Tuluy-tuloy ang panggigipit at tangkang pagpapalayas ng mga pwersa ng estado at pribadong gwardya sa mga residente at magsasaka sa Barangay Viga, Angadanan, Isabela simula pa Oktubre. Inaagaw ng pamilyang Gamboa ang 23.6 ektaryang lupa na 50 taon nang binubungkal at tinitirahan ng mga magsasakang kasapi ng Panagkaykaysa ti Mannalon a Maag-agawan ti Daga (Pumalag).

Noong 2023, sinimulan ng mga Gamboa at lokal na pulis ang pagpapalayas sa mga magbubukid at pagbabakod sa lugar. Muling bumwelo ang pagpapalayas noong Oktubre 17 nang nagpadala ang mga Gamboa ng mga pribadong gwardya. Nagtayo pa ang mga ito ng kubo.

Noong Oktubre 30, nagpunta ang hepe ng pulis na si Major Rassel Tuliao at ang administrador ng bayan ng Angadanan para pilitin ang mga magsasaka na makipag-areglo sa mga Gamboa. Inaalok sila ng suhol na pera para lumayas sila sa lugar.

Muling bumalik ang hepe at dalawang pulis noong Nobyembre 2 para ipasamsam sa mga pribadong gwardya at ipasunog ang mga plakard at istrimer ng mga magsasaka. Nang nagkagitgitan ang mga residente at pulis, bumunot at nanutok ng baril ang hepe ng pulis. Tatlong magsasaka ang inaresto at pinagbantaan ng mga gwardya na wawasakin ang pananim ng mga magsasaka.

“Sa gitna ng magkasunod na bagyo, walang patawad ang mga nang-aagaw ng lupa na sila Gamboa, mga tagapondo nila at mga pulis,” pahayag ng Danggayan Dagiti Mannalon ti Cagayan Valley, panrehiyong balangay ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas. Pagdidiin pa ng grupo, walang hustisya para sa mga magbubukid sa ganitong estado.

Pakikibaka sa lupa

Ang 23.6 ektaryang lupa ay iligal na napatituluhan ni Clodualdo Gamboa noong 1938 kahit wala siyang anumang tanim at ni minsan ay hindi nanirahan sa lugar. Ibinenta niya ito noong 1969 sa isang Eufemio Torres.

Naging mga tenante ni Torres ang pamilya ng mga magsasakang nagbubungkal sa lupa. Napunta ito sa mga magbubukid matapos hati-hatiin ni Torres ang lupa sa kanyang mga anak na kalaunan ay naisangla. Dahil dito, ipinailalim sa programa ng pamamahagi ang lupa at nabigyan ng Certificate of Land Ownership Award (CLOA) ang mga magbubukid. Ang ilan pa nga sa mga mabubukid na nakatanggap ng CLOA ay nakapagbayad na nang buo sa Land Bank of the Philippines.

Noong 2021, bigla na lamang bumalik sa lugar ang mga Gamboa dala-dala ang pekeng titulo na kanselado na. Ayon sa Danggayan, dahil sa kamamadaling magpeke ng titulo ay mali pa ang nakasulat dito na mga detalye. Para palayasin ang mga magbubukid, kinasuhan ng mga Gamboa ang mga ayaw umalis sa kanilang sinasaka at tinitirahang lupa.

Nagpakita pa ang mga Gamboa sa korte ng pekeng sertipiko mula sa Department of Agrarian Reform bilang patunay na walang mga tenante sa inaagaw nilang lupa. Nilinlang ang mga magbubukid para dayain ang mga prosesong ligal at hindi sila mahusay na nakapagdepensa sa korte. Pinapirma ang mga magsasaka sa pekeng mga dokumento, blangkong papel at iba pa para gawing ligal ang pangangamkam sa lupa.

“Higit 50 taon nang tenante sila sa lupa, hindi pwedeng paalisin ng sinumang bagong may-ari ng lupa,” pagdidiin ng Danggayan. Anito, “malinaw pa sa sikat ng araw, walang tunay na repormang agraryo mula sa rehimeng Marcos Sr hanggang sa rehimeng Marcos Jr.”

Nagpahayag ng pakikiisa sa laban ng mga magbubukid si Ka Daning Ramos, pambansang tagapangulo ng KMP at kandidato pagkasenador ng Koalisyong Makabayan. Suportado ni Ramos ang panawagan ng mga magbubukid para sa agarang aksyon ng gubyerno at pagkundena sa sistematikong pagkiling ng estado sa mga nangangamkam ng lupa.