Pahayag

Makasaysayan nga importansya han mga protesta han Septyembre 21 ngan mga posibilidad ha tidaraon

Ginpapasidunggan han Partido Komunista ng Pilipinas an katawhan Pilipino ngan an ira mga organisasyon masa ngan alyansa, ha dagko nga proteta kontra ha korapsyon han gubyerno ilarum han rehimen Marcos. Subay ha mga report diri mamenos ha 100,000 katawo an nagtirok ha Luneta Park ha Manila, nga nagkomponer ha dako nga bulto han mga rali-protesta sugad han katitirok ha EDSA nga ginpangunahan han Singbahan, sugad liwat an dagko ngan gudti nga panmasa nga aksyon ha dorudosena nga syudad ngan prubinsya ha bug-os nga nasud.

Mayda makasaysayan nga importansya an mga panmasa nga demonstrasyon kakulop ngan an natikadako nga ihap han nahiuna nga aksyon protesta:

1. Ginhandum han mga demonstrador an ika-53 nga anibersaryo han deklarasyon han balaud militar. Pangilal-an ini kun tiunan-o waray mahingalimtan han katawhan Pilipino an pangabuso ha poder ngan pangawat ilarum han 14-katuig nga diktadura han mga Marcos. Pagpadig-on an mga rali han ira determinasyon nga atuhan an legasiya han korapsyon ngan panmuypoy nga ginpasa kan Marcos Jr.

2. Natad-an ha mga panmasa nga aksyon kakulop ngan ha nahiuna nga semana an hiluagan nga partisipasyon han mga estudyante ngan kabatan-unan nga napukaw, tikang ha pandemya ngan kawaray-labot durot han social media, ha butaray nga korapsyon ni Marcos ngan iya mga kakunsabo. Mayda yana nabutho nga rebelyon han kabatan-unan kontra ha burukrata kapitalismo ngan ha dunot nga naghahadi nga sistema. Gin-updan hira han mga relihiyoso nga lider ngan grupo, mga komunidad han kablas ha syudad, kaupod an mga biktima han pagbaha, sugad liwat han gudti nga propesyunal, mga trabahador ngan iba pa nga sektor nga nasusumo na ha tikamatay nga sistema.

3. Ginkundenar han mga tagprotesta hi Marcos komo Hadi han Korapsyon ngan Pasismo, ha paghatag-lugway ngan pagpondo ha maanomaliya nga flood-control ngan iba pa nga pan-imprastruktura nga proyekto, kabalyo han pampulitika nga pamamadrino ngan bilyun-bilyon kapiso nga kikbak. Ginpapakita hini nga pakyas gud an ngatanan nga makurimot nga ginplano ni Marcos nga “kontra-korapsyon” nga kampanya nga PR agud tamingan an kalugaringon ha kangalas han katawhan – bisan pa ha bulig han Akbayan ngan iba pa nga gin-akomodar nga pulitiko nga nagpahimatngon ha posibilidad han pagkapresidente ni Sara Duterte, para puypuyon an demanda han katawhan nga papagbatunon hi Marcos.

4. Nagtikang na nga mabuksas an pangawat ni Marcos, ha mga report han pagkarawat niya ngan ni Sara Duterte han milyun-milyon nga “mga kontribusyon ha pangampanya” tikang ha mga kontraktor, nga ha dayuday gintagan hin dagko nga kontrata han gubyerno. Samtang nananalinguha hi Marcos nga ibuksas an mga Duterte ha pagbursa han bilyun-bilyon nga kikbak tikang ha mga proyekto nga flood-control, hiya mismo nabubuksas na nga nakigkunsabo ha mga senador ngan kongresista ha ira mga “ispesyal nga proyekto” diin an mga pondo ginrelis han Malacañang. Ha hul-os nga pagkawara han pagtapod han katawhan, diri na maiha nga magdadako an mga protesta nga nagdedemanda ha pagparesayn o pagpatalsik kan Marcos, Duterte ngan ngatanan nira nga kakunsabo.

5. Ginlansar an mga demonstrasyon ngan iba pa nga porma han aksyon ha bug-os nga nasud, ha mga mayor nga syudad ngan sentro han prubinsya, nga nakakuha hin ispontanyo nga partisipasyon han narunapulo kayukot tikang ha ngatanan nga sektor ngan edad. Ha tiarabot nga mga bulan, matikahiluag pa an mga panmasa nga aksyon hasta ha kabaryuhan, labina ha mga erya nga nahiagum han hiluagan nga pagbaha tungod ha waray-pulos nga imprastruktura para ha kikbak. Ini nga kunuhay “mga development project” nagseserbe ha pagsulod ngan pagpahiluag han mga plantasyon ngan operasyon nga pagmimina, nalupot han tuna, nadambong ha kalibungan ngan nagdudurot han grabe nga paghimakuri ha milyun-milyon katawo.

6. Samtang tikahuman na an mga organisado nga raliyista ha Mendiola ha ira mga pamulong, usa nga grupo han pira kagatos nga batan-on, kadak-an katawhan nga waray trabaho, tikang ha mga komunidad han klase nga trabahador, binulag ha han-ay ngan nagtikang nga maglabog han mga bato ha kapulisan, nagrumok han mga billboard ngan nagdagkot han mga kalayo ha kahilab-on han Recto Avenue. Nagin pamaagi ini agud igpakita an ira kangalas ngan umato ha pasista nga kapulisan nga lanong ha pagpuypoy ha mga komunidad ngan pangabuso ha anakbalhas nga kabatan-unan. Ha pagmando ni Marcos nga sirutan an mga protesta, nagresponde an pasista nga kapulisan hin may brutal nga pwersa ngan panmuypoy, arbitraryo nga nangaresto han sumobra-kumulang 200 nga tagprotesta, diin dorudosena an nasamaran tungod ha pagdadanas han kapulisan. Ini nga mga akto han panmuypoy nagmanilampuson la sung-an an kalayo han makatadungan nga rebelyon han kabatan-unan. An ira mga akto han pagtipa kakulop ha Mendiola, desperado, kundi maisugon nga pagpakita han pag-ato ha kamatayon, kabido ngan kamadarahug nga gindurot han korap ngan pasista nga estado ha ira ngan ira mga pamilya. Pinaagi han pampulitika nga edukasyon, poyde nira masayon nga masantop an panginahanglan han militante nga organisado nga pag-ato, ngan rebolusyunaryo nga kabangis komo pamaagi han pag-ato ha pasista nga kamdarahug han estado.

7. An dagko nga demonstrasyon kakulop pangilal-an han makusog nga pagbalik han kagiusan nga panmasa nga protesta nga aada ha rubas an nasyunal demokratiko nga mga pwersa. Ini an pinakadagko nga mga demonstrasyon tikang ha 2013 nga mga protesta kontra ha Aquino 2 nga gubyerno hiunong ha isyu han pork barrel ngan an Marcos No Hero nga mga protesta hadton 2016. Mahinungdanon gud ini nga pagbalik tungod kay nahitabo ini kahuman han waray wantas nga panalinguha han mga panseguridad nga pwersa han estado nga puypuyon, harason, i-Red-tag ngan madarahug nga atakihon an mga panmasa nga lider ngan aktibista ha naglabay nga pira katuig. Ini nga dagko nga demonstrasyon produkto ngaduha han obhetibo nga mga kunidsyon han pan-ekonomiya ngan pampulitika nga krisis, ngan han mauyatom nga pagtrabaho han mga patriyotiko ngan demokratiko nga organisado nga pwersa. Bisan ha atubangan han madarahug nga panmuypoy han estado, nagpursige hira nga pukawon, organisahon, ngan mobilisahon an katawhan ngan magtukod han hiluag nga mga alyansa ngan network, agud ipasulong an hingyap han katawhan para ha pankatilingban nga hustisya ngan tinuod nga demokrasya.

8. An peke nga imbestigasyon ni Marcos tuyo nga tahuban an tinuod nga kahiluagon han korapsyon ngan iya direkta nga pagkakadabi ha kriminal nga mga aktibidad han burukrata kapitalista ngan mga sindikato. Mas manalinguha ngani hi Marcos nga lumikay nga mabuksas, mas ginduduso niya an katawhan nga kumadto ha kakalsadahan. An pagkusog han kontra-korapsyon nga kagiusan han katawhan mas matikabuylo ha tiarabot nga mga semana ngan mga bulan. Ngan hi Marcos mismo an target han mga protesta han katawhan.

9. An hiluagan nga mga protesta poyde makagtirok han ura-ura kadako nga kusog nga poyde ini magin higante nga pagbabag-o han katawhan ngan patalsikon ha poder an mga Marcos ngan mga Duterte ngan ngatanan nira nga kakunsabo ha korapsyon. Duha kabeses na iton nahimo han katawhan Pilipino, ha mga pag-alsa ha EDSA han 1986 ngan 2001. Kinahanglan mangandam an katawhan Pilipino ha sugad nga mga posibilidad. Kinahanglan liwat nira mahibaro tikang ha nakalabay nga mga eksperyensya ngan magin andam nga makigbisog para ha tinuod nga hustisya ngan labaw nga demokrasya, agud matagan hira hin wada nga matagamtaman an gahum nga atuhan an korapsyon ngan pangabuso, tubtub nga makatirok hira hin sadang nga rebolusyunaryo nga kusog nga pabagsakon an bug-os nga sistema.

10. An tikadako nga mga protesta nag-eespiho ha hilarum nga kawaray-kuntento han katawhan Pilipino ha atubangan han pan-ekonomiya ngan pampulitika nga krisis nga gin-aantos han naghahadi nga sistema. Manipestasyon ini han hiluagan nga sentimyento han hiluag nga masa han katawhan nga nag-aantos tungod ha korapsyon ngan natikagrabe nga mga sakit han bagakolonyal ngan bagapyudal nga sistema. Ha butnga han natikagrabe nga pankatilingban nga krisis, an tinalumpigos nga mga sektor han katilingban Pilipino aktibo nga nabalos ha mga panawagan nga tapuson an imperyalismo, pyudalismo ngan burukrata kapitalismo, ngan makigbisog para ha nasyunal nga demokrasya.

11. An panmasa nga mga demonstrasyon han Septyembre 21 kaparte han natikadako nga rebelyon han kabatan-unan ngan mga katawhan ha bug-os nga kalibutan. Nakakuha hin inspirasyon an kabatan-unan nga Pilipino tikang ha diri pala maiha nga mga demonstrasyon han kabatan-unan ha Indonesia ngan Nepal, ngan antes hini, ha Kenya ngan pira nga mga nasud ha Africa, tungod ha pareho nga mga isyu han korapsyon ha gubyerno han higtaas nga mga burukrata, grabe nga pankatilingban nga diri pagkapantay-pantay, grabe nga mga inhustisya ngan pampulitika nga panmuypoy. Kadungan hini, an mga demonstrasyon han Septyembre 21 ngan natikahiluag nga kagiusan kontra burukrata kapitalismo mahatag-inspirasyon ngan magduduso ha kabatan-unan ngan katawhan ha bug-os nga kalibutan nga bumuhat kontra ha mga nangangabuso ha ira, ha mga parupanalumpigos ngan ha mga parupaniyupi.

12. An mga protesta kontra korapsyon mag-aamkon hin tikadako pa nga kusog samtang mas damo nga mga sektor an nabunyog, labina an mga trabahador, mga masa nga bagaproletaryado nga waray trabaho ha mga komunidad ngan mga masa nga parag-uma ha kabaryuhan. Amo hira an nagkokomponer ha mayoriya han katawhan. Piho nga tinagdamo hira nga mabuhat samtang mas nagkakamayda hira han mga kultural ngan pan-edukasyon nga aktibidad nga nagsusumpay ha landaw nga mga isyu han burukrata kapitalismo ngan korapsyon ha ira kongkreto nga mga problema han himubo nga suhol, kawaray trabaho, panlupot han tuna, ngan pan-ekonomiya nga pangagaw.

13. Padayon nga magpapatuman hin yawe nga papel an mga estudyante ngan kabatan-unan ha presente nga pagbuylo han mga protesta. Agud makatirok hin kusog, kinahanglan nira gumawas han ira mga klasrum, mahibaro tikang ha masa, ngan makig-usa ha katawhan ha mga komunidad han kablas ha syudad ngan mga pabrika. Kinahanglan liwat nira kumadto ha kabaryuhan diin poyde hira magkamayda hin mas hiluag nga panlantaw ha kamutangan han katilingban Pilipino. Kinahanglan nira mag-imbestiga ngan hira mismo makit-an, ha kongkreto, an mga sakit nga durot han dunot nga burukrata kapitalista, gindodominaran-han-imperyalista ngan atrasado nga bagapyudal nga sistema. Ha sugad, matatransporma nira an ira intelektwal nga kangalas kontra ha korapsyon ngadto ha usa nga mas riko ngan panmaihaan nga komitment nga pagserbihan an katawhan ngan ipakigbisog an mga hingyap para ha tinuod nga katalwasan ngan demokrasya.

14. Lahos ha pagkakaso ha mga Marcos, mga Duterte ngan ngatanan nga korap nga kriminal han estado, an mga demonstrador kakulop ngan ha nakalabay nga mga semana klarado nga nagbibiling hin pagbabag-o ha naghahadi nga burukrata kapitalista ngan neokolonyal nga rehimen. An demanda nira nga bag-uhon an sistema usa nga diri madidiwara nga pamatuod han paborable nga mga kundisyon ha paglalansar han usa nga nasyunal demokratiko nga pakigbisog ha Pilipinas. An hiluagan nga mga protesta dugang nga nagpakusog ha kaburut-on han mga rebolusyunaryo. Kinahanglan nira mauyatom nga magtrabaho agud maghimo hin pampulitika nga edukasyon ngan pahiluagon an magkalain-lain nga sikreto nga mga rebolusyunaryo nga organisasyon han National Democratic Front. Natatagan liwat inspirasyon an mga Pula nga mangaraway han Bagong Hukbong Bayan (BHB) han mga panmasa nga demonstrasyon ngan labaw nga mas determinado nga ipasulong an gerra han katawhan agud kab-uton an hingyap han katawhan para ha rebolusyunaryo nga pagbabag-o.

Makasaysayan nga importansya han mga protesta han Septyembre 21 ngan mga posibilidad ha tidaraon