Rumbeng nga ipaay ti Rehiyonal a Komite ti Partido Komunista ti Pilipinas (PKP) ken ti Chadli Molintas Command (CMC) nga NPA Regional Operational Command (NPA-ROC) iti Ilocos-Cordillera Region (ICR) ti kangatoan a rebolusyonaryo a panangsaludo kenni Inocencio “Ka Maki” Sibud. Rimmuar isuna idi August 2024 tapno agpaagas. Ngem, pimmusay isuna iti alas-4 iti malem ti Mayo 14 gapu iti naidumduma a kanser iti tengnged na a naawagan nga “anaplastic thyroid cancer”.

Ni Inocencio Sibud–manipud iti nababbaba nga agtengtengnga a dasig ti pamilya a mannalon – ket naiyanak iti Sitio Tangtangan ti Barangay Bayao iti Pinukpuk, Kalinga. Ti Bayao ket maysa kadagiti barangay a sakop ti tribu ti Mananig nga akintagikua iti Karayan Mananig ken ti pagatiddogan a daga daytoy a nasao a karayan.

“Ka Mike” ti orihinal nga alyas ni Inocencio Sibud idi membro isuna ti Yunit Milisyang Bayan (YMB) ti Brgy. Bayao. Inpatakder ti Partido ti Komiteng Probinsya ti Kalinga (KPK) ken ti Provincial Operational Command (POC) ti NPA iti Kalinga idi 1987. Idi met laeng 1987, binukel ti KPK ken ti POC na ti Komiteng Distrito ti Balbalan ken Pinukpuk a nakodaan iti D100 (District 100). Inpatakder met laeng ti KPK ken POC ti dua a Municipal Area Defense Command (MADC) iti uneg dayta met laeng a Komiteng Distrito tapno malabanan ti naranggas a panag-atake ti pasista ken reaksyonaryo nga AFP-PNP-CPLA.

Iti MADC ti Balbalan, natipon dagiti YMB manipud kadagiti barangay iti tallo nga YMB company a naawagan kas Ka Simon Coy, Ka Tarzan Coy ken Ka RG Coy. Iti met MADC ti Pinukpuk, ditoy a natipon dagiti YMB manipud met kadagiti barangay iti tallo met a company ti YMB a naawagan kas Ka Silpot Coy, Ka Warden Coy ken Ka Lapid Coy. Partikular kenni Ka Mike, naipauneg isuna iti Ka Silpot Coy iti dayta a panawen. Da Ka Simon, Ka Tarzan, Ka RG, Ka Silpot, Ka Warden ken Ka Lapid ket banuar ken matir dagitoy iti armado a pannakidangadang ti NPA laban iti AFP-PNP-CPLA.

Gapu iti nakaro ken tuloy-tuloy a panag-atake ti AFP-PNP-CPLA idi 1988, 59 ti YMB manipud iti MADC Balbalan ken 61 a YMB manipud MADC Pinukpuk ket nagsasaruno a simmampa iti asino kadagiti yunit gerilya (YG) – iti DYG (District Yunit Gerilya), wenno iti PYG (Probinsyal Yunit Gerilya), wenno iti RYG (Rehiyunal Yunit Gerilya). Ti RYG ti binukel ken naidadauloan ti CMC (Chadli Molintas Command) nga isu ti Regional Operational Command (ROC) ti Rehiyon a Cordillera, nga impatakder ti PKP idi September 1986 kalpasan ti uppat a bulan a panag-split ti kontra-rebolusyonaryo nga CPLA.

Partikular kenni Ka Mike, mabalin ngata a sangapulo ket siyam (19) ti tawen na idi simmampa isuna iti RYG North idi 1988 kalpasan ti aktibo a panagdar-ay na iti maysa a company-size political-military training nga insayangkat ti CMC. Kalpasan ti nasao a pol-mil a panagsanay, naipauneg ni Ka Mike iti maysa kadagiti platun ti RYG North Company a nagtignay iti probinsya ti Kalinga ken Abra, ken iti sumagmamano a munisipyo ti Apayao kas iti Conner ken Kabugao. Tuloy-tuloy a naregta ti partisipasyonni Ka Mike kadagiti pol-mil a trabaho ti platun a naipaunegan na manipud 1988 inggana 1993.

Iti uneg daytoy a panawen, naikkan ni Ka Mike iti literacy-numeracy training gapu ta Grade 2 laeng ti nadanon na iti burges nga eskwelaan. Ken gapu iti pinalpas na a literacy-numeracy training, napardas ken limmaing isuna iti panagsurat ken panagbasa. Direretso na metten a palpasen a basaen ken adalen tunggal isyu ti Dangadang. Ditoy a binaliwan ni Ka Mike ti alyas na ta saan na maawatan no apay ti English nga alyas na a “Ka Mike” ket kasapulan a balikasen kas “Ka Maik”. Isunga sinuktan na ti alyas na a “Ka Maik” iti “Ka Maki”. Pasaray iyang-angao na a madi ti English gaputa “sun” kunada iti init, “sand” kunada pay iti lagan/darat ken “son” kunada manen iti anak a lalaki. “Makaulaw talaga ti English” sana kuna nga agkatkatawa.

Ni Ka Maki ket saan unay a managsao. Ngem kasilpu iti kagagalad na, maysa isuna a kadua a napnuan ti inisyatiba, managtulnog, managpakumbaba, naanus, nadongngo, tuloy-tuloy a naregta kadagiti trabaho ti yunit a naipaunegan na. Siryoso isuna nga ipatungpal amin nga atas ken rebbengen a mait-ited kenkuana. Naangaw met isuna; ngem saan na met pag-ang-angawan dagiti trabaho a dapat natulnog nga iyaramid na.

Gapu kadagiti kagagalad na a nasao iti ngato, adda met dagiti kakadua a babbai a nag-panggep nga nagpaabot kenni Ka Maki. Ngem saanna inannugotan uray maysa dagitoy. Kas sungbat na kenni Ka Pinay a tuloy-tuloy a nangisingasing a buklen da koma ti relasyon da a dua, kinuna ni Ka Maki kenkuana: “Agbirok ka laengen, Kadua, iti sabali a lalaki ta diak kabaelan a sangoen ti panagbukel ti rebolusyonaryo a panagpamilya. Saan ka koma masaktan iti panagbuyak a tumaktak iti panagtignay ko kas NPA ti makirelasyon.”

Idi 1994 iti uneg ti Maikadua nga Naindaklan a Tignayan a Panangilinteg (MNTP) ken iti panawen nga isagsagana ti CPP a buklen ti Ilocos-Cordillera Region (ICR), naipauneg ni Ka Maki iti RYS (Regional Yunit Sentro). Ngem gaputa interesado isuna iti panag-aramid kadagiti command-detonated bombs, naipauneg isuna iti explosive team ti ROC manipud 1999 iti nasurok dua ken kaguddua a dekada. Babaen iti trabaho ti explosive team, naipadur-as ni Ka Maki ti syentipiko a pamuspusan ken kapanunotan para iti tuloy-tuloy a panangi-abante ti Nailian Demokratiko a Rebolusyon (NDR) babaen iti Naunday a Gubat ti Umili (NGU).

Kas gupgop, mapan iti tallo pulo ket pito ti tawen ni Ka Maki iti NPA kas napudno a Komunista. Iti 37 a tawen na iti NPA, namindua laeng a bimmisita iti pamilya ken kakabagyan na idi 2003 ken 2014. Napanday na ti bukod na a bagi ken kapanunotan para iti pagimbagan ken pagsayaatan dagiti amin a magun-gundawayan ken maidaddanes a dasig, lalu dagiti mangmangged ken mannalon, laban kadagiti naagum, managgundaway ken manangidadanes a dadakkel nga appo’t daga, dadakkel a komprador burgesya ken dadakkel a burukrata kapitalista, ken laban iti imperyalismo a US. Para kenni Ka Maki ken para kadatayo amin a rebolusyonaryo, agballigi laeng ti NDR babaen ti NGU, ken maaddaan laeng ti umili a Pilipino ti pudno a demokrasya ken wayawaya – apaman a maipatakder ti sosyalista a sistema iti pagilian tayo a Pilipinas.

Agbiag ken agtultuloy ti lagip tayo kenni Ka Maki babaen iti panangitultuloy tayo ti rebolusyon. Agtultuloy ti lagip dagiti agtutubo, estudyante ken kabambannuagan na a professional iti kinabannuar ni Ka Maki ken dagiti dadduma pay a martir iti rebolusyon a Pilipino babaen iti panagsampa da iti NPA tapno magun-od ti nailian-demokratriko ken sosyalista a balligi kadagiti sumarsaruno a dekada.