Nagkaykaysa a timmakder ti adu a konseho ti estudyante, dagiti publikasyon ken organisasyon manipud iti nadumaduma a pribado a kolehiyo ken unibersidad laban iti plano a panangingato ti singir iti matrikula ken dadduma pay a babayadan (Tuition and Other Fees Increase o TOFI) para iti tawen 2025-2026. Iti maudi a rekord ti National Union of Students of the Philippines (NUSP), bimmaut iti 2% agingga 10% ti tantos ti gakat a panagngato iti singir dagiti unibersidad para iti sumaruno nga akademiko a tawen.

Tinawen, tunggal Pebrero, umaw-awat ti Commission on Higher Education (CHEd) kadagiti petisyon para iti gakat a TOFI. Daytoy a “karbengan” tapno agingato ti singir ket umannurot iti CHEd Memorandum Order No. 03 Series of 2012. Paset daytoy ti panangiyaramid ti “konsultasyon” kadagiti estudyante tapno maipalawag ti panggep ti TOFI.

Nupay kasta, pammarang dagitoy a konsultasyon, umannurot iti kapadasan dagiti konseho ken estudyante. Iti kaunggan na, maar-aramat dagitoy tapno idungpar ti TOFI. Iti dadduma pay a gundaway, agdadata a saan nga ikaskaso ti administrasyon uray ti inkeddeng a proseso ti CHEd.

Kadawyan nga irasrason iti panagingato ti matrikula ti panagngato ti presyo dagiti gagatangen, panagingato ti sweldo dagiti manursuro ken dadduma nga empleyado ken panangpadur-as kadagiti pasilidad ken serbisyo. Segun iti NUSP, gasgasen dagitoy a rason gapu ta nalawag a ti panagngato ti matrikula ken dadduma a babayadan ket para iti panagipangato ti pastrek. Iti napalabas, awan met ti nagbaliw kadagiti pasilidad, kasasaad kadagiti manursuro ken empleyado kadagiti unibersidad.

Nainkalintegan a panagsupyat

Adda iti abereyds a ₱130,000 ti kasapulan tunggal tawen tapno makaadal ti maysa a nga estudyante iti kolehiyo. Saan nga umanay uray ipan ditoy ti makatawen a sapul (₱120,000) ti kadawyan a mangmangged nga agsusweldo ti minimum. Adda dagiti patta-patta a dumandanon iti ₱2 milyon ti kasapulan a magastos tapno makaturpos iti maysa a 4-tawen a kurso iti kolehiyo kadagiti mayor nga unibersidad ti pagilyan.

Iti sango ti ad-adda pay a ngumatngato a presyo ti basaran a gagatangen, nainkalintegan a labanan dagiti estudyante ti nayon a matrikula. Iti napalabas a bulbulan, nagisayangkat da kadagiti porum, miting, rali ken dadduma pay a tipo ti aktibidad tapno iyebkas ti panagsupyat ditoy.

Naangay dagiti tignay iti University of the East (5% TOFI), De La Salle University (3%), University of Santo Tomas, Ateneo de Manila University (6%), Adamson University (5%) ken dadduma pay nga unibersidad iti Metro Manila.

Iti Saint Louis University idiay Baguio City nga umuna a naisingasing ti 9% a panagngato, naiduron ti tignay dagiti estudyante nga ibaba daytoy iti 6.25%. “Maysa a balligi ti panagpababa iti TOFI, ngem ti 6.25% ket agtaltalinaed a parigat iti rinibo a baro nga [estudyante]. Ituloy tayo ti laban,” segun iti grupo a Walang Iwanan Louisian Network.

Iti Holy Angel University idiay Pampanga, agpangpangta ti 3.5% a panagngato. Iti sarbey ti pagiwarnak a The Angelite, tallo iti tunggal uppat nga estudyante ti saan nga umanamong iti anyaman a TOFI para iti sumaruno a tawen, ken nasurok 60 porsyento ti addaan posibilidad a sumardeng nga agadal gapu iti TOFI. Maikatlo a nayon a singir daytoyen iti uneg ti tallo a tawen.

Tuloy-tuloy pay ti konsultasyon ti NUSP kadagiti konseho dagiti estudyante kadagiti unibersidad a posible nga agipangato ti matrikula. Pappapigsaen da ti panagkaykaysa dagiti konseho ken estudyante iti intero a pagilyan tapno ad-adda pay a palataken ti laban kontra iti panagngato ti matrikula ken dadduma pay a babayadan. Pagsungsungbaten da ti CHEd ken rehimen Marcos iti panangpabor daytoy iti pribado a negosyo nga ad-adda pay a nagganansya iti pakaperdian dagiti agtutubo a Pilipino ken ti edukasyon da.