Nagapamroblema si Dong kung sa diin niya kuhaon ang panggasto para sa iya tatlo ka bata, ang isa diri ang yara na sa kolehiyo. “Sini nga kinsenas, walo ka libo lang ang akon nakuha,”hambal pa niya. Foreman ukon “bisor” si Dong sa isa ka dako nga dulungkaan sa Manila. Indi siya ang may pinakamanubo nga sweldo sa masobra 800 ka mamumugon sang piyer nga ilabi pa kabudlay makasabat sa mga kinahanglanon sang ila nga mga pamilya.

Tungod mas taas sa subong nga minimum ang ginabaton niya nga sweldo nga ₱800 kada adlaw, indi sakop si Dong kag iban pa nga kaupod sa trabaho sa ahaw nga ₱40 nga pagsaka sang inadlaw nga sweldo sang mga mamumugon sa National Capital Region (NCR) sadtong Hunyo. Pero layo sa manubo sa gihapon ang sweldo niya sa kinahanglan nga ₱1,189 para mabuhi sang maayo ang isa ka pamilya.

Ang malain pa, indi adlaw-adlaw ang trabaho sa piyer. “Regular ang kabig sa amon, pero masami nga nagalab-ot lang halin walo tubtob 10 ka adlaw ang trabaho namon sa duha ka semana,” base kay Dong.

Sadtong nagligad nga tuig, nakatukod ang masobra 500 ka mamumugon sang piyer sang isa ka unyon para protektahan ang ila mga kinamatarung. Pero naagaw sang maneydsment ang kontrol sa unyon kag abugado sini. Nagaplano subong sila ni Dong nga iduso ang eleksyon para maislan ang nasambit nga unyon sang isa ka matuod nga unyon nga magapangapin sa ila nga kinamatarung.

Sini nga Nobyembre, nagsinapol ang mga myembro sang unyon. Tatlo ka oras sila nga nagsinapol, halin alas-7 tubtob alas-10 sang aga. Sa sini nga panahon, tantya sang mga mamumugon nga magalab-ot sa ₱2 milyon ang nadula sa kumpanya. Pahayag ni Dong: “Paano pa ayhan kung magawelga kami? Amo na nga nahadlok ang maneydsment sa amon.”

Away sang mga unyon kag kahublagan pamugon

Pareho ni Dong, gintinguhaan sang kadam-an sang mamumugon nga pasangkaron kag pabaskugon ang kahublagan unyon bilang sandigan sang kusog sang mamumugon sa pagpakignegosasyon sa kapitalista. Sini nga tuig, nagdilaab ang mga welga kag protesta sa pila ka mga pabrika sa Southern Tagalog kag NCR sa tunga sang mga dedlak sa negosasyon para sa collective bargaining agreement ukon CBA. Mayor nga ginaduso sang mga mamumugon sa mga negosasyon nga ini ang dugang-sweldo, nga sa madamo nga kaso sadto pang antes ang pandemya ginhatag sang mga kapitalista. Kabahin diri ang awayan sang Fuji Electric Phils. sa Laguna kag Samahan ng mga Manggagawang Nagkakaisa sa Umicore Specialty Chemicals sa Subic, Pampanga. Nadaog naman sang mga panadero sa Laguna ang ila nga unyon nga Panadero ng Philfoods Fresh Baked Product Inc batuk sa unyon nga ginbuy-an sang maneydsment kag NTF-Elcac.

Ginhatagan sang kahublagan sang pamugon sang panibag-o nga duso ang kampanya nga Sweldo Pataason! Presyo Panubuon! sini nga tuig. Gintinguhaan sang nagkalain-lain nga grupo sang mamumugon nga magduso sang dayalogo sa rehimen Marcos pero bisan kaisa wala sila gin-atubang.

Ginsuportahan nila ang sugyot para sa pungsodnon nga minimum nga sweldo sa Kongreso kag para sa ₱150 across-the-board sa Senado. Wala nagagiho ang sugyot sa Kongreso samtang ang sa Senado ang nagapabilin nga yara sa lebel sang “prinsipyo.” Sa mga rehiyon, naghan-ay sang mga petisyon ang mga lokal nga pederasyon kag unyon sa mga regional wage board pero sinsilyo, nagakaulihi kag ginagmay pa ang umento nga ginasugo sang mga ini. (Lantawon ang kaangot nga artikulo.)

“Makahulusga ang pag-organisa kag pagpahulag sa mga mamumugon,” base pa kay Rene, lider-mamumugon sa isa ka sentro sang pamugon. Pareho sang gintudlo sa kasaysayan, indi kabubut-on nga ginahatag sang kapitalista ukon reaksyunaryo nga estado ang anuman nga dugang kung indi baskog, maisog kag militante ang ila nga pakigbato. Trienta’y kwatro na ka tuig halin sang ulihi nga napwersa ang estado nga itugyan ang mahinungdanon nga dugang-sweldo.

Kinahanglan nga magpakusog

Kadungan sang paghimakas sa sweldo, ginapabaskog sang kahublagan mamumugon ang pagpakig-ugyon sini sa nagkalain-lain nga sektor.

Kabahin man sang awayan sang mga mamumugon ang pagpugong sa mga atake sang rehimen Marcos kag sang mga kapitalista sa ila organisado nga kubay. Sadtong Setyembre, biktima sang ekstrahudisyal nga pagpatay si Jude Fernandez, beterano nga organisador sang kahublagan pamugon. Sa mga rehiyon sang Southern Tagalog kag Caraga, gindesaparesido ang pila ka lider-mamumugon samtang ang iban ang iligal nga gin-aresto. Sa Davao kag Cebu, target sang pagpamahog kag pagpamilit ang mga lider sang rehiyunal nga sentro para “makigbinuligay” sa kampanya kontra-insurhensya sang militar.