Kolektibong mibarog ang daghang konseho sa estudyante, mga publikasyon ug organisasyon gikan sa lain-laing pribadong kolehiyo ug unibersidad batok sa planong pagtaas sa singil sa matrikula ug uban pang mga balayrunon (Tuition and Other Fees Increase o TOFI) alang sa tuig 2025-2026. Sa ulahing rekord sa National Union of Students of the Philippines (NUSP), miabot sa 2% hangtud 10% ang tantos sa sugyot nga pagtaas sa singil sa mga unibersidad alang sa mosunod nga akademikong tuig.

Sa matag Pebrero sa kada tuig, nagadawat ang Commission on Higher Education (CHEd) og mga petisyon alang sa sugyot nga TOFI. Ang maong “katungod” para magtaas og singil subay sa CHEd Memorandum Order No. 03 Series of 2012. Kabahin niini ang paghimo og “konsultasyon” sa mga estudyante aron mapatin-aw ang tumong sa TOFI.

Ingonman, mini ang maong mga konsultasyon, subay sa kasinatian sa mga konseho ug estudyante. Sa lingtunganay, ginagamit kini aron papaspason ang TOFI. Sa laing mga higayon, direktang gibalewala sa administrasyon bisan ang gitakdang proseso sa CHEd.

Sagad nga ginahimong rason sa pagtaas sa matrikula ang pagmahal sa mga palaliton, pagsaka sa sweldo sa mga magtutudlo ug ubang empleyado ug pagpalambo sa mga pasilidad ug serbisyo. Matud sa NUSP, karaan na ang maong rason ug tin-aw nga ang pagtaas sa matrikula ug ubang singil alang sa pagpadaku sa kita. Sa miagi, walay nausab sa mga pasilidad, kahimtang sa mga magtutudlo ug empleyado sa mga unibersidad.

Makatarunganong pagbabag

Anaa sa abereyds nga ₱130,000 ang gikinahanglan kada tuig aron makapaeskwela og usa ka estudyante sa kolehiyo. Dili paigo bisan igahin dinhi ang tibuok tuig nga kita (₱120,000) sa ordinaryong mamumuo nga nagadawat sa minimum nga suhulan. Adunay mga tansya nga mikabat sa ₱2 milyon ang kinahanglang gastuhon aron makahuman sa usa ka 4-ka-tuig nga kurso sa kolehiyo sa mayor nga mga unibersidad sa nasud.

Atubangan sa labaw pang pagmahal sa presyo sa batakang mga palaliton, makatarunganong suklan sa mga estudyante ang dugang nga matrikula. Sa milabayng mga bulan, naglunsad sila og mga porum, tigum, rali ug uban pang tipo sa aktibidad aron ipadayag ang pagsupak dinhi.

Adunay mga protesta sa University of the East (5% TOFI), De La Salle University (3%), University of Santo Tomas, Ateneo de Manila University (6%), Adamson University (5%) ug uban pang mga unibersidad sa Metro Manila.

Sa Saint Louis University sa Baguio City nga unang gisugyot ang 9% nga usbaw, naduso sa protesta sa mga estudyante nga paubsan kini ngadto sa 6.25%. “Usa ka kadaugan ang pagpaubos sa TOFI, apan ang 6.25% nagpabiling paantus sa liboan ka bag-ong [estudyante]. Atong ipadayon ang pagbatok,” matud sa grupong Walang Iwanan Louisian Network. Sa Holy Angel University sa Pampanga, naghulga ang 3.5% pagsaka. Sa sarbey sa mantalaang The Angelite, tulo sa matag upat ka estudyante ang dili uyon sa unsamang TOFI alang sa mosunod nga tuig, ug kapin 60% ang adunay posibilidad nga moundang sa pagtungha tungod sa TOFI. Pang-ikatulo na ang maong dugang singil sulod sa tulo ka tuig.

Padayon pa ang konsultasyon sa NUSP sa mga konseho sa estudyante sa mga unibersidad nga adunay planong pagtaas sa matrikula. Ginapakusog nila ang panaghiusa sa mga konseho ug estudyante sa tibuok nasud aron labaw pang pakusgon ang pagbatok sa pagsaka sa matrikula ug uban pang mga balayrunon. Ginapapanubag nila ang CHEd ug rehimeng Marcos sa pagpabor niini sa pribadong negosyo nga labaw pang moganansya sa kaalautan sa mga kabatan-unang Pilipino ug ilang edukasyon.