Hugot nga ginkundenar sang Romeo Nanta Command-New People’s Army (RNC-NPA) ang nagalala nga militarisasyon sa Northern Negros ilabina ang brutal nga pagmasaker sang mga sibilyan sa Toboso kasunod sang natabo nga engkwentro sa tunga sang mga pulang hangaway idalum sang Roselyn Jean Pelle Command-NPA kag sa #DiMasaligan 79th IB sa amo gihapon nga banwa. Kadungan sini, nagahatag man ang yunit sang taas-kamao nga pagsaludar sa mga martir nga nagapangapin sa interes kag kaayuhan sang masang ginapigos kag ginahimuslan tubtub sang ila ulihi nga ginhawa.

Ang Toboso masaker ang dugang nga kaso nga ginkomiter sang AFP-PNP kag NTF-ELCAC sa isla sang Negros sa mando sang US-Marcos II nga rehimen. Sa ila pagkadesperado nga makaigo sa yunit sang mga pulang hangaway agud mapamatud-an ang ila pasulit-sulit nga ‘script’ sang ila kuno kadalag-an, gindalasa nila ang mga sibilyan kag ginbalandra ini sa publiko isip ‘trophy’. Lakip sa mga biktima nanday RJ Ledesma, isa ka journalist sa Bacolod, Alyssa Alano, lider-estudyante, Maureen Keil Santuyo kag Errol Wendel nga parehong development workers, si Lyle Prijoles kag Kai Sorem, mga foreign human rights advocates.

Sa una pa lang, makita na naton ang pagkabutigon sa bilog institusyon sang AFP kag ila katimbang nga mga ahensya. Naghambal sila nga 5-7 nalang ang bilin sang NPA sa kada larangan, apang paano nga naglab-ot sang 19 ang ila ginpatay nga kuno mga katapo sang NPA?

Ikaduha, sa likod sang kuno ‘imbestigasyon’, matalupangdan ang media blackout sa mga impormasyon tuhoy sa naglungtad nga engkwentro—halin sang mga biktima tubtub sa mga nakumpiska nga mga armas. Lawig man nga panahon nga ginpanginwala sang AFP kag PNP nga may yara sang foreign nationals nga gin-ulamid nila pagpatay bisan pa man nga nagnilapta na ang mga pictures sa mga biktima.

Kon tan-awon ang kasaysayan sang AFP partikular na sang 79th IB, madamo na ini sang kalakasan nga ginhimo batok sa mga pumuluyo sa norte nga bahin sa negros sa mando sang ila amo nga mga burukrata kag mga agalon-mayduta. Amo ini ang bayarang mersenaryo nga nagapasiguro sa interes sa dalagkong agalon-may duta sa Norte, lugar kon diin ara ang konsentrado nga hacienda sa katubohan. Wala ini sang kinatuhay sang 94th IB nga nagapamatay sang mga sibilyan sa South Central Negros kag ginapasibangud nga mga katapo sang NPA. Indi naton malipatan ang mag-utod nga Sabanal, Joemarie Calumba, Crispin Tingal Jr kag ang Fausto masaker.

Imbes sabton ang mga lehitimong demanda sa pumuluyo kaangay sang kawad-on sang duta, kapigaduhon, kag inhustisya, ginapahipos nila ang mga pumuluyo paagi sa mga kontra-insurhensyang kampanya pareho sang National Action Plan for Unity, Peace, and Development (NAP-UPD). Ginakuga nila ang mga demokratikong espasyo sa pumuluyo kabangdanan nga ara gid ang panginahanglanon sa armadong paghimakas.

Bangud nagagamit sang armadong kusog ang reaksyonaryong estado, ang Communist Party of the Philippines (CPP) may ara man sang New People’s Army, ang matuod nga armado sa pumuluyo, nga nagaprotektar sa interes sa masang ginahimuslan kag ginapigos. Ang armadong paghimakas ang nangunang porma kag solong solusyon nga may sentral nga katungdan nga pag-agaw sang gahum pampulitika. Ang paglunsar sang demokratikong rebolusyon sang banwa paagi sang pangmalawigon nga inaway banwa ang magahimo sa mga handum sang pumuluyo ilabina sa mga mangunguma nga mangin reyalidad.