Manipod Enero agingga Agosto ita a tawen, agarop kada dua nga aldaw ket adda irusrussuat a war games dagiti pwersa a militar ti US iti kadagaan, tangatang ken kadanuman ti Pilipinas. Kadua da dagiti kaalyado a pwersa a militar ken dagiti paspasurot na nga Armed Forces of the Philippines (AFP). Naipatungpal dagitoy a war games iti uneg ti di kumurang iti 105 iti 244 nga aldaw, nga iti kabayagan ken awanan-puted ket manipod Abril 7 agingga Hunyo 21 (76 aldaw). Iti kabuklan, limmaok kadagitoy ti di kumurang iti 21,000 tropa nga Amerikano, dagiti soldado nga Australian, Canadian, Japanese, French ken dadduma pay a ganggannaet a tropa.

Saan a manmano ti gundaway nga aggigiddan ti dua agingga tallo a war games iti pagilian. Babaen kadagitoy, permanenten nga agtaltalinaed dagiti tropa nga Amerikano iti pagilian.

Sakbay ken kalpasan dagiti war games, agsisinnumbangir a pulong, panagisagana ken inspeksyon ti irusrussuat dagiti ganggannaet nga opisyal militar kadagiti lugar ti aktibidad. Iti walo a bulan, agarop 20 nangangato a klase ti pulong ti insayangkat dagiti opisyal militar ti US iti AFP, Department of National Defense ken Malacanang.

Nasagadsad kadagitoy a war games ti siyam a permanente a base militar (naawagan nga “EDCA site”) a naparang iti publiko ken di kumurang iti pito a limed a pasilidad na iti pagilian. Makapagtalinaed met ti tropa nga Amerikano iti linged dagiti “humanitarian assistance” ken “disaster response” ken iti panawen nga agtartarimaan kadagiti bapor a nabal na idiay Subic Freeport.

Dagiti war games

Iti uneg ti walo bulan, inrussuat ti US ti tallo a serye ti Multilateral Maritime Cooperative Activity (MMCA) nga itatta a tawen laeng a rinugian. Naisayangkat daytoy idi Abril 7, Hunyo 16-17 ken Agosto 7-8 idiay West Philippine Sea (WPS) a nakairamanan ti US, Japan, Australia, Canada ken Pilipinas.

Sakbay na, insayangkat ti US ti bilateral a Maritime Cooperative Activity (MCA) idiay WPS iti nagbaetan ti AFP ken US Indo-Pacific Command. Umuna a nairussuat daytoy idi 2023 ken insayangkat dagiti kasaruno a serye idi Enero 3-4 ken Pebrero 9.

Nairussuat met ti “panagpatrolya” ti US ken Pilipinas iti tangatang ti WPS idi Pebrero 19.

Kakuyog ti Japan, nairussuat iti WPS ti Bilateral Maritime Cooperative Activity idi Agosto 2. Agarop maysa bulan daytoy kalpasan a pirmaan ti Pilipinas ken Japan ti Reciprocal Access Agreement idi Hulyo 8. Saan pay a naratipikaan ti Senado daytoy a tratado.

Kadakkelan kadagiti war games ti Balikatan 39-24 no sadino a limmaok ti 16,000 tropa nga Amerikano, 200 soldado nga Australian, ken tropa a French. Limmaok kas obserber dagiti tropa ti 14 pay a pagilian.

Kabayagan kadagiti war games ti Salaknib 2 a nairussuat manipod Mayo 11 agingga Hunyo 10, a naisayangkat idiay Nueva Ecija ken Isabela ken linaokan ti 1,644 soldado nga Amerikano. Nagbayag met ti 40 aldaw ti Kasangga 24-1 a bilateral a war games ti Pilipinas ken Australia manipod Mayo 13 agingga Hunyo 21.

Dua a serye ti war games a pangtangatang a Cope Thunder met ti inrussuat ti US, maysa idi Abril ken maysa idi Hulyo.

Panaglinged iti “humanitarian mission”

Agsusumbangir dagiti “humanitarian mission” ti tropa ti US iti Pilipinas tapno aramiden a “normal” ti presensya dagiti soldado nga Amerikano kadagiti sibilyan a komunidad.

Kaudian kadagitoy ti “humanitarian mission” iti sidong ti Pacific Partnership 2024-2 idi Agosto 11 idiay Legazpi City, Albay. Maika-20 darasen a nairussuat ti makuna nga aktibidad a naawagan a “kadakkelan a multinasyunal nga humanitarian assistance and disaster relief preparedness” iti Indo-Pacific.

Simmanglad idi Hulyo 30 idiay Legazpi City ti bapor a nabal ti US, ti City of Bismarck, a nangilugan ti 500 soldado nga Amerikano, Japanese ken South Korean para iti makuna nga aktibidad. Idiay Legazpi City, nangay-ayo dagiti Amerikano kadagiti konsyerto kadagiti mall. Nakimartsa da met iti nairussuat a parada ti Ibalong Festival iti syudad. Sakbay na, limmaok da iti pabuya a panagmula kadagiti kayo iti sakaanan ti Bulkan a Mayon ken konstruksyon ti pagadalan iti Legazpi Port Elementary School.

Karaman met kadagiti “humanitarian mission” ti “clearing operations” dagiti soldado nga Amerikano iti Basco Port idiay Barangay Chanarian, Basco a nalpas idi Hunyo. Ti pudno nga intensyon na ket urnosen ti Basco Port tapno mausar dagiti tropa nga Amerikano para kadagiti war games. Ti Basco Port ti kakaisuna a pyer nga agturong kadagiti isla iti amianan a paset ti Batanes, karaman ti Mavulis Island, asideg idiay Taiwan, a gandat a bangunan ti US kadagiti pasilidad militar, sangladan ken pagikabilan ti armas a pakigubat.