Mahugot nga nakikig-usa an National Democratic Front-Eastern Visayas ha maisugon nga pag-ato han katawhan han MacArthur, Leyte ha operasyon han black sand mining han kompaniya nga pananag-iya han pamilya Romualdez ha ira bungto. Pagpapadayon ini han dekada na nga pakigbisog han mga parag-uma nga residente kontra ha mapanhibang nga mina nga nagdudurot han permanente nga destroso ha ira mga umhanan, pakabuhi ngan komunidad.

An MacArthur Ironsand Project Corporation (MIPC), kompaniya nga nagdudumara han black sand mining ha nasering nga bungto, nag-oopereyt komo kontraktor han Strong Built Development Corporation (SBDC). Hadton 2007, gintagan han Mines and Geosciences Bureau (MGB)-Region 8 an SBDC hin 25-katuig nga Mineral Production Sharing Agreement (MPSA) ha 7,411 kaektarya nga katunaan nga lupgop han mga bungto han Dulag, Mayorga, MacArthur, Javier ngan Abuyog. Ginpalit naman an SBDC han Bright Kindle Resources & Investments Inc, kompaniya nga pananag-iya ni Leyte 1st district representative ngan hadto anay house speaker Martin Romualdez, hadton 2024.

Tuig 2012 pa la mahugot na nga gintipahan han mga residente han MacArthur an black sand mining ha ira bungto. Nagbarikada an mga taga-Barangay Villa Imelda ngan Barangay Liwayway kontra ha Nicua Mining Corporation, usa nga kompaniya nga nagmimina ngan nag-eeksport han black sand tipakadto ha China, tungod ha pag-opereyt hini ha eruektarya nga pasakay diin aada ha butnga an Lake Bito nga surok han pakabuhi han mga parag-uma ngan parupangisda. Tungod ha pagmimina, natirok ha danaw an lana ngan iba pa nga nakakahilo nga kemikal tikang ha minahan. Pira kabeses liwat nga namatay an pira katonelada nga isda ngan iba pa nga karikuhan tikang ha danaw.

Bisan kun waray mahipatuman an ginsaad han MPSA nga “rehabilitasyon” ha mga ginminahan han Nicua, hadton Septyembre 2020 gintugutan gihapon han MGB-8 an MIPC nga mandambong ha 2,300 kaektarya nga tuna ha MacArthur, Javier, ngan Abuyog, ha pasangilan nga makakabulig kuno ini ha ekonomiya nga binagsak tungod ha pandemya. Hul-os ini nga nakag-eksport hin 39,000 metriko tonelada ngadto ha China hadton Enero 2021. Temporaryo la nga napahunong an operasyon han MIPC hadton 2022 kahuman maruba an usa nga kanal nga nagbutang ha komunidad ha peligro.

Tikang han magtikang an pagmimina han black sand ha lugar, waray makabulig an operasyon ha mga residente, lugod nagin pakuri pa ha ira labina nga diri pala maiha, gin-antos nira an destroso ha mga pasakay ngan butaray pa nga gin-uulang han kompaniya ngadto ha umhanan.

Waray pulos an mga nangunguna nga burukrata kapitalista ha Regional Development Council samtang an MGB-8, imbes nga depensahan an natural nga karikuhan han Eastern Visayas, nagseserbe ha karuyagon ni Romualdez. Ginhatag han byuro an duha nga MPSA ha mga kompaniya nga nakapailarum ha Marcventures Holdings Incorporated, kompaniya nga pananag-iya liwat ni Romualdez, agud minahon an bauxite ha suma total 12,213 kaektarya nga tuna ha central-west Samar. Ini bisan kun lupgop an pagmiminahan han Samar Island Natural Park, an pinakadako nga continuous growth forest ha nasud. An mga MPSA ha Samar ngan an ha MacArthur an pinakahigluag nga MPSA ha bug-os nga rehiyon, ngan ngatanan ini katin ni Romualdez.

Ura-ura an kahakog ni Romualdez diri la ha mga palpak nga proyekto nga flood control ngan iba pa nga proyekto nga imprastruktura, kundi bisan ha paggamit ha poder komo kongresista agud kumita tikang ha mapanhibang nga mina. Ladawan hiya han burukrata kapitalismo, kun diin nagagamit niya an iya pusisyon agud makapangawat ngan makapagpahiluag han kalugaringon nga negosyo, ngan magpatuman han mga palisiya nga nagseserbe ha interes han mga imperyalista, kumprador burgesya, ngan agaron maytuna.

Ha maiha nga panaho nga ginpabay-an han mga papet nga rehimen nga dambungon han mga lokal ngan langyaw nga kapitalista an natural nga karikuhan han nasud, waray bisan san-o ini magamit para mapauswag an mga Pilipino nga industriya. Ginpabilin nga atrasado an ekonomiya han nasud, ginhimo ini nga huthutan han barato nga hilaw nga materyales ngan barato nga kusog-pagtrabaho, ngan nagserbe nga tambakan han mga sarplas nga epektos han mga mas mauswag nga nasud. Dugang pa nga ginsurender ni Marcos Jr an soberaniya han nasud ha pagpirma diri pala maiha han Philippines-United States Critical Minerals Pact, agud todo nga manginyupo ha imperyalista nga amo nga US ngan suportahan an pakigkumpetensya hini ha karibal nga China, ha kahibangan han katawhan Pilipino nga waray kapulsanan dinhi.

Kinahanglan dirudiretso nga atuhan han katawhan diri la ha Leyte kundi ha bug-os nga Eastern Visayas ngan Pilipinas an mapanhibang ngan mapandambong nga pagmimina. Kinahanglan nira makig-usa ha iba nga mga komunidad ha pag-insister ha katungod ha tuna ngan pakabuhi, ngan anihon an suporta han pinakahiluag nga ranggo han mga makakalibungan nga inibidwal ngan grupo. Kinahanglan nira ipakigbisog an usa nga tinuod nga Pilipino nga industriya han mina nga aada ha balayan han programa para ha nasyunal nga industriyalisasyon ngan tinuod nga reporma nga agraryo, diin an natural nga karikuhan han nasud ginpapauswag ngan nagseserbe ha panginahanglan han katawhan ngan diri nahihibang ha ira.