Agsusumbangir a panagtubngar ti linak-am ti rehimen a Marcos idi sinalakniban dagiti opisyal na ti ₱21/kada kaanan wenno ₱64/aldaw kas pamantayan ti bisin ken ₱91/aldaw kas pamantayan ti kinarigat. Basar daytoy, parparuaren ni Marcos a saanen nga “agrigat iti taraon” ti maysa a 5-katao a pamilya nga aggasgastar ti ₱9,581 kada bulan. Segun kadagiti imbento a presyo ken singir, impannakkel ti agdama a rehimen a “bimmaba” ti bilang dagiti agrigrigat a Pilipino manipod 18.1% idi 2021 agturong 15.5% idi 2023.

Tapno ibaba ti pamantayan ti panagbisin, binaliwan ti gobyerno a Marcos ti linaon ti “subsistence food basket” wenno listaan dagiti taraon tapno agbiag ti tao. Kas pangarigan na ti panangikeddeng iti noodles kas masida ken balatong nga adda dilis kas pangalaan ti protina, imbes nga ikan wenno karne, nga inikkaten iti listaan. Kinissayan ngaruden ti linaon ti basket, nagimbento pay ti presyo, kas ti ₱7/pakete para iti noodles imbes a ₱11/pakete ken ₱4 para iti kape a 3-in-1 imbes a ₱8 no magatang a tingi.

Pinabassit dagiti opisyal ni Marcos ti gastos iti “saan a taraon” kas ti pabalay, danum, kuryente, plete, serbisyo a medikal ken dadduma pay a kangrunaan a kasapulan. Adayo daytoy iti kina-agpayso, gapo ta singir pay laeng iti kuryente ti gagangay a pamilya, agarop maibos daytoyen. Idi Hunyo, agbaybayaden ti ₱1,890.32 (₱60/aldaw wenno ₱12/tao) ti maysa pamilya a kumonkonsumo laeng ti 200kwh/bulan.

Laksid iti panggep na a mangparnuay ti dumurdur-as a kasasaad ti umili, daytoy a manipulasyon iti estadistika ket wagas tapno lalo a guyoden pababa wenno lapdan ti panangingato ti tangdan ken sweldo dagiti mangmangged ken empleyado. Maus-usar daytoy a rason tapno lapdan iti panangipaay ti nainkalintegan nga umento ti minimum a tangdan, a maus-usar met kas panglapped iti panagrang-ay ti tangdan dagiti naasido (skilled) a trabahador. Gapo iti daytoy, agtultuloy nga agdardarusdos ti tukad ti panagbiag ti masa a mangmangged, mannalon, dagiti empleyado ken gagangay nga umili.

Idi 2023, inkeddeng laeng ti estado ti nailian a pagrukodan ti kinarigat iti ₱13,873/bulan wenno P462.43/aldaw. Agarop kagudua laeng daytoy iti tantya ti Ibon Foundation a ₱26,210/bulan wenno ₱873.66 kada aldaw ( a kabatog ti ₱1,207 inaldaw a tangdan iti 5-aldaw a lawas a panagubra). Us-usaren ti rehimen a Marcos daytoy nababa unay a pagrukodan ti kinarigat tapno ikkan rason ti sinsilyo a nayon a tangdan a ₱35/aldaw idi 2023 ken ₱40/aldaw itatta a 2024.

Nakarkaro pay ditoy ti maipatpatungpal a “two-tier” wenno dua nga andana a sistema ti panagtangdan nga immuna a rinugian idi 2012 idiay Southern Tagalog. Naikeddeng ti umuna nga andana a nababbaba pay iti minimum a tangdan wenno iti gagangay nga aw-awaten a tangdan dagiti mangmangged iti rehiyon, banag a lalo a mangguyguyod iti tangdan dagiti mangmangged. Ti maikadua nga andana a maibasar kano iti produktibidad, ket maikeddeng laeng iti pagayatan ti kapitalista ken kasapulan pay nga idalan iti negosasyon.

Makabiag a tangdan maibusor iti kinarigat

Iti panagadal ti Ibon, mas reyalistiko a kitaen ti bilang dagiti pamilya a Pilipino nga agbibiag iti ab-ababa iti makabiag a tangdan tapno makita ti pudno a rupa ti kinarigat. Kinuna na, adda iti 13.7 milyon a pamilya ti agbibiag iti ₱23,000/bulan agpababa. Kabayatan na, ti 19.2 milyon nga agbibiag iti ₱29,000/bulan agpababa ket mabalin nga ituding a nakabatay iti “poverty line”.

Maitunos iti kalkulasyon ti Ibon, di kumurang iti ₱26,261/bulan ti pagkasapulan ti maysa a 5-katao a pamilya tapno agbiag iti disente. Kadakkelan a paset na ti maiturong iti gastos iti taraon (₱13,740), kasaruno iti pabalay (₱4,666), kuryente, danum, LPG, ken dadduma pay (₱2,722), dadduma pay a serbisyo (₱1,788) ken transportasyon (₱1,487). Ti matidda (₱1,851) ket magudua para iti usar iti balay, komunikasyon, gastos pangsalun-at, kawes, edukasyon, espesyal nga okasyon, arak, pangliwliwa, pang-dulin (savings) ken dadduma pay.

Iti maysa a panagadal met ti Ateneo Policy Center idi Agosto, agkasapulan ti maysa a pamilya ti di kumurang iti ₱693/aldaw (₱20,790 kada bulan wenno ₱138.66/tao) para laeng iti taraon. Daytoy ket tapno masungbatan ti rekisito a diyeta a naikeddeng iti “Pinggang Pinoy” ti Food and Nutrition Research “FNRI” ti estado. Usar dagiti kalakaan a rekado, naduktalan ti panagadal nga agbalor ti di kumurang iti ₱46.20/kaanan ti maituding a nasalun-at a diyeta iti National Capital Region, bayat a ₱43.80/kaanan met iti sabali a paset ti pagilian.