Puno han buwa ngan kawaray-baratunon hi 8th Infantry Division chief Maj. Gen. Ariel Orio ha paghinambog han mga “nakab-ot” kuno han militar ngan Regional Task Force-Elcac kontra ha rebolusyunaryo nga kagiusan ha syahan nga katunga han 2025. An ginhihinambog gud niya amo an pagigin numero-uno nga uranos ha mga parag-uma han Eastern Visayas.

Pinaagi han “cluster lockdown” o dudrungan nga paghahamlet ha magkaranit nga baryo han mga pasista nga tropa nga nakakampo dinhi, dara nira an destroso nga lahos pa ha peste, bagyo o kathuraw ha mga komunidad. Kada igin-iimponer an hamlet, gindidid-an an mga parag-uma nga makagawas han baryo, bisan pa para magtrabaho ha uma o magbaligya han produkto ha bungto o kasapit nga baryo, labot pa ha iba nga restriksyon.

Hini la nga Hunyo, iginpailarum ha hamlet an diri mamenos ha siyam nga magsarapit nga barangay ha interyor nga parte han Las Navas, Catubig, Mapanas, Palapag ngan Gamay ha Northern Samar, ngan ha Jipapad ha Eastern Samar. Gintatantiya nga naapektuhan hini an pakabuhi han maabot ha 5,998 nga indibidwal o 1,428 nga panimalay.

Aada ha 67% han mga residente ha nasering nga mga lugar an nagpapasaop la o nagpapakabuhi ha gudti nga kalubian o pagsabak han mga produkto ha uma. Bisan waray “lockdown,” aada ha ₱350 an abereyds nga inadlaw nga suhol hini nga mga lugar, mas himubo ha ₱405 nga nakatalaan nga minimum nga suhol han mga agrikultural nga trabahador ha Eastern Visayas kada adlaw. Sanglit kada may hamlet ngan gindidid-an hira nga magpakabuhi, dugang nga iginhihikaw ha mga parag-uma an nasering nga sensilyo nga kita.

Ha usa nga baryo, tungod ha dirudiretso nga hamlet waray mapulsan an aada ha 30,000 kilos han kopras nga produkto ha sakob han tulo kabulan. Katugbang unta ini han kabug-usan nga kita nga maabot ha ₱600,000, o ₱50,000 kada semana nga may hamlet, kun an kopras aada ha kaagsuban nga presyo nga ₱20 kada kilo.

Buta ngan bungol hi Orio ngan iya suruguon ha 8th ID ha kakurian nga durot nira ha mga parag-uma. Tungod ini kay ha kada usa nga “napapasurender” kahuman han waray hunong nga panhadlok, panharas ngan pananarhug ha mga ginhahamlet nga baryo, gintatagan hira hin pahalipay, promosyon, ngan dugang nga suhol. Dugang pa dinhi an nakakawat nira nga pondo tikang ha mapan-uwat nga “Support to Barangay Development Program” han RTF-Elcac, nga an ungod nga gamit magin pork barrel nira.

An gin-ngaranan nga “Stormtroopers Division” usa nga bagyo nga nagdudul-ong han kalamidad ha kabaryuhan. Ginpapatay nira an parag-uma diri la ha panmusil o panmomba kundi ha durot nira nga kagutom ngan pangagaw han ira pakabuhi. Direkta hira nga ulang ha tinuod nga kauswagan ngan kamurayawan nga ginhihingyap han katawhan.

Amo nga sugad nala an karuyagon han masa nga parag-uma nga hasugon an dalan han gerra han katawhan ngadto ha paghuman ha pagtatalumpigos ngan paniniyupi ha ira. Dugang hira nga naduduso nga magkaurusa, ipakigbisog an ira kinabuhi ngan ipasulong an ngatanan nga porma han pakigbisog, labina an rebolusyunaryo nga armado nga pakig-away, agud ipakigbisog an ira pakabuhi ngan katungod.