Korapsyon, kawaray hustisya, pangabuso an nagduduso ha kabatan-unan nga Pilipino ha rebolusyon
Hini nga naglabay nga semana o duha, naglansar an rehimen US-Marcos hin lisang nga kampanya ha midya ngan social media agud hadlukon ngan tarhugon an kabatan-unan nga Pilipino, nga dugang nga nangangalas ha butnga han hilarum ngan hiluagan nga sakit han katilingban, ngan nabubutong nga kwestyunon an dunot nga naghahadi nga sistema ngan mamiling hin radikal ngan rebolusyunaryo nga mga pamaagi agud tapuson an korapsyon, kawaray hustisya ngan pangabuso han aada ha poder.
Ini nga kampanya para hadlukon ngan tarhugon an kabatan-unan nga Pilipino kaparte han arsenal han mga pasista nga taktika ni Marcos agud igpabilin an iya pagkapyot ha poder ngan igpreserbar an naghahadi nga sistema, pinaagi han pagpuypoy ha mga hingyap han kabatan-unan ngan katawhan para ha pagbabag-o.
Ini nga butaray nga pag-atake ha kabatan-unan ginpapangunahan han Armed Forces of the Philippines (AFP), han NTF-Elcac, ngan ira mga mersenaryo nga alipures ha likod han makinarya ha propaganda han gubyerno nga Marcos. Nagmobilisa hira han mga pondo agud pabuyluhon ngan igkoordinar an ira hukbo han mga troll ha social media agud sapawan an mga post nga kritikal ha gubyerno nga Marcos ha pagrabunos han mga spam nga comment, ngan nagpapakaarogante agud iduso an ira naratibo ha midya ngan pampubliko nga diskurso.
An psy-ops nga kampanya ni Marcos nagbuylo kahuman mamatay an usa nga estudyante nga researcher (parupangaliskay) tikang ha Pamantasan ng Lungsod ng Maynila, an 22-anyos nga hi Jerlyn Rose Doydora, hadton Enero 1 ha Abra de Ilog, Mindoro Occidental, ha butnga han waray wantas nga panmomba ngan pangistraping tikang ha kahanginan han AFP, kasunod han usa nga armado nga engkwentro. Usa pa nga batan-on, an 24-anyos nga hi Chantal Anicoche, an gindakop han mga pasista nga sundalo, ngan iligal nga gindetiner hin usa kasemana, antes igdayag ha butnga han pampubliko nga pagsukna. Tulo nga Mangyan nga kabataan an ginreport nga namatay ha panmomba tikang ha kahanginan nga ginhimo hirani ha mga komunidad ha kabukiran.
Ini la an pinakabag-o ha grabe nga pangabuso nga ginhihimo han mga armado nga pwersa ni Marcos ha Mindoro ngan iba nga parte han nasud. Ha desperasyon hini nga tahuban an ira pasista nga mga krimen, nag-imponer an AFP hin information blackout ha Abra de Ilog, pinaagi han butaray nga terorismo han estado ngan mga taktika han balaud militar. Kalakip hini an paggamit han kadaan nga maka-Marcos nga panguwat han paghakot han mga sibilyan para maghimo kunuhay hin “mga rally,” ulangon, hadlukon ngan puypuyon an mga paningkamot han dirudilain nga mga organisasyon ngan grupo ha tawhanon nga katungod nga magdumara hin independyente nga fact-finding nga imbestigasyon hiunong ha mga insidente. Karuyag pagawason han pasista nga rehimen nga gin-aaprubaran han katawhan an kontrol han militar ha ira mga komunidad, o ginsusuportahan nira an planado nga operasyon nga mina ngan “renewable energy” nga mga proyekto han mga operasyon han dagko nga negosyo nga magpapalayas ha ira ha ira tuna.
An kamatayan ni Jerlyn ngan han iligal nga militar nga detensyon ni Chantal ginpapalandaw kun tiunan-o natikadamo nga batan-on nga intelektwal yana an dismayado ha mga buwa ngan panguwat han reaksyunaryo nga gubyerno, ngan kritikal ha mga palisiya hini. Nagin landaw gud ini ha nakalabay nga mga bulan han mag-walkout an yukut-yukot nga kabatan-unan ha ira mga kampus ha unibersaidad ngan pinartisipar ha mga martsa ha kakalsadahan tungod ha mga kaso han tinagdako nga korapsyon.
Nakikig-usa hira ha panawagan han mga katawhan Pilipino para ha hustisya. Samtang hi Marcos, iya mga igkasi burukrata kapitalista ngan ira dagko nga kumprador burgesya nga mga kakunsabo naghahakin hin bilyun-bilyon kapiso tikang ha mga maanomaliya nga kontrata han gubyerno, mayoriya han katawhan Pilipino nagpapakabuktot kada adlaw para la makahaw-as ha natikakuri ilubon nga mga pankatilingban ngan pan-ekonomiya nga kunidsyon.
Magkukusog pa an nabutho nga rebelyon han kabatan-unan. Sugad han damo nga batan-on ha bug-os nga kalibutan, naalinggawas an mga Pilipino nga Gen-Z ha ira mga digital nga hawla ngan nag-eestablisar hin mga network ha tinuod nga kalibutan upod an ira igkasi kabatan-unan, sugad liwat ha hiluag nga masa han katawhan. Ha butnga han korapsyon, kawaray hustisya ngan pag-abuso han poder, damo nga batan-on nga intelektwal an nag-aadaptar hin mas kritikal ha katilingban nga panhunahuna ngan nagin mas pukaw ha grabe nga mga sakit han katilingban nga nanlalasurbo ha nasud, ha diri makatadungan nga pananag-iya ngan distribusyon han mga rekurso han nasud, ngan matalumpiguson nga mga kundisyon nga gin-aantos han masa nga anakbalhas ilarum han minoriya nga naghahadi nga klase nga nagkakatin ha pan-ekonomiya ngan pampulitika nga poder.
Krital nga pukaw hira kun tiunan-o ginpapabilin nga himubo an suhol han mga trabahador ha luyo han paghitaas han gastos agud mabuhi, tiunan-o nga milyun-milyon an nagigin tambay tungod ha kakulang han trabaho ngan napipiritan nga mabuhi komo kontraktwal, outsourced, gig o platform workers, tiunan-o nga an mga parag-uma nag-aantos ha kawaray tuna, panlupot ngan militarisasyon, tiunan-o nga an mga parupangisda ginhihikawan han pangisdaan han dagko nga kapitalista nga barko nga pangisda, tiunan-o nga an mga drayber han dyip ginriringgal han korporeyt nga pangagaw han ira mga ruta ngan prangkisa, ngan kun tiunan-o an iba nga tinalumpigos nga mga klase nag-aantos ha dirudilain nga iba nga porma han kawaray hustisya. An kabatan-unan mismo nag-aantos hini nga mga kundisyon. Milyun-milyon an ginhihikawan han ira katungod ha edukasyon. An guti nga porsyento nga nakakaabot ha unibersidad nag-aantos ha represyon ngan himubo nga posibilidad han disente nga empleyo. Ilarum han mga prayoridad han pasista nga rehimen Marcos, an segurado la nga posibilidad amo an pag-api ha militar, pulis o paramilitar nga mga pwersa, magserbe komo mga espiya, alipures o lawog kontra ha igkasi nga tinalumpigos nga katawhan.
Ha duso han natikapintas nga imperyalista nga hegemonismo ha tanan nga parte han kalibutan, ngan interbensyon militar han US ha Pilipinas, natikadako nga ihap han mga batan-on nga Pilipino an naalinggawas ha kolonyal nga panhunahuna—nga gin-imponer ha kada Pilipino tikang han pagkabata—ngan lugod ginhahangkop an patriyotismo. Mas nangangalas hira ha suporta han imperyalismo nga US ha henosidyo kontra ha Palestine ngan agresyon militar kontra ha soberano nga estado han Venezuela. Nangangalas gud hira tungod ha waray awod nga interbensyon militar han US ha Pilipinas ngan armado nga panunulsol ha Asia, nga nagdadanas ha nasud ha posibilidad han gerra nga nagseserbe ha estratehiko nga heopulitikal nga interes han US, nga sayop nga ginpapagawas komo “pagdepensa ha katalwasan han Pilipinas.”
Nalingi hira ha kasaysayan han nasud komo kolonya ngan bagakolonya han langyaw nga imperyal nga mga poder, nga nagdambong ngan ginkundenar an nasud ha usa nga permanente nga estado han pan-ekonomiya nga pagkaatrasado ngan diri makaglugaring. An hingyap han katawhan Pilipino para ha tinuod nga nasyunal nga katalwasan ngan pankatilingban nga hustisya padayon nga naglalarab ha ira mga kasingkasing. Natikadamo pa nga mga batan-on nga Pilipino an kausa han hiluag nga masa ha naglalarab nira nga karuyagon nga bag-uhon an dalagan han kasaysayan han nasud, ha pag-ato agud tapuson an paghahadi han korapsyon, pangabuso, kawaray hustisya ngan langyaw nga dominasyon, ngan determinasyon nga ipasulong an bag-o nga panahon han soberaniya, pag-uswag ngan pagin moderno.
Nakit-an han katawhan ngan kabatan-unan nga Pilipino ha nakalabay nga mga semana kun tiunan-o gin-gagamit ni Marcos an bug-os nga ranggo han estado poder agud igpreserbar an sistema han korapsyon ngan pangabuso, bisan ha butnga han kangalas han katawhan. Pira nga uruubos nga kawatan nagin saralaon ngan ginhimo nga sakripisyo, bisan kun padayon nga naghahakin an hiruhitaas nga mga burukrata kapitalista hin bilyun-bilyon kapiso nga kikbak, pork barrel ngan iba pa nga mga porma han korapsyon.
Damo nga batan-on nga intelektwal an mas nagigin pukaw ha mga limitasyon han ira pankatilingban ngan pampulitika nga poder nga bag-uhon an katilingban. Karuyag nira makig-usa ha milyun-milyon nga mga trabahador, parag-uma, bagaproletaryado ngaduha ha kasyduaran ngan kabaryuhan, mga parupangisda, minoriya nga katawhan ngan iba pa nga tinalumpigos ngan tiniyupi nga mga klase nga nagkokomponer han kadam-an han katawhan.
An pasista nga rehimen Marcos, labina an armado nga pwersa hini, sobra nga ginkakangalsan an kritikal ha katilingban nga kabatan-unan ngan gintatagad komo tarhug ha ira paghahadi. Ginpapakaraut nira an mga batan-on nga intelektwal komo “mga biktima han ideolohikal nga pagpapahiara,” nga baga hira hin mga waray utok nga mga tupa. Agud igdiwara an baratunon ha ira mga krimen, nahimo na nira nga hadlukon an mga kag-anak han mga biktima han terorismo han estado, ginpupugos hira nga igladawan an ira kabataan komo diri kaya magpinsar hin independyente ngan kritikal, o waray kapas nga igkomiter an kalugaringon ha butang nga labaw ha ira kalungaringon—an hingyap han katawhan para ha tinuod nga katalwasan ngan demokrasya.
Diri kakarawton han katawhan Pilipino ngan ira mga batan-on nga intelektwal an pasista nga panhadlok ngan mga pananarhug. Ginpakita han kasaysayan nga an mga pag-atentar nga puypuyon an mga intelektwal nagmanilampuson la nga mas aghaton an ira mga kritikal ngan mainaw nga mga hunahuna. Piho nga may mabutho nga makusog nga agos han batan-on nga mga estudyante, magturutdo, akademiko, siyentista ngan iba nga intelektwal nga maagos ngadto ha mga komunidad han kablas ha syudad ngan kabaryuhan agud mag-imbestiga, makit-an nira mismo an kongkreto nga mga problema han katawhan, ngan mahibaruan tikang ha mga masa an yawe nga importansya han pagigin organisado ngan paglalansar hin kolektibo nga pakigbisog komo pamaagi han pag-ato para han ira mga interes.
Diri pipira nga mga akademiko, parupangaliskay, peryodista, estudyante, siyentista, ngan bisan uruubos nga upisyal han mga ehensya han gubyerno an nagbisita ha mga yunit han Bagong Hukbong Bayan agud magkamayda hin mas hilarum nga pagsantop han mga rebolusyunaryo nga panlantaw, ngan mga rason nga nagduduso ha ordinaryo nga katawhan nga maglansar hin armado nga rebolusyon. Damo an padayon nga naaaghat ha dalan han pag-ato diri tungod ha baga iskema han “panguwat” ngan “manipulasyon,” lugod tungod kay an mga rebolusyunaryo nga ideya nga gin-uundong han PKP ngan BHB nag-eespiho ha ungara han katawhan para ha nasyunal nga katalwasan ngan demokrasya. Ginhahangkop la han katawhan ngan kabatan-unan an mga ideya nga nagpapahayag han ira mga ungara ngan hingyap. Damo tikang ha presente nga henerasyon han batan-on nga mga Pilipino an nakikit-an an rebolusyon komo nag-uusahan nga dalan ngadto ha pagkab-ot ha hingyap para ha talwas ngan abunda nga kabubwason, ngan ginkomiter an kalugaringon nga atubangon an tanan nga kakurian ngan sakripisyo agud magmartsa hini nga makuri nga dalan.
Natikadamo nga katawhan an ginkukunsidera hi Marcos, kaupod an AFP, PNP, NTF-Elcac ngan iba nga mapanmuypoy nga mga ahensya, komo ladawan han korapsyon han gubyerno, kawaray hustisya, pangabuso ngan panginyupo ha langyaw nga mga poder. Sugad ha nakalabay, an pananalumpigos ngan diri mailob nga mga kundisyon ilarum ni Marcos an nagpukaw ha katawhan nga umapi ha BHB ngan maglansar hin rebolusyon. Piho, pinaagi han negatibo nga pananglitan, hi Marcos an nagin numero uno nga tagarekrut han Bagong Hukbong Bayan.
Nananawagan kami ha kabatan-unan nga Pilipino nga padayon nga patarumon an ira mga siyentipiko nga mga hunahuna ngan igsalikway an mga pag-atentar nga pamingawon an ira kritikal nga panhunahuna. Pahilarumon an iyo pagsantop ha kasaysayan han nasud ngan an presente nga kongkreto nga mga kundisyon han hiluag nga masa han katawhan ilarum han sistema nga bagakolonyal ngan bagapyudal. Adman ngan mahibaro tikang ha masa, ngan kamo mismo an magdesisyon han hilarum nga panginahanglan han paglansar han demokratiko nga rebolusyon han katawhan.