Editoryal

Hingalitan ang krisis pampulitika sa idalom sang rehimen US-Marcos

, ,

Madasig nga nagsingki ang kinagamo kag banggianay sa tunga sang magkaribal nga grupo sang nagahari nga sahi sa idalom sang rehimen US-Marcos. Ilabi nga nag-athag sa mata sang pumuluyo ang tuman nga kagarukan sang nagahari nga sistemang pampulitika sa dagway sang bangigay, inaway kag pag-inagaway sa poder sang mga reaksyunaryo nga partido nga nagatiglawas sa interes sang pipila ka korap kag pasista nga pulitiko nga tanan ido-ido sang mga imperyalista nga dumuluong.

Hayag nga nagabangigay kag nagabungguanay ang pareho nga sakon-sa-gahum, dalok kag pasista nga grupo nga Marcos kag Duterte. Madasiig nga nalusaw ang ila oportunista nga “uni-team.” Kabaliskaran sa pasalig nga akomudasyon, gilayon nga nagmaniobrahanay kag nagsikohanay ang magkaribal nga grupo sa katuyuan nga pasangkaron ang tagsa-tagsa ka impluwensya kag kontrol sa gahum kag makawkaw nga manggad, kag i-etsapwera ang ila nga karibal.

Sa isa ka bahin, halos pagkapungko pa lang bilang bise-presidente kag pagkatapos gindingutan sang pagka-tiglikom sa Department of Defense, gilayon nga ginkamang ni Sara Duterte ang mga heneral sang militar kag pulis agud iduso ang iya impluwensya. Sa pihak nga bahin, gin-solo sang grupo ni Marcos ang mga yabi nga pusisyon sa burukrasya, militar kag kongreso. Ang mga kontrata sang gubyerno nga gina-uyatan ni Duterte, ilabi na ang dalagko nga imprastraktura nga ginpondohan sang China, ang ginbasura ni Marcos, pabor sa iya mga kroni, kag pabor sa mga pautang kag pagpamuhunan sang Japan kag US.

Mas nga naglala ang kinagamo sang magkaribal nga grupo sang direkta nga nanawagan ang kampo ni Duterte sang pag-alsa sa sulod sang militar kag pulis, nagapalapta sang pamahog nga asasinasyon, kag pagsakay sini sa lapnagon nga pagpamatok sang pumuluyong Pilipino sa pagtinguha sang kampo ni Marcos nga ilusot ang iskema nga “chacha” (charter change ukon pagbag-o sang konstitusyon). Agud punggan ang iya karibal, ginagamit ni Marcos ang pamahog nga tugutan ang International Criminal Court nga kuhaon kag hukman si Duterte kag iya nga kagrupo, kag ang pagpa-aresto sa iya tinawo nga si Apollo Quiboloy. Ginasuksok ni Marcos ang peke nga maskara sang “Bagong Pilipinas” kag pagtib-ong sang “paghiliugyon.” Ang matuod, nagapangandam subong si Marcos nga magpadulong sa maduguon nga bungguanay ang kinagamo nga ini.

Ginpormal lang sang paghalin ni Sara Duterte sa gabinete ang lubos nga pagbiak sang sadto nga nagabug-os sang “uni-team,” nga silasubong ang nagapanguna nga nagabanggianay nga paksyon sang nagahari nga sahi. Lubos subong nga ginadominaran sang grupo nga Marcos ang pulitika sang nagahari nga sistema, kontrol sa burukrasya, kongreso kag mga korte, kag mga armado nga gaway sini. Tuman na nga nagaka-agnas ang kusog kag impluwensya sang iban nga mas gagmay nga grupo kag partido sang nagahari nga sahi, nga kalabanan nagapaidalom kag nagapakigbuligay na kay Marcos. Pagkatapos habuyan sang gamay nga mumho, daw nalipatan na nila ang lapnagon nga pagpangdaya kag pagsabwag sang kapintas sang mga Marcos (kakunsabo ang mga Duterte) para liwat nga angkunon ang Malacañang.

Ginabuyagyag sang bangigay kag banggianay sa poder sang mga nagapa-indisanay nga grupo sang nagahari nga sahi ang tuman ka garuk nga reaksyunaryo nga sistema sa pungsod. Nga ang duha ka nagapanguna nga grupo ang ginabug-os sang mga dinastiya nga pinakabat-ulan sa korapsyon, pasismo, pagpaantus sa masa kag pagtraidor sa pungsod, maathag nga nagapakita nga ang kinagamo nga ini ang magaserbe lang sa tagsa nila ka interes nga maghugakom sang manggad kag gahum, kag magadala sang tuman nga pag-antus sa malapad nga masa sang pumuluyo. Bahin nga ginapakita man sang inaway nga ini ang kinagamo sang duha ka imperyalista nga gahum—ang US kag China, partikular na ang pagtinguha sang China nga magpabaskog sang impluwensya sa pungsod, kag hangkaton ang dominasyon kag kontrol sang US.

Ang madasig nga paglala sang kinagamo sa tunga sang mga Marcos kag Duterte, ang patimaan sang kadalumon kag kalalaon sang krisis sa ekonomiya sang nagahari nga sistema, nga direkta nga nakaangot sa indi masolbar nga istagnasyon sang pangkalibutanon nga sistemang kapitalista. Tungod sa krisis, nagagamay nga nagagamay ang manggad, gahum kag pribilehiyo nga mahimo pagabahinon sang nagkalain-lain nga grupo sang nagahari nga sahi. Ang mga dinastiya nga ini nga pareho nga gutom kag sakon, kag wala ginapaligad ang ano man nga higayon nga ibulsa kag angkunon ang tanan nga pwede nila hugakumon samtang sila ang yara sa gahum.

Sigurado nga mas magsagrab kag maduguon ang bungguanay sang mga magkaribal nga ini sa maga-abot nga reaksyunaryong eleksyon sa Senado, Kongreso kag mga lokal nga gubyerno sa palaabuton nga 2025. Subong pa lang, ginagamit na ni Marcos ang pondo sang gubyerno para maglibot sa bilog nga pungsod kag baklon ang katampad sang mga lokal nga upisyal sa tabon sang pagpanghatag sang ayuda kag nanari-sari nga programa. Ginagamit man ni Marcos ang mga armado nga gaway sang estado para punggan ang pumuluyo nga nagabato kag sin-o man nga nagahangkat sa iya nga paghari.

Ang krisis sang nagahari nga sistema sa idalom sang rehimen US-Marcos ang nagabukas sang higayon para sa pungsodnon-demokratiko nga kahublagan nga ibuyagyag ang garuk nga pampulitika nga sistema. Nagabukas man ini sang kahigayunan para hangkaton sang hayag nga kahublagan masa ang reaksyunaryo nga eleksyon, itib-ong ang mga lider sang nagkalain-lain nga demokratikong sektor nga nagatiglawas sa pulitikang makibanwahanon, ibuyagyag kag ihamulag ang elitista kag reaksyunaryo nga pulitika, kag ipakigbato nga mapapungko sa Manubo nga Kapulungan kag Senado ang mga tiglawas nga magatib-ong sang pungsodnon kag demokratiko nga handum sang banwa.

Ang panghangkat nga ini ang sigurado nga maga-angkon sang dako nga kadalag-an paagi sa pag-angot sini sa malapad nga pag-organisa kag pagpahulag sa masa. Sa mga maga-abot nga binulan, dapat ubos kusog nga isulong ang mga paghimakas masa batuk sa pagsaka sang presyo sang mga balaklon, malaparan nga pagpang-agaw sang duta kag palangabuhian, pasista nga pagpanumpo sa kabukiran kag kasyudaran, lapnagon nga pagpangwasak sa kinaiyahan, kawad-on sang palangabuhian ilabi na sa malapad nga kubay sang pamatan-on, manubo nga suhol kag sweldo, subong man, kontra sa ginahimo nga pagguyod sang Pilipinas sa inter-imperyalista nga kinagamo nga gin-sulsolan sang US.

Ang tudok sa tul-an nga kagarukan sang reaksyunaryo nga pulitika sa idalom sang paantus, pasista kag papet nga rehimen Marcos ang nagabukas sang maayo nga higayon para pukawon, organisahon kag pahulagon ang pumuluyong Pilipino sa kakinahanglanon nga usuyon ang banas sang pungsodnon nga demokrasya. Mas labi nga paborable ang kahimtangan para i-athag sa pumuluyong Pilipino nga ang gina-agum nila nga pag-antus, pagpamigos, kapigaduhon kag gutom masolbar lang kon tapuson ang nagahari nga sistema nga malakolonyal kag malapyudal paagi sa demokratiko nga rebolusyon sang banwa para lab-uton ang pungsodnon kag sosyal nga kahilwayan.

Hingalitan ang krisis pampulitika sa idalom sang rehimen US-Marcos