Padpadayawan ken nairut a makikaykaysa ti National Democratic Front of the Philippines (NDFP)-Ilocos iti nasaknap a protesta ti umili a Pilipino nga agal-alimpatok tatta nga aldaw laban iti kanser ti korapsyon a pakpakarwen ti burukrata kapitalista ken pasista a rehimen Marcos Jr.

Salsaluduan ti NDFP-Ilocos ti masa nga Ilokano a makipaspaset iti nailyan a protesta laban iti korapsyon tatta nga aldaw. Daytoy ket iti laksid ti panagpangta ti PNP, a mabutbuteng iti panagrukwas ti umili. Iti panawen ti diktadura a Marcos Sr, timmakder ken nakipaset met ti masa nga Ilokano iti nailyan a panaglaban iti kunniber ken pasismo daytoy.

Kas iti nalawa nga umili a Pilipino, balbaliw nga agburburek ti pungtot ti masa nga Ilokano iti maibutbutaktak a higante a panagtakaw iti pondo ti pagilyan dagiti buklis a kontraktor ken dagiti kasabwat da a a kurakot nga upisyal ti reaksyunaryo a gubyerno. Bin-ig a nainkalintegan ti pannakikaykaysa da iti nasaknap a panagirakurak ti pungtot ti umili. Kabilang da iti umili a Pilipino a tuloy-tuloy a padpadaraen ti panagbayad iti dumakdakkel a buwis babaen ti awan-sarday a panagtayok ti presyo dagiti gagatangen ken serbisyo. Ngem maibatbati da nga agsagsagaba, maikabkabil iti peggad ken mapukpukawan ti pagbiagan iti kanayon, nasaknap ken kumarkaro a panaglayus gapu kadagiti palpak a drainage system ken flood control project, dagiti diversion road, dam ken dadduma pay nga imprastruktura a paggatgatasan laeng dagiti kunniber nga upisyal ti gubyerno ken dagiti sarabusab a kontratista.

Maysa ti rehiyon Ilocos kadagiti maibutbutaktak ken maim-imbestigaran tatta kadagiti kunniber iti flood control projects. Iti ulat ti DPWH, adda ti 851 flood control projects (FCP) iti Region 1, maikalima a kaadwan iti intero a pagilyan. Maikapat met daytoy iti nakasippaw iti kadakkelan a badyet iti nasao a proyekto nga aggatad ti ₱39 bilyon, a maibunbunannag a naarmat iti panaggatang ti botos idi napalabas nga eleksyon. Ti dadduma ditoy ket kinontrata dagiti Discaya. Iti 851 a proyekto, sumagmamano pay laeng ti naiyulat a naanomalyaan ken maim-imbestigaran. Kabilang ditoy ti ₱180 milyon a riprap dike idiay Calumbaya, Bauang, La Union a dadael gapu iti substandard ken peke a materyales ken maysa pay a saan a nalpas a riprap dike idiay Bagbag, Bauang, La Union. Adda met ti aggatad ti ₱50 milyon a nadadael ken substandard nga FCP idiay Anduyao, Tubao ken maysa a ghost FCP idiay Rizal, Tubao, La Union. Naibunannag met ti saan a nalpas nga FCP idiay Brgy. Pila, Laoag, Ilocos Norte. Dagitoy ket nangitunda ti nakaro a peggad ti napigpigsa a panaglayus kadagiti komunidad kadaytoy laeng napalabas a bagyo nga Emong.

Iti sidong ti “Build Better More” a programa ti rehimen Marcos Jr. para iti “Bagong Pilipinas,” nakaiyaplag ti kundisyon iti korapsyon iti nakadakdakkel nga alokasyon kadagiti impraistruktura a lutlutuen dagiti mammanday-linteg ken ap-aprubaran ti presidente. Daytoy ket umannurot iti diktar dagiti imperyalista nga ahensya iti pinansya nga IMF-WB, ADB ken JICA kas kundisyon iti panagpautang da iti pagilyan. Iti panagtugaw ni Marcos Jr., ad-adda pay a napadakkel ti pondo para iti impraistruktura, a kamkamaten dagiti buklis nga upisyal iti gubyerno. Isu a napaspas nga immadu dagiti proyekto da nga imprastruktura a saan da met a seryoso nga ipatpatungpal, wenno saan ket ipatpatungpal da a saan met a kasapulan. Kabayatanna, bumasbassit a bumasbassit ti pondo para iti napapateg a basaran a serbisyo iti salun-at, edukasyon ken agrikultura.

Malaksid kadagiti naanomalyaan a flood control ken dadduma pay a proyekto a pang-imprastruktura a mapalpalatak tatta, dambuhala met a panagtakaw iti pondo ti umili ti Maharlika Investment Fund (MIF) a pinutar ni Marcos Jr. Ditoy ket maikabkabil ti kwarta a buwis ken pondo iti pensyon ti umili para kadagiti saan a nalawag a panagpuonan wenno proyekto nga iggeman dagiti kroni ni Marcos. Iti met iskema a public-private partnerships nu sadinno a maipapaima iti pribado a sektor ti “panagpadur-as” ti serbisyo publiko, maar-aramat ti pondo ti umili iti pannakisosyo iti dadakkel a burges kumprador, kas ti Prime Water, ngem ti aglaplapusanan a ganansya ket tagikwaen da.

Paggatasan met dagiti heneral ken nangangato nga upisyal ti AFP, PNP ken NTF-Elcac ti binilyon nga alokasyon para kadagiti operasyon militar ken intelligence, programa a modernisasyon, Barangay Development Program, ECLIP ken dadduma pay a manangallilaw a programa iti panangtubeng iti demokratiko a dangadang ti umili. Adda met dita ti “confidential funds” ti presidente ken bise-presidente nu sadinno nga adda kadakwada ti pangngeddeng iti pakaibusbosan ti pondo. Ken saan tay met a lipatan a naitantan pay tatta ti impeachment ken bise presidente Sara Duterte gapu met laeng iti pangkurakot ti ginasut a milyon a pondo ti umili.

Agindadalus ni Marcos iti pammarang a panangkastigar na kadagiti kunniber iti bukod na a gubyerno. Ngem saan a mabugwan ti korap nga imahe ti dinastiya na nga ammo ti sangalubongan. Isuna ket anak ti diktador a kurakot ken pasista, a nagakop ti nakadakdakkel a kinabaknang iti panangtakaw iti kaban ti pagilyan. Iti programa a Bagong Lipunan, tinalmegan ni Marcos Sr ti impraistruktura a nangsepsepan na ken dagiti kroni na ti dadakkel a kikbak. Nagkamkam isuna ti nalalawa a daga ti mannalon ken binukodan na a tinengngel ti dandani amin a linya ti industriya ken negosyo iti pagilyan. Isu a saan a malipatan ti umili a daytoy ti naggubwayan ti panagbettak ti protesta ti umili a nangiduron iti diktador a Marcos Sr. tapno ipauneg iti Martial Law ti pagilyan idi Setyembre 21, 1972 – nga idi agangay ket agbalin a mitsa ti pananangpadisi kenkwana idi 1986.

Nakasubli dagiti Marcos iti poder, babaen ti naipundar da a bileg ken nakasubli da iti Malacañang iti panagsaur iti eleksyon idi 2022. Tatta, subsubboten dagiti Marcos ti tinakaw da a kinabaknang a nasikwester kadakwada.

Ti panagtakaw ti pangpubliko a pondo ket maysa a paset ti burukrata kapitalismo iti maysa a malakolonyal ken malapyudal a gimong kas ti Pilipinas. Ti burukrata kapitalismo ket inpundar ti imperyalista a US iti Pilipinas, idi sinanay daytoy dagiti aso-aso a rehimen dagiti dadakkel a a burges kumprador ken apo’t daga iti panangimaton iti gubyerno. Kasapulan nga aramaten ti imperyalista a US ti burukrasya ken dagiti pusisyon dagiti aso-aso na tapno kontrolen ti ekonomya ti pagilyan, kagiddan ti panagpabaknang dagitoy. Isu a nasanay ti panaggubyerno iti Pilipinas kas maysa a negosyo. Ti imperyalismo, burukrata kapitalismo ken pyudalismo ti ramut ti agtultuloy ken kumarkaro a krisis ti gimong a Pilipino.

Kagiddan ti burukrata kapitalismo ti pasismo. Ti masa a gungundawayan ken parparigaten ti burukrata kapitalismo ket maidurduron a rumukwas ken agisayangkat ti gubat ti umili, bagay a pawpawilan ti pasismo ti estado. Bayat a kumarkaro ti burukrata kapitalismo ket umir-irteng ti pasismo, a sungsungbatan ti gubat ti umili. Iti pakasaritaan ti dangadang ti umili a Pilipino, manipud iti panawen ti umuna a diktadura a Marcos, ti kunniber ti reaksyunaryo a gubyerno ti agbalbalin a mitsa ti panagabante ti gubat ti umili.

Rumbeng laeng nga isayangkat ti nasaknap a protesta ti umili laban iti kunniber tapno ad-adda pay nga uksoban ken dayyegen ti rehimeng US-Marcos Jr. Ngem ti kanser ti burukrata kapitalismo, imperyalismo ken pyudalismo ket natibker ken nauneg a nakaramut iti gimong a Pilipinas isu a paruten daytoy ti armado a rebolusyon. Iti demokratiko a rebolusyon ti umili, ti maysa a kunniber a gubyerno dagiti apo’t daga ken dadakkel a burges kumprador ket maduprak ken maitakder ti demokratiko a gubyerno ti umili. Masigurado laeng ti maysa a nadalus ken napudno a gubyerno nga agserbi iti interes ti kaadwan nga agrigrigat nga umili a Pilipino, nu isuda mismo ti manggubyerno iti bagbagi da.

Kas iti panawen ti dangadang laban iti korap, pasista ken diktador a Marcos Sr., adda iti unaan tatta ti dangadang dagiti kabataan a mapapaidaman ti nalawag a masakbayan gapu iti kanser ti kunniber. Kadwa da ti dadduma pay a maidadanes a sektor ti masa nga Ilokano, nasken laeng nga agturong da kalsada ken tumakder laban iti kunniber ken pagsungbaten ti rehimen Marcos Jr. Labes pay kadagiti kalsada kadagiti sentro ti ili ken kasyudadan, kasapulan a turongen da ti kaaw-awayan, sumampa New People’s Army ken papigsaen ti gubat ti umili.