Nagpasaka og petisyon ang mga mag-uuma sa Barangay Bantud, San Roque ug uban pang barangay sa Guimba, Nueva Ecija aron himuong ₱20 kada kilo ang minimum nga pagpalit sa bag-ong ani nga humay karong bulan sa Hulyo. Matud nila, mikabat sa ₱14 kada kilo ang puhunan sa humay apan ginapalit lamang kini sa presyong ₱10-₱12. Atol sa anihan, adunay mga komersyanteng gipaubos pa ang presyo sa pagpalit ngadto sa ₱5/kilo.

Walay bularanan ug wala usay mga trak para madala sa mga mag-uuma sa National Food Authority ang ilang ani. Kulang sa pondo ang ahensya aron mahimong mapuslanon kanila. Tungod dinhi, napugos sila nga dawaton ang pagpahimulos sa mga komersyante.

Usa sa pinakadakung prodyuser sa bugas ang Nueva Ecija, ug ang Guimba sa partikular. Sa datos alang sa unang kwarto sa 2023, naka-ani dinhi og 345,547 metriko tonelada (MT) nga humay. Kini 39.8% sa kinatibuk-ang produksyon sa humay sa Central Luzon. Gilangkuban usab sa Central Luzon ang 18.1% sa nasudnong output sa humay.

Niadtong Hunyo, nagtukod ang NFA og ₱63.9 milyong Rice Processing System (RPS) II Facility sa Muñoz City. Kapin 19 kilometro ang gilay-on niini sa San Roque, ug kayang magserbisyo og hangtud 6,000 ka mag-uuma. Sa Guimba pa lang, adunay gibanabanang 7,500–15,000 ka mag-uuma.

Gawas sa ₱20 nga presyo sa pagpalit, gipangayo usab sa mga mag-uuma nga ibasura ang Rice Liberalization Law (RLL) o RA 11203 tungod kay ginaduso lamang niini ang gubyerno nga mosalig sa agrikultura sa ubang nasud para sa panginahanglan sa mga Pilipino.

Hugot nga ginasuportahan sa Kilusang Magbubukid ng Pilipinas (KMP) ang panawagan sa mga mag-uuma sa Guimba.

Matud niini, ginagamit sa mga komersyante ang pagbaha sa merkado sa imported nga bugas aron labaw pang paubsan ang presyo sa lokal nga humay. Niini nga kahimtang, nalugi ug labawng nalubong sa utang ang mga mag-uuma sa humay. Bugtong ang mga trader ug importer ang nakapahimulos.