Lagipen ti umili a Pilipino kadagiti sumarsaruno nga al-aldaw ti napnuan pakasaritaan a panagleppas ti Military Bases Agreement idi Setyembre 16, 1991. Aldaw daytoy nga inlaksid ti Senado ti Pilipinas ti naidatag a manayunan iti sangapulo a tawen ti panagtalinaed dagiti base militar ti US iti pagilian. Kasla bimtak a bulkan a nangiturong iti 170,000 nga umili a pinagmaymaysa iti nailian a gagar a mangikkat iti kagurgura a simbolo ti panangituray ken panangkontrol ti US iti Pilipinas. Gapo iti bileg dayta a pangngeddeng ken iti napigsa a panangsupyat ti umili, nagballigi ti pinullo a tawen a pannakidangadang tapno patakyasen dagiti soldado nga Amerikano idiay Clark Air Base, Subic Naval Base ken dadduma pay a base militar ti US iti Pilipinas.

Rumbeng laeng a lagipen ti umili a Pilipino dayta a napnuan pakasaritaan nga aldaw iti pannakidangadang da, ken anagen ti napnuan kaipapanan iti agdama a panawen. Ti wayawaya ti Pilipinas ket mabalin a mapukaw no lipaten ti dinalan ti naunday a pakasaritaan ti nailian a pannakidangadang. Kasilpo ti pannakigubal para iti pudpudno a wayawaya ket ti agdama a panangsupyat kadagiti baro a base militar ti US, dagiti saan a patas a katulagan ti militar, ken ti agtultuloy a pannakibiang ken panag raira dagiti pwersa militar ti US iti Pilipinas.

Iti naglabas a dua tawen, kellaat nga immado dagiti base militar ti US iti Pilipinas ken umad-adu dagiti pwersa na iti pagilian. Iti aniaman a panawen, adda mano gasot a tropa nga Amerikano a nakapakat iti pagilian. Ikkan da ti pwersa iti di kumurang a 17 a base militar ti US, a pakairamanan ti siyam a nabangon babaen iti Enhanced Defense Cooperation Agreement (EDCA), agraman dagiti dadduma pay a base militar a saan da nga ipabpablaak.

Anyaman a kanito, maibukbok ti rinibo a soldado nga Amerikano iti pagilian tapno mangangay kadagiti agsasaruno a panagsanay iti gerra iti nagduduma a paset ti pagilian, para kadagiti pammarang a “makatao a misyon”, ken tapno aginana ken agliwliwa dagiti tropa da. Nakalugan da kadagiti bapor a panggubat ti US nga agsangsanglad iti pagilian manipud iti panagdalliasat iti aglawlaw ti Pilipinas, idiay South China Sea agingga iti dadduma pay a paset ti Asia ken Pacipiko.

Babaen ti Visiting Forces Agreement, rumuar-sumrek iti pagilian dagiti soldado nga Amerikano, ken agtaltalinaed iti uneg ken ruar dagiti base militar da. Tugot ken ipwesto da dagiti jet fighter, drone, dagiti misayl, bomba ken dadduma pay a napipigsa nga armas. Kas iti napalabas, ar-aramaten ti imperyalismo nga US ti pagilian kas sentro ti pannakabalin da iti Asia-Pacific tapno agpasiglat militar, ipakita ti nakaam-amak a pigsa da, isayangkat ti pannakibiang wenno agresyon iti nakakapuy a pagilian, ken agtaginayon nga nakasagana iti gerra.

Gapo ta ammo da ti nauneg a sentimyento ken atiddog a pakasaritaan ti panangsupyat ti umili a Pilipino iti pannakibiang ti US, likliklikan da nga awagan a “base militar” dagiti base militar da iti Pilipinas, no di ket dagiti “pasilidad”, “dagiti nagkaykaysaan a lokasyon” wenno dadduma pay a termino. Babaen ti EDCA, itaktakder dagitoy iti uneg dagiti kampo ti AFP a mangsigurado iti kinatalged iti aglawlaw ken maiyadayo manipod iti managamiris a mata ti publiko. Nupay kasta, saan a mailibak a dagitoy a militar a base ket lugar a kontrolado laeng dagiti pwersa militar ti US, a saan a mabalin a serken wenno sukimaten uray dagiti heneral ti AFP (malaksid no agpakada ken adda pammalubos), banag a maibilang a pananginsulto uray kadagiti opisyal nga addaan iti bassit a patriyotiko a rikna. Awan ti karbengan da a mangisigurado a saan a masalungasing ti konstitusyon ti Pilipinas a mangiparit kadagiti nukleyar nga armas iti pagilian.

Idagdagullit dagiti opisyal ti US nga isuda ti “gayyem ken alyado” dagiti Pilipino tapno mailemmeng da ti kinapudno a nabayagen nga impaidam da ti wayawaya ti pagilian a mangikeddeng iti bukod na a pagbanagan. Sipud idi sinakop ti US ti Pilipinas, ken uray idi “naited ti wayawaya” idi 1946, pulos a saan na a linukayan ti panangbekkel na iti pagilian. Agturturay ti US iti Pilipinas babaen ti neokolonyal nga estado nga iturturayan ita ti paspasurot nga asu aso a ni Marcos jr. Nakabasar ti panagturay na iti adigi ti armado nga pwersa nga adda iti nairut a kontrol ti US.

Ti panagirteng iti kaadda ken pannakibiang militar ti US ket paset ti estratehiko a panggep a mangipilit iti hegemonya wenno kinabileg na iti pagilian ken iti rehiyon. Panggep ti US a salakniban dagiti interes na a pang ekonomya, nangruna ti panangkontrol na iti linakuan, panagpautang ken pagpuonan ken pangalaan kadagiti naata a materyales. Lallalo a nagbalin a nairut ti US iti panangisigurado ti panagkontrol na iti Pilipinas ken iti dadduma pay a pagilian iti Asia iti sango ti krisis na iti ekonomya ti sangalubongan a sistema ti kapitalismo ken ti kumarkaro nga imperyalista a sinnalisal iti China.

Inaramat ti US ti Pilipinas ken ti interes na iti exclusive economic zone tapno maiplastar ti presensya ken panangpalawa ti pigsa na iti South China Sea. Inarmasan ken inikkan ti Pilipinas dagiti nagalusan a bapor a nabal ti US. Iti panangiduron ken panangdurog ti US, aktibo na nga ar-aramaten ti Pilipinas iti panangkarit iti presensya ti China iti South China Sea.

Imbes a sipapasnek a mangitandudo kadagiti natalna ken diplomatiko a wagas kas ti kangrunaan a pamay-an tapno marisut dagiti parikut iti baybay iti China, kinaykayat ni Marcos nga agbalin kangrunaaan a paspasurot ti US ken makipinnapilit iti China iti West Philippine Sea. Sangsanguen daytoy ita ti China, imperyalista a kasalisal ti US, ti dakdakkel a pwersa a mangpappapudot ti tensyon ken posibilidad iti panagbettak ti armado a labanan iti US.

Kagiddan ita dagiti opisyal ti US, agtultuloy nga agparparnuay ti tagari ti papet a rehimen maipapan iti “pangta” ti China, iti awanan panagbain a panangibaga a “kasapulan ti tulong manipud iti US” tapno “salakniban ti wayawaya” ti pagilian babaen ti Mutual Defense Treaty. Rumbeng a napasnek a maibutaktak ken mailaksid daytoy a buktot a panggep ti rehimen nga US-Marcos.

Babaen iti panangsubli ti pakasaritaan, masapul a maipasagepsep iti umili a Pilipino nga iti kaanuman ket awan ti napasamak a pakasaritaan a sinalakniban ti maysa nga imperyalista a manangsakop ti wayawaya ti sinakop na. Ti panangitandudo iti wayawaya ken panagwaywayas ti Pilipinas ket agdependar iti umili a Pilipino ken iti kinaregget da a mangwayawaya iti pagilian manipud iti kontrol, pannakibiang ken panangituray ti imperyalista nga US ken dagiti paspasurot a mangiturturay a dasig iti pagilian.