Malapad ang halit sa sibilyan nga mangunguma, mamumugon sa uma, kag bisan sa mga bata ang ginbilin sang mga lapnagon kag asud-asod nga mga terorista nga operasyon sang Armed Forces of the Philippines (AFP) sa mga prubinsya sang Aurora, Nueva Vizcaya, kag Nueva Ecija sadtong Mayo kag Hunyo.

Nagalumapaw na ang kapintas kag patarasak nga pagpanglapak sa internasyunal nga makitawhanon nga laye ang ginpakita sang mga pasista nga soldado. Mga sibilyan ang ginpa-ukpan sang AFP sang ila nga kaakig pagkatapos ang inaway sa tunga sang 72nd Division Reconnaissance Company kag sang Bagong Hukbong Bayan (BHB) sadtong Mayo 20 kag 21 sa mga suok nga bahin sang Dipaculao sa Aurora, kag Mayo 29 sa Maria Aurora, tubtob sa maduguon nga pagpatay sa 10 ka Pulang hangaway sa Pantabangan, Nueva Ecija sadtong Hunyo 26. Patarasak ang ginhimo nga pagpaulan sang bala kag bomba sa Alfonso Castañeda sa Nueva Vizcaya sadtong Hunyo 20.

Nagsugod nga ginpaidalom ang Aurora sa FMO sadtong 2021. Suno sa mga residente, nagkalain-lain nga porma sang paglapas sa tawhanon nga kinamatarung ang ila naagum sa nagligad nga bulan, halin sa peke nga pagpasungka nga kuno pamaagi para makahakot ang militar kag mga lokal nga pulitiko sang pondo, pagpangbastos sa kababainhan, kag pagpatuman sa pagpang-ipit sa hulag bisan sa pagpanguma.

Labi nga nagsingki ang mga paglapas nga ini pila ka semana antes ang engkwentro sadtong Mayo 20 kag nagpadayon tubtob sa katapusan sang Hunyo sa pila pa ka mga barangay. Nagpatuman sang mga tsekpoynt, karpyu, pagpangukay, interogasyon, kag iban pa nga taktika sang militar. Pinakamabug-at ang ginhimo nga pagdumili sa pagpanguma ilabi na sa gagmay nga mangunguma nga wala sang duta nga nagakaingin sa kabukiran sang Dipaculao kag Maria Aurora.

Tungod sa operasyon militar, pwersahan nga napabakwit ang naglab-ot sa 2,500 ka indibidwal sadtong Mayo.

Suno sa mga residente, nagligad ang isa ka panahon sang pagtanom nga wala sila sang may natanom ukon nauma. Apektado bisan ang mga mamumugon sa uma nga nagahakot sang lubi kag utan tungod sa limitasyon sa paghulag nga ginpatuman sang AFP. Tuga sini, nagdoble pa gani ang hampak sang El Niño sa palangabuhian nila.

Madamuan nga pag-atake

“Overkill” nga makabig indi lang ang pagplastar sang linaksa nga soldado sa mga banwa sang Dipaculao kag Maria Aurora, kundi ang paggamit sang duha ka attack helicopter kag iban pa nga salakyan pangkahawaan.

Kalabanan sang mga bomba ang ginhulog sa mga kabukiran nga kasubong wala sang may ginapunterya, panaysayon sang mga residente. Samtang, nag-igo sa mga kabalayan, humayan, kag bisan sa mga sinagod nga sapat sang mga residente ang mga bala nga gingamit sa istraping.

Agud nga hinabunan ang ila nga krimen, madasig nga gintabunan sang mga soldado ang mga naguba nga atop tuga sang istraping, apang wala sang may ginhatag nga anuman nga kumpensasyon para sa kahalitan tuga sang mga operasyon sa ila nga palangabuhian. Pagpati sang mga residente nga bisan desperado ang militar nga taguon ang ebidensya sang ila nga terorismo, lutaw sa gihapon ang pagba-lewala sini sa kahalitan nga ginbilin sang ila mga operasyon sa mga tanom kag sinagod nga sapat.

Kahadlok ang ginpalapnag sang mga operayon militar, ilabi na sa mga bata nga biktima. Suno sa mga ginikanan, wala na nakasulod sa eskwelahan ang ila mga kabataan tungod sa suspensyon sang klase tuga sang mga operasyon.

Posible nga pagpasilabot sang tropa nga Kano

Samtang, padayon pa nga gina-imbestigahan ang mga balita sang pila ka saksi nga may kahilabtanan ang mga tropang Amerikano sa maduguon nga engkwentro sadtong Hunyo 26 nga nag-utas sa kabuhi sang 10 ka Pulang hangaway sa Pantabangan, Nueva Ecija.

Sa inisyal nga report sang mga saksi, may pila ka tropa nga Amerikano kuno nga upod ang 84th IB sa engkwentro sa Pantabangan. Wala naklaro kon ano ang nangin papel sang mga dumuluong nga tropa, pero posible kuno nga naghalin sa Fort Magsaysay, Nueva Ecija—nga isa sa siyam ka “agreed locations” nga ginapagamit sang reaksyunaryo nga gubyerno sa US sa idalom sang Enhanced Defense Cooperation Agreement (EDCA)—ang nasambit nga mga dumuluong nga soldado. Magalab-ot lang sa isa ka tunga ka oras nga byahe ang kalayuon sang Fort Magsaysay sa Pantabangan.