Sampung taon na noong Hulyo 12 ang desisyon ng Permanent Court of Arbitration (PCA) na naggawad ng mga karapatang pandagat sa Pilipinas sa kanyang exclusive economic zone o EEZ nito sa pinagtatalunang bahagi ng South China Sea (SCS). Nakabatay ang desisyon sa United Nations Convention on the Law of the Seas. Subalit imbes na maging instrumento para mapayapang lutasin ang mga sigalot, at magamit para sa paglinang ng Pilipinas sa rekursong pangkaragatan nito, winaldas ito ng magkasunod na rehimen alinsunod sa kani-kanilang pansariling interes.

Sa panahong nakaupo si Rodrigo Duterte sa poder, binalewala ito sa hangaring maghabol sa China ng pabor at suportang pampulitika para sa kanyang pamilya at pangkatin. Sa ilalim naman ni Ferdinand Marcos Jr, iwinasiwas ito para painitin ang sitwasyon sa karagatan, alinsunod sa plano ng kanyang imperyalistang among US. Kapalit nito ang suporta ng US para sa kanyang pangkatin at kinamumuhiang pamilya.

Sa nagdaang apat na taon, ginamit ni Marcos ang desisyong ito upang bigyang matwid ang pagbibigay-daan sa US na maglatag ng paparaming mga base militar, mag-imbak ng mga misayl at armas at magpakat ng libu-libong tropa sa Pilipinas. Bahagi ito ng estratehiya ng US na “pigilan” ang paglawak ng kapangyarihan ng China. Ito ngayon ang pinakamalaking sagka para makamit ang mapayapang resolusyon ng hidwaan sa karagatan. Lalo nitong pinahirapan ang mga mangingisdang Pilipino na malayang makapaglayag at makabalik sa kanilang tradisyunal na pangisdaan.

Agresibong mga maniobra ng US sa South China Sea

Sa nakaraang taon, naging maigting at agresibo ang mga operasyon ng US at mga alyado nito sa South China Sea para sulsulan ang hidwaan sa pagitan ng Pilipinas at China. Walang patid ang pagrerekonaysans ng mga barkong pandigma at eroplanong pambomba nito hindi lamang sa SCS, kundi pati sa East China Sea at Taiwan Strait. Dumalas ang paggamit ng US ng mga unmanned aerial vehicle o mga drone para magmanman ng mga aktibidad at hamunin ang mga pwersa ng China. Dumami rin ang ginamit nitong unmanned sea vehicle para sa sarbeylans at bilang integral na bahagi ng mga operasyon nito sa dagat.

Alinsunod sa mga ulat, siyam na beses nagsagawa ng mga operasyon ang mga barkong pandigma ng US sa SCS noong 2025. Di bababa sa 12 submarino ang ipinalayag nito sa lugar sa parehong panahon. Isa rito ang USS Ohio na “nag-opereyt” mula sa Subic Bay sa Zambales sa halos buong taon.

Umabot sa 1,200 “sortie” o operasyon sa himpapawid ang inilunsad ng US sa SCS. Malaking bahagi nito o 450 (1-2 kada araw) ay mula sa Pilipinas, partikular sa Basa Airbase sa Clark, Pampanga na ginawa nitong “drone base” ng Aerial Vehicle Squadron 1. Dito pinalilipad ng US ang mga MQ-9A repear drone para manmanan at paigtingin ang tensyon sa Scarborough Shoal at Spratly Islands.

Sa parehong panahon, nagsagawa ang US ng malalaking war games, kung saan inensayo ng mga tropa nito, kasama ang mga tropang Pilipino at iba pa, ang mga maniobrang “archipelagic defense” at “distributed operations” o mabilis na paglilipat-lipat ng mga gamit at tropa sa karagatan at pagitan ng mga isla.

Nitong 2026, walong multilateral na paglalayag ang isinagawa ng US sa karagatan ng Pilipinas, kasama ang mga barkong pandigma ng Australia, Japan at iba pa, sa unang anim na buwan pa lamang ng taon.

Patriyotismong nakasalalay sa independensya

Noong Hulyo 13, nagprotesta ang mga mangingisda at iba pang patriyotikong sektor sa embahada ng US para batikusin ang imperyalismong US bilang “aktwal na banta” sa pambansang soberanya sa Pilipinas. Bahagi ang pagkilos sa komemorasyon sa ika-10 taong anibersaryo at paggigiit sa 2016 PCA ruling.

Binatikos ng mga sektor ang paggunita ng rehimen sa desisyon na nakasentro lamang sa pagbatikos sa China habang ipinagtatanggol ang mas malalaking paglabag ng US sa soberanya ng bansa. Inengganyo ng mga pagdiriwang ng rehimeng Marcos ang sentimyentong kontra-Chinese. Ito ay habang itinatago o nananahimik sila sa laki ng presensya at dalas ng mga mapanghamong mga operasyon ng US sa SCS. Pilit nilang pinalalabas na “kaibigan” ang pahamak na mga dayuhang tropa, at kinakabig ang mamamayang Pilipino para suportahan ang imperyalistang gerang nais pasiklabin ng US.

Pinaka-aktibo sa huwad na patriyotikong mga aktibidad na ito ang Atin Ito Coalition ng maka-US na Akbayan Party-list. Habang binabatikos ng koalisyon ang China, katulong ito sa pagkukubli sa direktang presensya ng tropang Amerikano at mga war games nito sa iba’t ibang bahagi ng Pilipinas.