Panpandayen tatta dagiti komunidad iti aglikmot ti Laguna de Bay ti panagkaykaysa da tapno sanguen ti pangta ti peggad nga itunda ti kambal a proyekto a Laguna Lakeshore Road Network Project (LLRNP) and Laguna Lake Floating Solar Project. Pagam-amkan dagiti mangngalap ken residente ti ibunga daytoy a pannakaperdi ti aglawlaw ken pagbiagan kasta met ti pannakalabsing ti karbengan da.

Ti Laguna de Bay wenno Laguna Lake, ti kadakkelan a dan-aw iti Pilipinas ken maikatlo a kadakkelan a dan-aw iti Southeast Asia. Napateg daytoy para iti irigasyon, panagkalap ken suplay ti danum iti rehiyon. Imatmatonan ti Laguna Lake Development Authority (LLDA) ti “panagpadur-as” iti dan-aw.

LLRNP, duron ti ADB

Kas ti dadduma a nagagarbo a proyekto nga imprastraktura, ti LLRNP ket pondoan ti pautang manipud iti Asian Development Bank (ADB), bangko nga intakder ti Japan a pagayusan ti sobra a kapital na. Maysa daytoy kadagiti kadakkelan a proyekto a pakaipanan ti “official development assistance” ti Asian Development Bank (ADB) iti pagilyan.

Ti LLRNP ti 37.4 kilometro nga expressway wenno nalawa a kalsada iti takdang (embankment) ti dan-aw. Mangrugi ti kalsada iti Lower Bicutan, Taguig City ken agmurdong iti Calamba City, Laguna. Malaksid ditoy, maitakder met ti 6.1 kilometro a “connecting roads” ken 7.3 kilometro nga “interchange road” ken “slip road.” Gumastos daytoy ti ₱174.3 bilyon. Idi Hunyo 20, inyulat ti Department of Public Works and Highways a 97% a kumpleton ti detalyado a disenyo ti LLRNP. Nakipagmiting metten idi Hunyo ti rehimen Marcos iti Export-Import Bank of Korea, a kabinnadang ti ADB, a mangpondo iti maysa a paset ti proyekto (7.94 kilometro a dalan manipud Lower Bicutan agingga Alabang).

Laguna Lake Floating Solar Project

Iti linged ti panangpartuat ti “renewable” wenno nadalus nga enerhiya, maidurduron tatta ti Laguna Lake Floating Solar Project. Sumakop iti 2,000 ektarya ti dan-aw ti solar panel iti paset dagiti syudad ti Calamba, Sta. Rosa ken Cabuyao ken kadagiti ili ti Bay ken Victoria. Mapatta-patta a dumanon iti 10,000 a mangngalap ken dadduma pay a residente a nakasanggir iti dan-aw ti pagbiaganna ti maapektaran.

Inted ti LLDA dagiti kontrata iti panangitakder ti solar panel iti AC Energy Corporation dagiti Ayala (800 ektarya), nagsugponan ti SunAsia Energy Inc. ken Blueleaf Energy (1,000 ektarya) ken iti Singaporean a kumpanya a Vena Energy (200 ektarya). Iti tantya dagiti kumpanya, dumanon iti kabuklan a 2.57 gigawatts ti kuryente ti partuaten dagitoy.

Idi Hunyo, inikkan ti Department of Energy ti SunAsia ti sangapulo a sag-25 tawen a kontrata para iti operasyon daytoy. Segun iti kumpanya, rugian daytoy ti konstruksyon ti proyekto iti sumaruno a tawen ken maluktan para iti komersyal nga operasyon na inton 2026.

Dagitoy a kumpanya, a kadawyan a kasosyo dagiti gangannaet a kumpanya gapu ta awan ti kabaelan ti pagilyan nga agpartuat ti solar panel, ket agibukbukbok tatta ti dadakkel a pondo para iti “renewable” nga enerhiya. Agkakaud ti pastrek dagiti burges kumprador ken gangannaet a kumpanya para iti pammarang a panangitandudo iti “nadalus” nga enerhiya iti pagilyan.

Nalawa a pannakadadael

Mangitunda ti nalawa a pannakadadael ti Laguna de Bay ti dua a proyekto. Dadaelen ken posible a sabidongen dagiti operasyon a dredging ti LLRNP ti danum, dagiti ayup ken mula iti dan-aw. Pagam-amkan a dadaelen daytoy dagiti kritikal a taeng (habitat) ken mangipaay ti masansan a panaglayus nangruna iti panawen ti napipigsa a panagtudo.

Kastoy met ti epekto dagiti solar panel a maitakder. Apektaran daytoy ti kalidad ti danum ken balanse ti natural a galad ti dan-aw nangruna ket lapdan daytoy ti panangpunta ti silnag ti init iti kadanuman.

Adda met dita ti amak dagiti residente a posible a mapadisi da saan laeng nga iti takdang ti dan-aw, nu di ket uray kadagiti komunidad nu sadinno a maiwayat dagiti “access road” ti LLRNP. Tubngen met dagiti solar panel ti pagnaan dagiti bangka ken masakop uray dagiti sangladan dagiti mangngalap.

Iti sango dagitoy, agsasaruno nga aktibidad kas kadagiti porum, konsultasyon ken panagtataripnong ti inangay ti Save Laguna Lake Movement ken Pambansang Lakas ng Mamamalakaya (Pamalakaya)-Bay kadagiti napalabas a lawas tapno tubngaren ti pangta ti dua a proyekto. Ipagpaganetget da nga isardengen dagiti proyekto.