Iti uneg ti maudi a lawas idi Agosto, tallo ti biktima ti kapilitan a panangpukaw ti armado a pwersa ti rehimen a Marcos. Napasamak dagiti krimen sumagmamano nga aldaw sakbay ti pananglagip ti Sangalubongan nga Aldaw dagiti Desaparecido idi Agosto 30.

Ti kapilitan a panangpukaw ket maituding a krimen maibusor iti sangkataoan no dagitoy ket paset ti nasaknap wenno sistematiko nga atake maibusor iti sibilyan a populasyon. Iti dayta, awan limitasyon dagiti kaso maibusor kadagiti nagaramid ti krimen, ken adda karbengan dagiti kapamilya dagiti biktima a mangammo iti kina-agpayso maipapan kadagiti napukaw ken irupir a paayan ida ti bayad-danyos.

Maysa iti naudi a biktima daytoy ni Rowena Dasig, detenido nga aktibista nga estudyante ken tagasalaknib ti aglawlaw manipod Southern Tagalog, a saan a masarakan dagiti pamilya na manipod Agosto 22. Sigun iti Lucena City District Jail no sadino isuna a naipupok, “nawayawayaan” ni Dasig kadaydiay nga aldaw kalpasan nga ibasura dagiti kaso a kriminal maibusor kenkuana.

Idiay Albay, mapukpukaw met ni James Jazmines, 63, sigud nga opisyal ti Kilusang Mayo Uno ken kabsat ti konsultant para iti kappia ti National Democratic Front of the Philippines (NDFP) a ni Alan Jazmines idi Agosto 23. Naudi a nakita isuna idiay Barangay San Lorenzo, Tabaco City idi Agosto 23. Manipod iti sektor ti kabaataan-estudyante, nagserbi nga opisyal iti impormasyon iti KMU ken executive director ti Amado V. Hernandez Resource Center. Manipod katingngaan ti dekada 2000, nagubra isuna kas mammagbaga kadagiti banag iti information technology.

Sumagmamano nga aldaw kalpasan daytoy, nadukot met ti 66-anyos a ni Felix Salaveria Jr nga aktibo a kameng ti Cycling Advocates (CTCAD) idi Agosto 28. Ni Salaveria ket kanayon a kadua ni Jazmines iti panagbisikleta na. Nagserbi ni Salaveria kas kameng a tagabangon ti Tunay na Alyansa ng Bayan Alay sa mga Katutubo at Kabataan para sa Tribung Pilipino idi dekada 1980.

Iti babaen ti rehimen a Marcos, naisurat ti Ang Bayan ti 153 a biktima ti panangdukot. Kadagitoy, di kumurang iti 43 ti desaparesido ken saan pay a nasarakan. Kabayatan na, 32 kadagiti nadukot ti pinapatay, 29 ti naipupok, 10 ti parparuaren a “simmurender”, ken 39 ti nailung-aw ngem agtultuloy a liplipiten ti estado. Sangapulo kadagiti biktima ket ubbing nga inaramid nga “hostage” ti militar. Ado kadagiti kaso ket naisurat iti kaaw-awayan iti panawen ti nakakaro nga operasyon a kombat ti militar.

Pannakidangadang para iti hustisya

Agtultuloy ti laban para iti hustisya dagiti kabagyan ti biktima ti kapilitan a panangpukaw. Idi Agosto 30, Aldaw dagiti Desaparesidos, nagturong iti Korte Suprema ni Eco Dangla, maysa kadagiti biktima ti panangdukot ti estado, tapno mangidatag ti petisyon para iti writ of amparo ken habeas data. Nadukot ni Dangla, kakuyog ni Jak Tiong, idiay San Carlos City ken uppat nga aldaw a nailemmeng. Kagiddan na, nagirussuat ti protesta dagiti progresibo a grupo iti Korte Suprema tapno ipannawagan ti panangilung-aw kadagiti amin a desaparesido.

Iti kapada nga aldaw, nagturong dagiti kabataan idiay Camp Aguinaldo idiay Quezon City tapno singiren ti AFP kadagiti kaso ti panangdukot ken kapilitan a panangpukaw kadagita aktibista.

Idiay Southern Tagalog, linagip daytoy nga aldaw idiay University of the Philippines (UP)-Los Baños. Idiay UP-Diliman, naipabuya ti pelikula nga Alipato at Muog idiay UP Film Center a maipanggep iti panangbirok ti ina ken kabsat ti desaparesido a ni Jonas Burgos. Nagummong dagiti nagbuya iti ruar ti pasdek kalpasan ti pelikula tapno ipannawagan ti hustisya ken panangilung-aw kadagiti amin a mapukpukaw. Tinubngar da met ti X rating nga inted ti MTRCB iti dokumentaryo a saan a nangipalubos a maipabuya daytoy kadagiti komersyal a sine. Kasaruno ti panangirupir da, naikkan daytoy ti R-16 rating iti maikadua a panangrebyu idi Setyembre 5.

Idiay Cebu, nangidaton kadagiti sabong dagiti gayyem ken relihiyoso kas pananglagip ken ni Fr.Romy Romano, maysa a padi ti Redemptorist Church a nadukot ken pinukaw idi Hulyo 11, 1985. Maysa nga aldaw sakbay daytoy, nangisayangkat ti protesta ti Karapatan-Central Visayas tapno ipannawagan ti hustisya para ken ni Elena Tijamo a nadukot idi Hulyo 13, 2020, inlemmeng ken inlung-aw a natayen idi Agosto 29, 2021. Kinundenar ti grupo ti ulat ti Commission on Human Rights Regional Office 7 manipod iti pammarang nga imbestigasyon daytoy a nangibaga nga awan linabsing a karbengan-tao dagiti ahente ti estado iti panangdukot ken panangilemmeng kenni Tijamo.