Hugot nga ginkukundenar han National Democratic Front-Eastern Visayas an mga pasista nga tropa han 63rd Infantry Battalion ha waray kaluoy nga pagpatay han usa nga 16-anyos nga parag-uma ha Borongan City, Eastern Samar, ngan an sinunod nga pagtahub ha kamatuoran han 802nd Infantry Brigade ngan 8th Infantry Division.

Basar ha inisyal nga mga report, nagbinuwa an militar ha pagsering nga usa nga membro han Bagong Hukbong Bayan an ira napatay ha usa nga engkwentro ha Sityo Bagong Barrio, Barangay Pinanag-an hadton Hunyo 15. An nahitabo diri usa nga engkwentro kundi an waray wantas nga pangistraping han mga diri armado nga sibilyan, nga nagresulta ha pagkamatay han batan-on.

An biktima, nga gin-ngaranan komo “Jason,” nakadto ha uma han ira pamilya gawas han baryo kaupod an diri mamenos ha usa nga menor de edad han bumati hira han bubto han pusil. Samtang nandadlagan ha kahadlok, tigda hira nga gin-istraping han mga pasista nga tropa. Namatay hi Jason ha igo han bala samtang nakatalwas an iya upod hin waray samad.

Kasunod han palisiya nga mga restriksyon nga gin-imponer han militar ha ira baryo, nahiuna na nga nagsarit an duha nga menor de edad tikang ha 63rd IB RCSP nga mga tropa nga nakakampo ha ira baryo, nga gumawas han ira komunidad agud manrabaho ha uma. Ha luyo hini, gintarget an duha han waray wantas nga pangistraping han mga sundalo.

Panmatay, pagtatahub aprubado ni Marcos

Ginpapagbaton liwat han NDF-EV an bug-os nga kadena han kumand han Armed Forces of the Philippines, kaupod an commander-in-chief nga hi Bongbong Marcos Jr, para ha panhitabo ha Borongan. May nakatahub nga pag-aprubar hi Marcos ha waray hunong nga panmatay han mga parag-uma ngan kabatan-unan subay ha National Action Plan for Unity, Peace and Development ngan Memorandum Order Number 83, nga ha esensya pagpadayon han pasista nga terorismo han estado han rehimen Duterte.

Hi Jason an ika-pito, ha minimum, nga parag-uma nga ginpatay han mga tropa han estado ha naglabay pala nga 12 kabulan. An iba nga biktima ginlalakipan nira: Noel Lebico Sr. ngan Arnel Aquino, ginpatay han 8th ID ha Barangay Nagoocan, Catubig, Northern Samar hini nga bulan; Renato ngan Reymark Gabac, ginpatay han 87th IB ha Barangay Sto. Niño, Paranas, Western Samar hadton Pebrero; Jerick Jugal, ginpatay han 20th IB ha Barangay Sulitan, Catubig, Northern Samar hadton Nobyembre 2024; ngan Ryan Arnesto, ginpatay han 74th IB ha Sityo Canonghan, Barangay Osmeña, Palapag, Northern Samar hadton Hulyo 2024.

An panhitabo ha Borongan amo liwat an ikaupat nga pagpatay han usa nga menor de edad tikang han istrapingon han 20th IB an duha nga bata nga paragsabak han lukad kaupod an parag-uma nga hi Arly Rebay ha Barangay Roxas, Catubig hadton Pebrero 2022. Usa nga dos-anyos nga puya an ginpanmusil tubtub mamatay kaupod an iya apoy han 63rd IB ha San Jose de Buan, Western Samar hadton 2023.

Tikang 2022, diri mamenos ha 11 nga parag-uma an ginpatay ha Eastern Visayas. Damo pa an ginpatay antes hini. Tikang hadto hasta yana, sering han 8th ID ngatanan nga biktima mga mangaraway.

Agud tahuban an krimen nga ginhimo han ira mga suruguon, Brig. Gen. Noel Vestuir han 802nd IBde ngan Maj. Gen. Ariel Orio han 8th ID nahimo pa gud nga pagawason an menor de edad nga biktima komo armado nga mangaraway ngan magpagawas hin mga litrato han riple, bala ngan temporaryo nga kampo nga ha kamatuoran gintindog hirayo ha lugar han pangistraping.

Kundi buksas na an ira pagbinuwa. Nagyayakan ha social media an pamilya han biktima ngan mga residente han Sityo Bagong Barrio agud igpahimuwa ini nga mga alegasyon ngan klaruhon an kamatuoran kabahin han panhitabo. Naninindugan na hira para ha ira mga hinigugma ngan diri maihap nga mga biktima han kabangisan han militar, nga an mga asoy panalagsa nga nakakaabot ha kahibaruan han publiko ngan diin mailaw an hustisya.

Magkaurusa agud paundangon an panmatay

Nananawagan an NDF-EV ha katawhan han Eastern Visayas nga magkaurusa, manindugan para ha ira mga katungod, ngan ibuksas an mga krimen han mga pasista nga tropa han estado nga nananalumpigos ha ira ngan nanhihibang han ira kinabuhi ngan pakabuhi. Kada adlaw, gin-aantos nira an diri deklaro nga balaud militar, labina yana nga an ihap han mga pankombat nga batalyon ha rehiyon diri pa natutupungan ha nakalabay. Waray na hira pagpipilian kundi ipasulong an ngatanan nga porma han pakigbisog kalakip an armado nga pakig-away agud kab-uton an tinuod nga hustisya ngan kamurayawan.

Nananawagan liwat kami ha ngatanan nga organisasyon ngan institusyon nga nahigugma ha kamurayawan, mga grupo han kataban-unan, ha akademiya, mga relihiyoso nga pormasyon, ha midya ngan ngatanan nga natuod ha batakan nga tawhanon nga katungod, nga bumulig nga matagan atensyon an natikagrabe nga terorismo han estado ha rehiyon. Kinahanglan nira tumindog kaupod an masa nga parag-uma ha pagpanawagan nga paundangon an panmatay, palayason an militar ha kabaryuhan, ngan ipakigbisog an ira mga demokratiko nga katungod.

Karuyag liwat namon mag-apelar ha lokal nga midya ha partikular, nga magin mahirot hira ha pagreport han mga balita nga igin-gagawas han AFP ngan igberipikar an impormasyon tikang ha mga lokal nga komunidad. Damo nga pahayag nga gin-gawas han AFP an, ha kamatuoran, kaparte han mga paningkamot nga tahuban an ira mga krimen kontra ha katawhan. Nananawagan liwat kami ha iyo nga buligan an lokal nga masa nga parag-uma nga ibuksas an pan-gigipit nga napupugos hira nga antuson samtang gin-ookuparan han mga pwersa han AFP an ira mga puruy-anan. Nalaum kami nga mahasog kamo ha bulahan ngan hitaas nga responsabilidad han peryodismo nga ig-undong an kamatuoran.