Ti sumagannad ti sumagmamano a kangrunaan nga obserbasyon mi kanaig iti kalkalpas a naangay a reaksyunaryo nga eleksyon:

1. Saan pulos a mapagtalkan ti resulta ti eleksyon a midterm iti sango ti aglaplapusanan nga ebidensya ti nasaknap ken sistematiko a panangallilaw a naiyaramid kangrunaan babaen ti automated wenno dekompyuter a panagswitik, kasta met iti panaggatang ti botos, kinaranggas, disimpormasyon, Red-tagging ken dadduma pay a pamuspusan. Kangrunaan a nagtaud daytoy iti pannakapaay ti Commission on Elections (Comelec) a siguraduen ti transparency (wenno kinasilulukat iti panangsukimat) ti automated a sistema ti panagbibilang nga insagana ti Miru Systems Co, maysa a kumpanya a South Korean nga addaan rekord iti sabali a pagilyan nga addaan mulit ti kinapalpak ken panagpasuksok.

Tinudo dagiti teknikal nga eksperto a ti sistema a naikabil kadagiti makina nga agbilang ket saan a narepaso a naimbag, ken saan a dimmalan iti sertipikasyon nga umannurot kadagiti pagallagadan. Nakarkaro pay, kwestyunable nga inkamakam ti Comelec ti “upgrade” wenno panangbaliw iti sistema a software a naikabil kadagiti makina nga agbilang (naiduma iti sertipikado a bersyon), a nangitunda ti pannakaikkat ti talek ti publiko, gapu ta seryoso nga inkompromiso daytoy ti integridad ti sistema ti panagbilang. Nagipeksa ti panagdanag dagiti eksperto a mabalin a naaramat daytoy tapno agiserrek ti malisyoso a koda ken algoritmo tapno manipulaen ti resulta ti panagbilang ti botos.

Nakaad-adu ti naiyulat iti midya a reklamo dagiti botante a dagiti resibo nga inruar dagiti makina iti panagbilang ti Miru ket saan nga isu iti botos da, simmobra man wenno agkurang. Dinakamat ti election watchdog wenno tagabantay iti eleksyon a Parish Pastoral Council for Responsible Voting (PPCRV) a nakaawat daytoy ti awan kapada a kinaadu dagiti reklamo kadagiti umuna nga oras ti panagbobotos, labes kadagiti naimatangan da iti panagbantay iti automated nga eleksyon manipud idi narugian daytoy idi 2010 iti Pilipinas. Kanayonan na, nag-ulat dagiti agpalpaliiw iti ginnatangan ti botos (nangruna iti langa ti panangiruar ti pondo a pang-ayuda ti gubyerno) ken pre-shading wenno umunan a nakoloran a balota.

Adu met ti ulat kadagiti anomalya iti quick count (napaspas a panagbilang) dagiti dadakkel a midya ken agbanbantay iti eleksyon. Iti maysa a benneg, nag-ulat ti PPCRV ti “saan a kadawyan a pannakatantan.” Iti bangir na, adda dagiti “nadoble” iti panagilista kadagiti resulta ti eleksyon, nu sadinno a madakdakamat a 15,000 nga election return a kabatog ti lima a milyon a botos ti naiyulat ti midya a “dua a daras a nabilang” kadagiti umuna nga oras ti “quick count,” ken kalpasan na ket “nailinteg” nga awanan palawag ken nasimpa a panagkwenta ken proseso. Ipaspasindayag ti Comelec ti “istorikal” nga 81.37% a voter turnout wenno porsyento ti bilang ti nagbotos. Ngem ibagbaga ti National Citizens’ Movement for Free Elections nga adda ti agarup 18 milyon a botos a sobra a nabilang, direkta a batay iti datos manipud kadagiti makina a nagbilang.

Amin dagitoy nga anomalya ket ibilbilang laeng ti Comelec kas “glitch” wenno babassit nga aberya, a batbatikusen dagiti agpalpaliiw kas palalo a panagtagibassit iti kinakaro dagitoy nga anomalya. Inladawan ti International Observer Mission a nakaro ti nagbalin a disenfranchisement wenno pannakapukaw ti mamaay ti botos ti tattao.

Ti nasaknap nga anomalya iti kondukta ti eleksyon itay nabiit ket nangtukay iti nadumaduma a grupo iti pulitika ken dagiti agbanbantay iti eleksyon nga umawag para iti manwal a balbaliw a panagbilang ti botos. Pappapigsaen met daytoy ti nabayagen nga awag tapno gibusanen ti automated a panagbilang ken agsubli iti manwal a panagbilang (kakumbina ti elektroniko a transmisyon), tapno siguraduen a nasayaat a mabilang dagiti botos iti eleksyon.

2. Iti estratehiko a panggep a siguraduen ti mataginayon nga interes iti ekonomya ken heyopulitika, nagakem ti nangnangruna a papel ti imperyalista a US iti eleksyon iti Pilipinas itay nabiit. Inaramat daytoy ti direkta ken saan a direkta nga impluwensya iti nadumaduma a reaksyunaryo a gunglo, ti naan-anay a kontrol iti militar ken establisyemento iti depensa ken ti sibubukel nga arsenal na iti interbensyon (pangpulitika, diplomatiko ken teknikal). Sinimpa ti imperyalista a US dagiti katulagan ken urnos iti kangatwan a tukad babaen kadagiti ahente da, a nakita iti agdadata a reaksyunaryo a pulitika ti panagiinnareglo wenno transaksyon a kas negosyo, a nabayagen a naigalad iti sistema ti pulitika iti Pilipinas.

Panggep ti interbensyon ti imperyalista a US a siguraduen ti kinatibker ken pairuten ti kontrol daytoy iti kliyente na a rehimen (Marcos), nga addaan nalawag a panangsirig iti kinapateg ti Pilipinas iti “Indo-Pacific Strategy” daytoy laban iti China. Palalo nga agdandanag da (a) iti umir-irteng a naranggas a risiris iti baet ti gunglo a Marcos ken Duterte a mangidurduron iti umili a labanan ti bulok nga agar-ari a sistema; (b) iti umun-uneg a bettak iti uneg ti agar-ari a gunglo, ken kumarkaro a pannakaisina ti aso-aso a rehimen Marcos iti sango ti sosyo-ekonomiko a panagsuwek ken (c) iti signipikante a pigsa ken panagkarit ti kampo a Duterte, a maar-aramat ti China tapno padakkelen ti pangpulitika nga impluwensya daytoy.

Iti partikular, madandanagan ti imperyalista a US nu malapdan ngata ti agar-ari a gunglo ni Marcos ti panagkamkamat ni Sara Duterte nga agbalin a presidente, nangruna nu saan isuna a ma-impeach ti Senado. Isu a bayat nga agtultuloy a mangmangted ti suporta a pangmilitar ken pangpulitika iti agar-ari a gunglo ni Marcos, inaramat ti imperyalista a US dagiti operatiba na, power broker wenno dagiti para areglo ti panagbibingay iti poder, dagiti mangponpondo wenno dagiti agbalballaet kadagiti pangpulitika a bunggoy ti agar-ari a dasig iti Pilipinas, tapno impluwensyaan ken manipulaen ti eleksyon tapno mapataud ti “maikatlo a pwersa” manipud kadagiti grupo a kumankanunong iti US nga agdama a nakalinya iti koalisyon ti Liberal-Akbayan-Pink (LAP), maysa a timpuyog ti agdduduma a pwersa iti pulitika.

Kayat ti US nga agserbi daytoy a grupo kas “reserba a kabalyo” iti gunglo ni Marcos, a mangted met ti kritikal a suporta iti panagdakkel ti presensya a militar ti US iti Pilipinas, iti agtultuloy a war games ken interbensyon ti US kadagiti operasyon a kontra-insurhensya ti AFP. Iti pangmabayagan, kalikagum ti US nga ikkatan ti impluwensya ti China kadagiti bunggoy ti agar-ari a dasig, ken maisubli ti sigud nga urnos nga amin a pangpulitika a bunggoy ket gayyem wenno addaan utang a naimbag a nakem iti US, bayat a pawpawilan da dagiti pwersa nga anti-imperyalista ti nailyan-demokratiko a tignay.

Palalo a “nasdaaw” dagiti kandidato a sinuportaran ti LAP a da Bam Aquino ken Francis Pangilinan ti kellaat a panaguli da iti maikadwa ken maikalima a pwesto (manipud iti ruar ti listaan dagiti nagan a manamnama a mangabak iti nadumaduma a sarbey mano nga aldaw sakbay ti panagbobotos). Daytoy a “napigsa a panangabak” ket parparwaren da tatta a bunga ti panagsuporta ti dati a bise presidente a ni Leni Robredo, a kabilang kadagiti maisagsagana para iti balbaliw a panagtaray laban kadagiti Duterte inton 2028. Nakadismayaan ti adu a nakipag-areglo iti pulitika ni Robredo idi inyendorso na ti napeklan a maka-Duterte ken kandidato ti Iglesia ni Cristo (INC) a ni Rodante Marcoleta (para atake ni Duterte laban iti ABS-CBN idi 2020) kasukat ti suporta ti INC ken Aquino. Ni Marcoleta ket “nakaskasdaaw” met a naital-o iti maika-innem a pwesto. Sinuportaran met ni Robredo dagiti kandidato ni Marcos a da Manny Pacquiao ken Benhur Abalos, ngem naiyulat a nagkedked isuna a naparang a suportaran dagiti dadduma a kandidato ti Pink.

Ti panagserrek da Aquino ken Pangilinan ket nakatulong ken Marcos a mabukel ti mayorya nga anti-Duterte iti Senado. Nupay kasta, adda iti peligro ti 2/3 na a kasapulan tapno masigurado ti panag-impeach ken Vice President Sara Duterte. Bayat a kayat ni Marcos a lapdan ti panagtaray ni Duterte inton 2028, agdandanag met isuna a bumtak ti panagdengngeg iti impeachment iti maysa a nasaknap a krisis iti pulitika, isu a dumisdistansya isuna tatta iti mismo a proseso.

Karaman met iti koalisyon ti LAP ti mabigbig nga abugado a salaknib ti karbengan-tao a ni Chel Diokno ken ti dati a senador a ni Leila de Lima, a nakapwesto iti House of Representatives babaen ti sistema a party-list. Agpada da a natibker a timmakder laban iti gera kontra droga ni Duterte ken nabayagen a kaalyado dagiti organisasyon ti umili a mangilablaban iti karbengan- tao.

Nagulimek ti grupo a LAP iti laksid ti kinaawan ti transparency iti kalkalpas laeng nga eleksyon, ken saanda nga inkaskaso dagiti ulat ti anomalya. Dagiti kangrunaan a tao iti grupo a LAP, a ti adu kadakuada ket nagulimek met kalpasan ti nasaknap a panagsaur a nangted kadagiti Marcos ken Duterte ti 32 milyon a botos idi 2022, ket naulimek met tatta iti sango ti nasaknap nga anomalya a pakairamramanan ti Miru Systems. Ipalpalawag da ti “makapakigtot” a resulta da Aquino ken Pangilinan babaen kadagiti patta-patta kas ti “botos ti Gen-Z” ken dadduma pay a teorya iti pulitika.

Ti krisis ti agar-ari a sistema iti pulitika ket agtultuloy a kumarkaro kagiddan ti umir-irteng a panagririkyar iti intar dagiti reaksyunaryo a bunggoy. Sigurado a kumaro pay daytoy bayat nga umadani ti eleksyon para iti presidente inton 2028. Ad-adda a maisin-sina ti rehimen Marcos manipud iti umili gapu kadagiti patakaran ken programa a kontra-umili. Ti pangpulitika nga iskema ti US a papigsaen ti grupo a LAP ket kasla mangpakpakapsut iti bunggoy ni Marcos, kaniwas iti plano ti pamilya Marcos a paatiddogen pay ti panagari da. Malaglagip pay laeng dagiti Marcos nu kasano nga “insalakan” isuda ti gubyerno ti US ken intayab ti pamilya da agturong idiay Hawaii idi 1986. Makita tayonto pay nu umannugot dagiti Marcos kadagiti plano tatta ti US.

Naituding a papigsaen ti grupo a LAP ti panagsabak da iti eleksyon ti 2028. Mabalin a makapili ti koalisyon ti maysa a kandidato ngem kasapulan da latta a rimbawan dagiti risiris iti baet ti agduduma a pwersa da.

Iti laksid ti impeachment ni Sara Duterte ken pannakabalud ni Rodrigo Duterte idiay The Hague, agtultuloy da latta a makapappapigsa ti impluwensya iti pulitika, babaen ti kuneksyon da iti militar, suporta dagiti lokal a grupo ti agar-ari a dasig, ken saan a direkta a suporta ti China. Maal-allilaw da ti publiko babaen kadagiti mabaybayadan a social media influencer ken dagiti troll army. Nupay kasta, kasapulan a sangwen da dagiti internal a susik iti sango ti panagdakkel ti impluwensya ken panagdakkel ti sumagmamano a grupo iti intar da, ken iti mismo a pamilya Duterte (nangruna idi makauna iti pwesto iti Senado ni Bong Go, nabayagen a sidekick ni Duterte).

3. Basar kadagiti pakauna a resulta ti napalabas nga eleksyon a midterm, ad-adda a naikkatan ti boses dagiti party-list a mangibagbagi kadagiti basaran a sektor ti gimong a Pilipino, nangruna dagiti nakalinya iti nailyan-demokratiko a tignay. Marimrimbawan tatta ti sistema a party-list dagiti grupo a pinondoan ken kontrolado dagiti pulitiko ken dinastiya ti agar-ari a dasig.

Ti panagiduron nga ikkatan ti boses ti grupo dagiti progresibo a party-list a naisayangkat kagiddan ti nakaro a kontra-kampanya laban iti Koalisyong Makabayan, ket umannurot iti estratehiko a tarigagay ti US ken dagiti pasista nga ahente iti seguridad ken depensa iti NTF-Elcac ken National Security Council a padisyen dagiti patriyotiko ken demokratiko a mangibagi iti parlamento, a nagbalin a siit iti karabukob dagiti napalabas a reaksyunaryo a rehimen. Daytoy ket gapu ta agtultuloy nga itantandudo da dagiti isyu ti umili, ibunbunannag da ti korapsyon ken supsupyaten dagiti panaglabsing iti karbengan-tao. Militante a lablabanan da ti panagrukrukma ti rehimen Marcos kadagiti iskema ti US nga aramaten ti Pilipinas a pakaisayangkatan ti isagsagana daytoy a gera ken panangprobprobokar iti karibal na nga imperyalista a China, iskema nga ay-ayunan ken aktibo a supsuportaran ti Akbayan ken ti tagabandera daytoy a ni Risa Hontiveros.

Babaen ti nadumaduma a gamat ken programa a pangpondo, itantandudo ti US dagiti “maawat a `Kannigid'” (maaw-awagan nu dadduma nga “awtorisado” wenno “mapalpalubosan a Kannigid'”) a bukbuklen dagiti grupo a repormista a burgis a kamali nga iladladawan da a “progresibo” wenno “sosyalista.” “Maawat” dagitoy a grupo gapu ta saan da a karkariten ti naindasigan a panagari ti maka-US a dadakkel a burges kumprador, dagiti burukrata kapitalista ken dadakkel nga apo’t daga, ni aktibo a lablabanan ti panagari ti US iti militar, pulitika, ekonomya ken kultura. Panggep ti US a kontraen ti pigsa ken impluwensya dagiti nailyan-demokratiko a pwersa iti Pilipinas, nga awan sarday nga umaw-awag para iti nailyan a wayawaya manipud iti imperyalista a kontrol ti US, ken para iti panagbalbaliw ti manangidadanes ken mananggundaway a naindasigan nga istruktura iti pagilyan.

Iti napalabas nga eleksyon, dagitoy a progresibo a grupo a party-list, a kanayon nga umun-una iti eleksyon iti party-list idi dekada 2000 ken 2010, ket nagbalin a target ti nasedsed a kampanya ti pulitikal a panangipawil iti porma ti ekstrahudisyal a pammapatay, panagdukot, panag-aresto, Red-tagging ken atake a militar tapno pwersaen nga umikkat dagiti kameng dagiti lokal a balangay da. Daytoy a kampanya ti estado a suportado ti US laban kadagiti grupo ti progresibo a party-list ket kimmaro manipud 2019 ken nagtuloy iti sidong ti rehimen US-Marcos iti panggep a pilayen dagiti grupo tapno saan da nga epektibo a makaisayangkat ti nailyan a kampanya a pang-eleksyon. Isuda ket nagbalin a target ti panagsaur iti eleksyon iti porma ti automated a panagkaltas ti botos tapno in-inot a kissayan ti maal-ala da a pwesto iti parlamento kadagiti napalabas nga eleksyon. Iti amin a taktika nga inaramat ti AFP-NTF-Elcac laban kadakuada, daytoy ti kadirektaan nga atake tapno padisyen isuda iti kongreso.

Dagiti atake laban iti Makabayan ket nalawag a plinano ti US, ti rehimen Marcos ken ti NTF-Elcac umannurot iti kairuruar a Memorandum Order No. 83 wenno maaw-awagan a National Action Plan for Unity, Peace and Development. Uray ti Comelec ket nakarikna ti panaglipit ti NTF-Elcac idi awan ti inaramid daytoy uray pay indeklara daytoy a maysa a “panaglabsing iti eleksyon ti Red-tagging.” Ti panangikagumaan nga ikkatan ti boses dagiti organisasyon ti masa ket maipatpatungpal iti linged ti panangparmek iti “insurhensya nga aglemlemmeng iti eleksyon,” a kinapudno na ket addaan kabaliktad nga epekto ti panangiduron iti ad-adu pay nga umili a makipaset iti armado a rebolusyon.

Nadayaw dagitoy a grupo a party-list, karaman dagiti progresibo ken patriyotiko a kandidato iti kina-senador iti salinong ti Koalisyong Makabayan, a nakaisayangkat pay laeng ti napigsa a kampanya iti eleksyon, iti laksid ti agdadata a duron ni Marcos ken ti NTF-Elcac a pawilan ti panagpinget da. Pinaay dagitoy a kandidato ken kampanyador dagiti pangta dagiti pasista nga ahente ni Marcos ken ti iskema da ti panagipawil, bayat nga agisaysayangkat da ti nailyan a kampanya ti masa tapno silpoan ken papigsaen ti intar da iti nalawa a masa.

Dagitoy a grupo, kabilang dagiti organisasyon dagiti estudyante, dagiti asosasyon dagiti mannalon ken nakurapay iti syudad ken dadduma pay, ket sumangsango iti dakkel a pangpulitika a karit a mano a daras nga agpalawa ken agpapigsa ti organisado nga intar da tapno mapangato ti kabaelan da a labanan ti interbensyon ti US iti pulitika ken militar ken ilaban dagiti madagdagus a kadawatan ti umili. Kasapulan a buklen, konsolidaen ken palawaen da dagiti solido nga organisado a pigsa da. Daytoy a solido nga organisado a pigsa ti basaran a rekisito tapno epektibo a maiyabante da dagiti anti-pasista, anti-pyudal ken anti-imperyalista a dangadang laban iti rehimen US-Marcos.

Rumbeng a labanan ken isina da ti rehimen US-Marcos babaen ti panangpapigsa kadagiti dangadang ti masa para iti nangatngato a sweldo, trabaho ken nababbaba a presyo dagiti magatgatang, ken ti panaglaban da iti pulitikal a represyon ken panang-agaw iti pagbiagan da. Kasapulan da nga agbukel ti maysa a nalapad a nagkaykaysa a prente ken agpadur-as ti natibker a tignay laban iti umir-irteng nga interbensyon militar ti US iti Pilipinas a mangipegpeggad iti pagilyan a guyguyoden ti US iti parparnuayen daytoy nga armado a susik iti China.

Iti umay a bulbulan, nasken a patignayen ti demokratiko a tignay masa ti nalawa nga umili ken pagkaykaysaen ti amin a positibo a pwersa, kabilang dagiti baro a nabotosan iti kongreso, tapno iyabante ti panawagan ti umili a makedngan ni Vice President Sara Duterte iti Senado para iti korapsyon ken dadduma pay a basol, ken ni Rodrigo Duterte iti International Criminal Court para iti krimen laban iti sangkataw-an. Rumbeng a patuloy a balbaliw nga itampok dagiti pasista a krimen, korapsyon ken panangidadanes ti rehimen Duterte tapno labanan dagiti inuulbod ken panangallilaw nga isubsubo da iti umili a Pilipino.

4. Ad-adda a naibunannag iti napalabas nga eleksyon ti rinuker iti kaunggan na a reaksyunaryo a sistema iti pulitika, nga agdama a pagar-arian ti pasista ken korap a dinastiya a pulitikal dagiti Marcos ken Duterte ken dagiti pasurot da, a nakaitampokan ti automated a panagsaur, pangpulitika nga innareglo ken sistematiko a panag-atake tapno ikkatan ti boses ti nalawa a masa ti umili. Iti resulta ti eleksyon 2025, a rimrimbawan ti daan ken baro a mangibagi ti agar-ari a dasig, sigurado a patuloy nga agsagaba ti nakarkaro a panangidadanes ti umili a Pilipino iti sidong dagiti patakaran ken programa ti rehimen US-Marcos.

Panpaneknekan ti resulta ti eleksyon 2025 ti pagkasapulan a makidangadang para iti pudno a nailyan a wayawaya ken demokrasya ti umili, nu sadinno a prayoridad ti interes ti nalawa a masa ti mangmangged, mannalon, ti anakling-et ken dadduma pay a demokratiko ken patriyotiko a sektor ken dasig. Balbaliw daytoy a paspasingkedan ti pagkasapulan iti panangisayangkat ti rebolusyonaryo nga armado a dangadang babaen ti naunday a gubat ti umili.

Tunggal eleksyon, agib-ibbat dagiti reaksyonaryo a partido ken pulitiko kadagiti ubbaw a karkari ti “panagbalbaliw,” iti mananglais a panangguyugoy iti nalawa a masa dagiti Pilipino a nabayagen nga agtartarigagay ti panagbalbaliw. Ad-adda a pumigpigsa ti awag dagiti umili para iti pudno a panagbalbaliw bayat nga agrigrigat da gapu iti kumarkaro a sosyo-ekonomiko a kasasaad. Bayat a maiparparang ti bulok ken korap a sistema, ad-adda a lumawlawag kadagiti Pilipino a ti panagbalbaliw ket saan nga agtataud kadagiti reaksyonaryo a pulitiko ken dagiti burukrata kapitalista a mangikarkari ditoy. Bayat a karkariten da ti dominasyon iti eleksyon dagiti mangidadanes iti umili, nasken nga iturong da ti panagtannawag iti dana ti dangadang labes iti eleksyon.

Ti panagbalbaliw ket magun-od laeng ti umili a kolektibo a makidangdangadang ken agisaysayangkat ti panaglaban kadagiti agkedkedked iti panagbalbaliw. Kadagiti rebolusyonaryo nga erya, tumataud ti panagbalbaliw bayat a pagkaykaysaen ti maidadanes nga umili ti intar da ken ar-armasan da ti bagbagi da tapno baliwan ti balanse ti bileg ken ti mananggundaway a relasyon dagiti dasig.

Babaen ti panangisayangkat ti gubat ti umili, maituktukit dagiti bin-i ti demokratiko a gubyerno ti umili iti kaaw-awayan. Agpingpinget dagiti rebolusyonaryo a pwersa iti panangibangon kadagiti organo ti bileg iti pulitika, wenno dagiti basaran a yunit ti demokratiko a gubyerno ti umili, a tumaktakder iti pundasyon ti pigsa ti organisado nga umili ken armado a pwersa. Kaniwas daytoy iti reaksyunaryo a gubyerno a ti dagsen na ket nakapandag iti umili. Ti Partido ken ti New People’s Army, kasta met dagiti rebolusyonaryo nga organisasyon ti masa ti National Democratic Front agpada kadagiti syudad ken sona a gerilya ket agtultuloy nga agpappapigsa ken agpalpalawa.

Iti daytoy nga anag, umaw-awag kami iti umili a Pilipino nga agkameng ken suportaran ti New People’s Army iti anyaman a yunit daytoy iti intero a pagilyan. Umaw-awag kami iti amin nga addaan nasalun-at a pammagi ken panunot, nangruna dagiti agtutubo, nga agserbi kas Nalabbaga a mannakigubat ti NPA. Babaen laeng ti panangibaklay kadagiti kinarigat ken kasapulan a sakripisyo iti panangisayangkat ti gubat ti umili a mabaliwan ti umili ti taray ti pakasaritaan ti Pilipinas tapno gun-oden ti tarigagay da para iti wayawaya ti pagilyan ken kagimongan.