t daga ken dagiti burukrata kapitalista.

Tapno iladawan ti kinakaro ken kinasaknap ti kinaulpit ti rehimen ken paawengen ti pukkaw ti umili para iti hustisya, ipabpablaak ti Ang Bayan (AB) daytoy nga ulat seknan iti agsusumbangir a panagabuso ken panagrabngis dagiti armado a gamat ni Marcos kadagiti karbengan-tao iti napalabas nga innem a bulan (Enero agingga Hunyo tatta a tawen). Pakairamanan daytoy ti pasista a tauhan ti Armed Forces of the Philippines (AFP), Philippine National Police (PNP), dagiti paramilitar ken dadduma pay nga armado nga ahente ti reaksyunaryo nga estado.

Naadaw daytoy nga ulat kadagiti impormasyon a naipadamag, inurnong ken inamiris ti AB.

Gapu iti ad-adda pay a pinakaro a panagipawil a nangibunga ti kinarigat iti panangipatulod kadagiti ulat, adu a kaso iti kaaw-awayan ti saan a nailista. Adu a panaglabsing iti karbengan-tao ti umili a Moro a saan a mairakrakurak iti publiko ti saan a nairaman iti daytoy nga ulat.

Inaramat ti AB daytoy nga ulat ti internasyunal a pagrukodan iti panangtaya iti bilang dagiti biktima ti ebakwasyon ken militarisasyon, ken iti bilang dagiti ubbing nga apektado.

Patakaran ti represyon

Mayor a patakaran nga inpatungapal ti rehimen Marcos tatta nga umuna a paset ti 2025 ti National Action Plan for Unity, Peace, and Development (NAP-UPD) 2025-2028 iti Pilipinas. Daytoy ti nagbalin a balangkas ti pinainget a pangpulitika a represyon laban iti masa a Pilipino. Idi pay napalabas a tawen a narugyan nga isagana ti baro-daan a patakaran.

Ti NAP-UPD ket upisyal a naaprubaran babaen ti Memorandum Circular No. 83, series 2025 nga inparuk-at ti Office of the President. Inmandar ti memorandum iti amin nga ahensya ti gubyerno nga ipatungpal ti plano kas paset ti “whole-of-nation” ken “whole-of-society” approach iti “panangrisut kadagiti parikut nga ituntunda ti rebolusyonaryo a tignay.” Ti NAP-UPD ket naibasar iti National Security Policy 2023-2028 ken Philippine Development Plan 2023-2028.

Naawagan daytoy nga “strategic blueprint” wenno tarabay tapno rebbeken ti Communist Party of the Philippines, ti New People’s Army ken National Democratic Front inton 2028. Ti baro a patakaran ket kangrunaan nga ipatungpal ti National Task Force-Elcac a binukel ti rehimen Duterte.

Umannurot iti daytoy a patakaran, bwelado nga ipatpatungpal ti AFP ken PNP ti narugit a todo-gera laban iti umili a Pilipino iti kasyudadan ken kaaw-awayan. Agtultuloy ti nakaro a pasista a terorismo ti estado, panagrukma iti imperyalismo a US ken panangipawil kadagiti pwersa a patriyotiko ken demokratiko.

Iti laksid ti maulit-ulit nga isawsawang ti US, AFP ken ni Marcos kanaig ti “panagbwelta” ti armado a pwersa ti pagilyan manipud “internal a depensa” agturong ti “eksternal a depensa” gapu ta “nakapsuten” wenno “naatiwen” ti NPA, agtaltalinaed ti kadakkelan a pwersa ti AFP iti kaaw-awayan ken kadagiti larangan gerilya. Maulit-ulit ti panangitambor daytoy a pito a nakakapsut a larangan gerilya laengen ti nabatbati, ngem rinibo a pwersa ti militar, pulis ken paramilitar pay laeng ti mapatpatignay para iti kampanya a kontra-insurhensya.

Paset ti NAP-UPD, agtultuloy nga ar-aramaten ni Marcos ti Anti-Terrorism Law, a maikalima a tawen nan, ken ti Terrorism Financing Prevention and Suppression Act tapno gipiten ken pagulimeken dagiti kritiko ken agsarsarita laban iti rehimen na, ken uray ti ordinaryo nga umili. Punpuntiryaen ti rehimen ti dagiti binansagan daytoy a “ligal a prente ti CPP-NPA-NDFP” tapno kano “isardeng ti rekrutment, putden ti suporta a pangpinansya ken labanan ti propaganda.” Nasaknap a rabrabngisen daytoy ti karbengan iti panag-organisa dagiti sektor.

Iti kaaw-awayan, agtultuloy nga maipapauneg iti nakarkaro a militarisasyon ken okupasyon dagiti komunidad iti langa dagiti focused military operation (FMO) ken okupasyon dagiti baryo iti linged ti Retooled Community Support Program (RCSP). Kadagitoy nga operasyon daytoy, dagiti mannalon a sibilyan wenno saan nga armado ti kangrunaan a punpuntiryaen ti kinaranggas militar ken panagipawil, Kagiddan daytoy ti awan turturong na nga aerial bombing, istraping ken panagkanyon kadagiti kataltalonan ken kabanbantayan a mangikabkabil ti biag dagiti sibilyan iti peligro ken mangdaddadael iti law-ang.

Nu sadinno a kumarkaro ti pasista a terorismo ti militar, idiay met a manamnama ti panagserrek ti dadakkel a negosyo a minas, plantasyon, ekoturismo ken dadduma pay a tipo ti pananggamrud iti law-ang ken panangpadisi kadagiti komunidad. Dagitoy nga operasyon militar ket agserserbi met a panagsagana tapno pagbalinen a “natalged” ti sumagmamano nga erya para kadagiti war games ti US ken Pilipinas.

Saan nga agsardeng ti bwelado a panangipatungpal ti NTF-Elcac iti programa a “balik-loob” ken panangallilaw babaen ti peke nga amnestiya iti kaaw-awayan. Kasilpo daytoy ti kampanya ti intimidasyon, pwersaan a “panagpasurender” kadagiti sibilyan ken panagkurakot iti pondo ti umili. Pinondoan ti rehimen Marcos ti panangbukel ti timpuyog dagiti “dati a rebelde” idi Abril tapno usaren laban iti umili a Pilipino.

Kas iti maudi a tallo a tawen iti poder, nadamsak ti panaglabsing ti rehimen Marcos kadagiti panagannurotan iti gubat, iti langa ti ingagara a panangpatay kadagiti sugatan a mannakigubat, panangpatay kadagiti sibilyan kadagiti “peke nga engkwentro” ken panangparigat kadagiti sibubukel a komunidad kagiddan dagiti operasyon a pangkombat ti AFP.

Dagiti panaglabsing iti karbengan-tao

Iti listaan ti Ang Bayan, 180,074 ti nagbalin a biktima dagiti panaglabsing iti karbengan-tao ti rehimen US-Marcos manipud Disyembre 10, 2024 agingga Hunyo 30 (203 aldaw). Nailista ti AB ti 239 kaso dagiti panaglabsing iti karbengan-tao iti intero a pagilyan

Iti abereyds, saan a bumaba iti tallo a biktima ti pulitikal a pammapatay kada bulan. Nayon ditoy, adda met ti maysa a biktima ti panagdukot ken dua a tortyur kada bulan. Iti napalabas nga innem a bulan, pito a biktima ti napaay a pammapatay dagiti pwersa ti estado.

Kas kadagiti napalabas nga ulat, kaadwan a biktima ti nailista iti intar ti mannalon (176,940), sumaruno ti sektor dagiti ubbing (2,273) ken nakurapay iti syudad (2,237).

Iti tallo a tawen ti rehimen Marcos iti poder, nailista ti AB ti 3,321 kabuklan a bilang dagiti kaso nu sadinno a saan a bumaba iti 688,313 ti bilang dagiti biktima, dumanon iti tantos a 628 kada aldaw dagiti biktima ti panaglabsing iti karbengan-tao iti napalabas a tallo a tawen ti rehimen Marcos.

Pammapatay, napaay a pammapatay ken tortyur

Saan a bumababa iti 24 ti biktima ti pulitikal a pammapatay iti intero a pagilyan iti napalabas nga innem a bulan. Mayorya kadagiti kaso ket nailista iti kapatur dagiti focused military operation (FMO) ken RCSP dagiti soldado ken pulis kadagiti komunidad dagiti mannalon ken katutubo. Nailista dagiti pammapatay idiay Oriental Mindoro, Masbate, Negros Oriental ken Occidental, Capiz, idiay Samar, Northern Samar ken Eastern Samar, Leyte, Agusan del Sur, Surigao del Sur ken Sarangani.

Kas iti napalabas, parparwaren ti AFP a napatay iti “engkwentro” dagiti biktima. Tapno pagparangen a napatay iti engkwentro, dagiti bangkay ket kaw-kawesan da, mulmulaan ti armas, bala ken dadduma pay nga usar ti militar ken iwalwalang iti agduduma a lugar. Ipaspasaknap ti AFP ti kakasdiay a peke a damdamag uray pay nairut a panpaneknekan dagiti pamilya, karruba ken uray dagiti upisyal ti konseho iti baryo a saan a pudno dagitoy.

Kadagiti biktima, lima dagiti hors de combat (dagiti kombatant nga awanan kabaelan a lumaban gapu ta nasugatan wenno agsakit), ken saan a kombatant wenno dagiti retirado ti rebolusyonaryo a tignay. Kinemmeg isuda dagiti berdugo a tauhan ti AFP ken ingagara da a pinatay, imbes nga ideklara a balud ti gubat wenno idarum iti korte. Mailasin met kadagiti bangkay dagiti marka ti tortyur.

Dagiti kaso ti masaker. Nailista iti panawen a saklaw ti ulat ti tallo a kaso ti masaker: ti maysa ket sibubukel a pamilya, ti maysa pay ket tallo a mannalon ken ti maikatlo ket ti panangmasaker kadagiti hors de combat.

Idiay Agusan del Sur, awanan asi a minasaker dagiti soldado ti 26th IB ti pamilya Gomansil iti Dayuman River, Barangay San Vicente (Balagnan), Esperanza idi Disyembre 15, 2024. Pinapatay dagiti berdugo ti agassawa a ni Toto ken Toni Gomansil ken ti anak da a ni Celine. Pinabasol dagiti soldado isuda a makisilsilpo iti NPA ken rebolusyonaryo a tignay iti prubinsya.

Sakbay ti krimen, nagpakada pay ti pamilya Gomansil kadagiti soldado a nakadeploy iti asideg a detatsment tapno mapalubosan da nga agtrabaho iti talon da. Iti laksid ti “panagpakada” da, sinurot isuda dagiti soldado ken ingalut da ti agassawa a Toto ken Toni. Nainget nga ininterroga da ti agassawa ken mano a daras a dinamag da nu adda ti presensya ti NPA iti komunidad da, a pinaglibakan da. Birbiruken da met ti asawa ni Celine a pabpabasolen da a maysa a mannakigubat ti NPA.

Kasaruno daytoy, binagbagsol dagiti soldado ti agassawa agingga a pimmusay dagitoy. Nakataray pay ni Celine idi naimatangan na ti pammapatay kadagiti nagannak na ngem dagus met laeng a pinalto-paltogan dagiti soldado. Rinabngis ken ginudwa pay dagitoy ti bangkay ni Celine.

Idiay Northern Samar, pinalto-paltogan agingga a mapatay dagiti soldado ti 8th ID ti tallo a mannalon iti Barangay Nagoocan, Catubig idi Hunyo 8. Parparwaren ti military a ti tallo ket kabilang iti lima a napapatay iti maysa nga armado nga engkwentro dagiti soldado ken NPA. Dagiti biktima ket nabigbig a da Noel Lebico Sr, Arnel Aquino ken Nonoy Norcio.

Ni Lebico ket residente ti Barangay Roxas idiay Catubig, ni Aquino ket manipud iti Barangay Osmeña idiay Palapag, bayat a ni Norcio ket taga-Barangay Luneta, Gamay. Dagiti baryo ken munisipalidad a pagindegan da ket nakaipasidong iti de facto a linteg military manipud pay 2020. Sakbay ti insidente, siguden a makapadpadas dagiti biktima ti panaglipit ken kinaulpit dagiti militar.

Sakbay daytoy, nagkedked ti tallo iti programa ti inkapilitan a panagpasuko ti 8th ID.

Pammapatay iti menor-de-edad. Pinapatay ti 63rd IB ti 16-anyos a ni Jayson Grafil Padullo iti awan-pilpilienna a panagpalto-paltog idi Hunyo 15 iti Sityo Bagong Barrio, Barangay Pinanag-an, Borongan City, Eastern Samar. Nairut a pinaneknekan dagiti kabarangayan ni Jayson iti Barangay Benowangan nga isuna ket maysa a sibilyan. Kunada, kaen-enrol na laeng iti Grade 7 ken naituding a sumrek tatta Hunyo.

Ti biktima ket adda idiay taltalon iti ruar ti sityo, kadwa na ti maysa pay nga agtutubo idi pinaputokan isuda dagiti agop-operasyon a soldado. Ni Jason ket natay kadagiti tama ti bala, bayat a nakataray ken naisalbar ti kadwa na.

Pammapatay kadagiti hors de combat. Agdadata a rabrabngisen ti AFP ken rehimen Marcos dagiti pagannurotan ti gubat. Nailista kadagiti prubinsya ti Negros Oriental ken Occidental, ken iti Leyte dagiti pammapatay kadagiti hors de combat.

Idiay Negros Occidental, dinukot ken ingagara a pinapatay dagiti soldado da Nonoy Ponteras (Ka Jojo) ken Marisa Pobresa (Ka Kim). Idi Marso 7, alas-8 ti rabii, dinukot dagiti operatiba ti Crime Investigation and Detection Group ti Philippine National Police (PNP) ken dagiti tauhan ti Armed Forces of the Philippines (AFP) da Ponteras ken Pobresa iti maysa a balay iti Bacolod City. Pwersado nga inlugan da isuda iti maysa a van ken inpan iti maysa a saan a limed a lugar, nu sadinno a pinapatay da isuda.

Ti bangkay ti dua ket inpan dagiti berdugo ni Marcos iti Sityo Paraiso, Barangay Caduhaan, Cadiz City. Sumaruno nga aldaw, nagipasaknap ti inuulbod dagiti lokal a tagapagsarita ti militar a ti dua ket napatay iti maysa nga engkwentro ti 79th IB ken NPA pasado ala-una ti parbangon.

Ni Ponteras ket maysa kadagiti nangnangruna nga upisyal ti NDF-Negros bayat a ni Ponteras ket maysa kadagiti mangiwarwardas ti pangrehiyon nga upisina ti NDF. Kabilang iti rebbengen ti dua a makikunsulta kadagiti mangmangged, mannalon, mangmangged-talon, dagiti nakurapay ken dadduma pay a maidadanes a sektor iti isla tapno tulungan isuda a mairakurak dagiti arungaing da ken iyabante ti dangadang da.

Idiay Leyte, pinapatay ti 93rd IB ti saan nga armado ken awanan kabaelan a lumaban a tallo a kameng ti NPA idi Hunyo 18 idiay Barangay Cogon, Carigara. Masakit ken agpapaimbag da Juanito Selleca Jr (Ka Tibor/Ka Rey) ken Sadam Paclita (Ka Dimple) idi rauten ken pinalto-paltogan isuda dagiti soldado. Kadwa da ni Lino Delante (Ka Dodong), maysa a medik a mangay-aywan kadagiti pasyente a napapatay.

Saan nga armado dagiti nasao a kameng ti NPA gapu ta pasyente da. Iti pammapatay, nalawag ti intensyon dagiti soldado a patayen ti tallo gapu ta nu kayat da koma ket kabaelan da a tiliwen dagitoy ken itrato kas balud ti gubat.

Natay gapu iti troma. Natay ti maysa a babai a ni Lolita Reman iti Sityo Toril, Barangay Bandila, Toboso, Negros Occidental idi Mayo gapu iti nalabes a buteng ken troma kadagiti operasyon ti 79th IB. Rineyd ken rinansak dagiti soldado ti balay ti pamilya Mahusay nga ayan ti babai iti Sityo Toril idi Mayo 20, alas-5 ti bigat.

Maysa a kapada nga insidente met ti napasamak idiay Barangay Minapasok, Calatrava. Inatake ti stroke ti mannalon a ni Boyet de Asis idi Mayo 23 gapu iti panagpangpangta kenkuana ti pito a soldado ti 79th IB ken dagiti traydor iti rebolusyon.

Natay iti detensyon. Natay ti maysa a masakit a balud pulitikal manipud idiay Quezon idi Disyembre 25, 2024 gapu iti kriminal a panagbaybay-a ti New Bilibid Prison (NBP) iti Muntinlupa City. Inatake ti stroke ken natay ni Hilario de Roxas, maysa a mannalon manipud Catanauan, Quezon.

Ni De Roxas ket maysa a senior citizen nga agsagsagaba ti hypokalemia (kondisyon nu sadinno a bumababa ti potassium iti bagi), pneumonia ken hypertension. Inaresto isuna dagiti pulis ken soldado idiay General Luna, Quezon, idi Pebrero 12, 2020 kadagiti kaso a kriminal.

Naiyakar isuna idiay NBP idi Setyembre 30, 2024 manipud iti pannakaibalud iti Gumaca District Jail ken Quezon District Jail (QDJ) iti munisipalidad ti Pagbilao. Bayat a nakabalud ni de Roxas idiay Quezon ket inatake isunan ti mild stroke ken naaddaan ti nadumaduma a komplikasyon iti salun-at.

Nailista met ti Ang Bayan ti pito a biktima ti napaay a pammapatay. Karaman kadagitoy a kaso dagiti agop-operasyon a yunit ti militar, nga iti amak a maunaan ket tarantado nga agpalpaltog iti siasinoman a masabsabat da iti kabakiran wenno dalan. Saan met a bumaba iti 23 ti nakapadas ti tortyur iti ima dagiti soldado.

Panag-aresto, panagdukot, panagpangta, panaglipit ken intimidasyon

Nakailista ti AB ti 31 kaso ti arbitraryo a panag-aresto ken detensyon nu sadinno a saan a bumaba iti 73 ti biktima, a kaadwan ket mannalon. Napilaan dagiti biktima ti nadumaduma a pinarbo a kaso tapno nabayag nga itantan iti pagbaludan. Kabilang kadagiti kadawyan a kaso a naipila kadakwada ti illegal possession of firearms and explosives, pammapatay ken napaay a pammapatay, terorismo ken “terrorism financing.”

Ti dadduma kadakwada ket nakapadas ti ingagara a panangitantan dagiti korte iti panangiproseso kadagiti papeles tapno saan a dagus a makarwar. Ti dadduma pay, nangruna kadagiti prubinsya ket iligal a maibalbalud kadagiti kampo militar nga awan ti mandar ti korte ken saan a mapalpalubosan a mabisita ti pamilya.

Iti panawen a nakabalud, maisangsango met dagiti naaresto kadagiti “dati a rebelde” tapno pagbaliktaden isuda ken allukoyen nga agpaaramat iti estado. Maus-usar met ti pamilya dagiti naaresto ken detenido tapno piliten a “sumuko” dagiti nakabalud a kapamilya.

Inaresto gapu iti panagtakder para iti karbengan iti daga. Lima a kameng ti Samahang Magsasaka at Mangingisda sa Barangay Taltal (SAMMBAT) ti inaresto dagiti pulis kasaruno ti panagsupyat da iti demolisyon kadagiti pagtaengan iti 32-ektarya a daga idiay iti Sityo Togue, Barangay Taltal idiay Masinloc, Zambales idi Hunyo 19.
Dimmarup iti komunidad dagiti agipatungpal ti demolisyon iti panangiyuna ni Sheriff Roy Mendones ti upisina ti Provincial Sheriff kadwa da ti nasurok-kumurang 70 pulis ken dagiti tauhan ti SWAT. Inbalud dagiti pulis da Neil Edward Geroca, tagapagsarita ti grupo, ni Claire Elfalan, kalihim ti SAMMBAT, ken dagiti kameng daytoy a da Elmer Nollas, Elmer Madarang ken Alex Mose. Nakarwar da kalpasan ti mano nga aldaw babaen ti pyansa.

Panag-aresto kadagiti nagbarikada kontra demolisyon. Uppat a residente ti Mayhaligue Street iti Barangay 262 ken 264 idiay Zone 24, Tondo, Manila ti inaresto dagiti pulis gapu iti panagbarikada da laban iti demolisyon iti komunidad idi Mayo 26. Ipagpaganetget dagiti residente a ti demolisyon ket awanan ti ligal a basaran ken labsing iti karbengan da.

Ti kaso ti Agusan 8. Kinemmeg dagiti elemento ti 66th IB, 67th IB ken pulis ti 11 indibidwal iti maysa a tsekpoynt idiay Bunawan, Agusan del Sur idi Hunyo 13 ti rabii. Agbibyahe manipud iti munisipalidad ti Monkayo idiay Davao De Oro da Charisse Bernadine Bañez, Ronnie Igloria, Louvaine Erika Espina, Sinag Lugsi, Larry Montero, Daryl Man-Inday, Arjie Guino Dadizon, Grace Niknik Man-aning, Leo Taba ken dua a drayber idi maharang isuda iti tsekpoynt. Iti impormasyon ti grupo, inkapilitan a pinababa ken mano nga oras a pinagpakleb da isuda iti kalsada.

Inpetteng da nga awan ti gapu na a kinemmeg isuda dagiti pwersa ti estado. Inpaganetget dagiti biktima a pinarbo dagiti kaso ken parparwaren da nga adda ti naala kadakwada nga armas ken pasabog. Hinalughog ti militar ken pulis ti lugan nga awan ti ipakpakita da a search warrant ken kinumpiskar dagitoy dagiti alikamen da. Pinatakder da laeng dagiti biktima kalpasan ti dua nga oras ken pinarwar da a naala manipud iti alikamen da dagiti armas ken pasabog. Inpan da isuda iti istasyon ti pulis idiay Bunawan.

Idi agsapa ti Hunyo 14, nadiskubre dagiti biktima a saan dan a kadwa ken mapukpukaw da Taba ken ti dua a drayber dagiti lugan. Iti didiay nga aldaw, linapdan met dagiti soldado dagiti paralegal ken grupo iti karbengan-tao a makaasideg ken makasarita dagiti natiliw.

Tinantan a pannakawayawaya. Iti panawen ti ulat, nailista dagiti kaso ti ingagara a panangpabayag ken panangitantan iti panangiproseso dagiti dokumento ken papeles tapno saan a dagus a makarwar dagiti balud pulitikal. Kabilang ditoy ti nagbalin a kaso ni Rey Irvine Malaborbor.

Idi Hunyo 23, naitudingen a rumwar ni Malaborbor manipud iti innem a tawen a pannakabalud idi harangen isuna dagiti tauhan ti Metro Manila District Jail Annex 4 (MMDJ4) ken insubli da iti pagbaludan. Segun iti tauhan ti pagbaludan, adda ti simmangpet a subpoena laban ken Malaborbor para iti kaso nga arson a napasamak kano idi pay 2019 idiay Mindoro. Ti nasao a subpoena ket saan a nakanagan ken Malaborbor.

Ni Malaborbor ket maysa nga aktibista ken myembro ti Katipunan ng mga Samahang Magbubukid sa Timog Katagalugan (Kasama-TK). Inaresto ken pinilaan dagiti elemento ti 76th IB isuna ti pinarbo a kaso nga illegal possession of firearms idi Hulyo 27, 2019 idiay Santa Cruz, Occidental Mindoro. Inakusaran da met isuna a kameng ti New People’s Army.

Naan-anayen a nakaruk-at ni Malaborbor manipud iti pagbaludan idi umuna a lawas ti Hulyo.

5 tawen ti Anti-Terrorism Act. Iti panangipatungpal ti represibo nga Anti-Terrorism Act ken kanaig a linteg kontra iti “terrorism financing,” nailista ti grupo a Karapatan nga adda ti 227 indibidwal a nakasuan, bayat a 34 ti arbitraryo a tinudingan ti Anti-Terrorism Council a “terorista.”
Kadagiti nakasuan, adda iti 30 ti agdama a nakabalud. Maysa ti naidokumento a nakedngan a nakabasol babaen ti maysa a plea bargain iti estado. Simmango ti nasao a biktima iti 55 bilang ti pannakairaman iti “terrorist financing.”

Atake iti kapatur ti eleksyon a midterm. Simmango ti awan-sarday nga atake dagiti patriyotiko ken demokratiko a kandidato a timmaray para iti eleksyon a midterm idi Mayo. Nagbalin a target ti agdadata a panagipawil iti porma ti Red-tagging, panangpaliiw ken pammutbuteng dagiti senador ken partylist ti Koalisyong Makabayan ken uray dagiti lokal a kandidato. Saan a nailisi uray dagiti tagasuporta ti Makabayan manipud iti daytoy a panagipawil.

Iti datos ti Vote Report PH, adda iti 4.83% ti kabuklan a 6,064 ulat dagiti panaglabsing iti karbengan ken anomalya idi eleksyon. Kakarwan kadagitoy ti panagdukot ken iti agangay ket detensyon iti maysa a kampanyador ti Bayan Muna Party-list idiay Batangas.

Dinukot ti 59th IB ni Pauline Joy Banjawan idi Abril 26 ken natunton dagiti grupo iti karbengan-tao idi Abril 28 iti istasyon ti pulis idiay Santo Tomas, Batangas. Naamwan a sakbay nga inpan da iti PNP-Santo Tomas iti alas-9 ti rabii ti Abril 27 ket nakapadasen isuna ti pisikal ken mental a tortyur iti ima ti 59th IB. Pinilaan da ti kaso a kriminal tapno ibalud da.

Nailista met ti AB iti napalabas a tawen ti 17 biktima ti panagdukot. Adda dagiti kaso idiay Isabela, Rizal, Batangas, Sorsogon, Masbate, Negros Oriental ken Occidental ken Agusan del Sur. Sumagmamano kadagiti biktima ket inparang met laeng dagiti pwersa ti estado, bayat a ti dadduma ket bangkayen idi inpakita ti militar. Pinarwar da dagitoy a napatay kadagiti engkwentro.

Kadagiti sibibiag a naiparang, ti dadduma ket napilaan ti pinarbo a kaso ken naibalud. Bayat a ti dadduma ket adda iti kustodiya ti militar ken naiprisinta a “simmuko.”

Nakailista met ti AB ti saan a bumaba iti 891 biktima ti panagpangta, panaglipit ken intimidasyon. Ad-adda a dakdakkel daytoy a bilang nu iraman ti rinibo a naiparada ken inkapilitan a “pinagsurender” ti military kas kameng wenno tagasuporta ti NPA iti kasyudadan ken kaaw-awayan. Kadagiti kaso ti “panagpasurender,” saan a sumagmamano ti gundaway nga inaramat ti militar ti panangibunong ti ayuda tapno alaan ti litrato dagiti residente ken ibaga a “simmuko” dagitoy.

Teror ti militar kadagiti komunidad

Iti nagulib a panggep a “rebbeken” ti hukbo ti umili iti kaaw-awayan, wenno “lapdan a makasubli” dagitoy, saksakupen dagiti operasyon a kombat ti AFP ken PNP ti adu a komunidad iti kaaw-awayan. Agtultuloy a nakapakat ti bata-batalyon a pwersa ti militar ken pulis iti adu a komunidad dagiti mannalon ken nailyan a minorya.

Nailista ti AB ti saan a bumaba iti 2,060 biktima ti pwersado a panagpatalaw ken dislokasyon. Dimmanon iti 171,066 ti bilang dagiti residente nga apektado ti naipataw a narurungsot a blokeyo iti taraon ken ekonomya. Adda dagiti nailista a siyam a kaso ti aerial bombing, istraping ken panagkanyon.

Panagbomba idiay Mindoro. Nagiyaramid ti aerial strafing ken panagbomba ti 203rd IBde idiay Mansalay, Oriental Mindoro idi Marso 1. Nangitunda ti riribuk ti panagraut kadagiti komunidad ti mannalon ken Mangyan-Hanunuo. Iti ulat dagiti residente, alas-10 ti bigat a napasamak ti umuna a bugso ti panagpatudo ti bala manipud iti ere usar ti dua a blackhawk helicopter idiay Sityo Lomboy, Barangay Panaytayan. Kalpasan daytoy, nagsubli dagiti helikopter banda alas-2:30 ti malem ken nagitennag ti uppat a bomba kagiddan ti dinudursok a panagpappaputok iti agkakaabay a sityo ti Lomboy, Abaka ken Matarayo.

Insayangkat dagiti berdugo ti terorismo manipud iti tangatang kalpasan ti pinarbo a labanan ti 4th IB ken NPA- Mindoro. Awan ti yunit ti NPA-Mindoro iti nasao a lugar iti didiay nga aldaw.

Naapektaran met ti panagbomba ti dadduma pay a kaasideg a komunidad ti Buol, Amaga, Tangkulang, Salay ken Proper a sakop pay laeng ti Barangay Panaytayan ken dagiti sityo ti Puyuhan ken Badi a sakop ti kaabay a Barangay Teresita.

Ti panagbomba idiay Mansalay ket kasaruno ti aerial strafing ken panagbomba met iti munisipalidad ti Pola idi Pebrero 19.

Istraping idiay Bukidnon. Nagpatudo ti bala ti 88th IB kadagiti sibilyan iti Sityo Bendum, Barangay Busdi, Malaybalay City, Bukidnon idi Abril 19. Maysa a sibilyan ti kritikal a napuntaan ken naitaray iti ospital gapu ditoy. Dagiti nasao a sibilyan ket agbirbirok laeng ti lapnisan (agarwood) ken “nagkamalian” kano dagiti soldado a kameng ti hukbo ti umili.

Dangran ti US war games iti pagbiagan. Direkta a naapektaran ti pagbiagan dagiti mangngalap iti panagipataw ti “no-sail zone” ti lokal a gubyerno ken ti tropa ti US tapno ikkan dalan dagiti war games ken live-fire exercises. Naipatungpal daytoy idi Abril ken Mayo iti Ilocos, Zambales ken Cagayan nu sadinno a saan a bumaba iti 28,000 a mangngalap ti naapektaran segun kadagiti ulat. Maibilang daytoy a blokeyo iti taraon ken ekonomya a manglablabsing iti karbengan-tao.

Hustisya!

Hustisya ti nagkaykaysa a pukkaw ti umili a Pilipino para iti amin a biktima ti panaglabsing iti karbengan-tao ti rehimen US-Marcos. Nadumaduma a langa ti panagiyebkas ken dangadang ti insayangkat dagiti grupo iti napalabas a tawen tapno ikkan boses dagiti biktima ken pamilya da.

Tuluy-tuloy ti awag dagiti grupo ken biktima ti gera iti droga a pagsungbaten ni Rodrigo Duterte iti krimen na iti sangkataw-an. Naragsakan da iti pannakaaresto ni Duterte idi Marso 11 ken detensyon iti International Criminal Court iti kaso a krimen iti sangkataw-an. Tumaktakder dagiti biktima laban iti anyaman a gandat ken maniobra ti kampo ni Duterte tapno mapalubosan ken maikkan isuna ti interim release. Nayon daytoy, pappapigsaen da met ti awag a balbaliw nga agkameng ti Pilipinas iti ICC.

Inyaramid met dagiti grupo iti karbengan-tao dagiti fact-finding mission bilang porma ti panaglaban ken awag para iti hustisya. Idiay Mindoro, natured a sinango ken linabanan ti nadumaduma a grupo, kabilang ti Karapatan-Southern Tagalog, ti sangon-sango a panaglipit ken kinaranggas militar ti 203rd IBde a naggandat a pawilan isuda nga iyaramid ti maysa a fact-finding mission iti isla ti Mindoro idi Pebrero 23 agingga Marso 1.

Partikular a tinurong ti tim dagiti munisipalidad ti Pola, Bulalacao ken Mansalay idiay Oriental Mindoro nu sadinno a naiyulat ti serye dagiti panaglabsing iti karbengan-tao kasaruno dagiti engkwentro ti 203rd IBde iti NPA-Mindoro idi Pebrero. Apagsangpet pay laeng ti tim iti isla, nakapatawen ti saan a deklarado a linteg militar kadagiti barangay.

Babaen ti tuluy-tuloy a kampanya ken panagpursigi dagiti pamilya ken abugado, sumagmamanon a balud pulitikal ti nawayawayaan gapu iti kinaawan ti ebidensya kadagiti pinarbo a kaso a naipila kadakwada.

Kabilang ditoy ti pannakawayawaya dagiti organisador ti Kalipunan ng Damayang Mahihirap (Kadamay) a da John Griefen Arlegui ken taga-Anakbayan a ni Reynaldo Viernes idi Pebrero 4. Nasurok innem a tawen da a naibalud. Nakaruk-at met idi Abril 8 dagiti salaknib ti karbengan dagiti Lumad a da Julieta Gomez ken Niezel Velasco kalpasan ti uppat a tawen.

Limmatak met iti napalabas a tawen ti serye dagiti welga ken sangsangkamaysa a tignay dagiti mangmangged ken unyon tapno irupir ti awag da para iti nayon asweldo, dagiti karbengan iti pabrika ken ipangabak ti baro a collective bargaining agreement (CBA). Sumagmamano kadagiti nalatak a tignay ti napasamak a welga dagiti mangmangged ken unyon ti Nexperia Philippines Inc ken Kawasaki Philippines.

Agtultuloy ti militante a panaglaban ti umili ken dagiti salaknib ti karbengan-tao tapno tuluy-tuloy a labanan ti brutal a panagari ti rehimen Marcos. Manipud kadagiti addang a ligal wenno ekstra-ligal, agingga kadagiti armado nga aksyon ti NPA, tuloy-tuloy a lumablaban ti umili tapno salakniban ti karbengan da ken gun-oden ti hustisya. Irakrakurak, babbabalawen ken singsingiren da ni Marcos kadagiti patakaran iti represyon ken terorismo ti estado.