Andap Valley Complex: Napuno sang mapangwasak nga mina
Kadungan sang pagdagsa sang mga detatsment sang militar ang pagsulod sang madamo nga kumpanya sa pagmina sa Agusan del Sur kag Surigao del Sur, mayor sa manggaran-sa-mineral nga Andap Valley Complex. ginapanag-iyahan ang mga minahan nga ini sang pinakadalagko nga kumprador, kasosyo ang dalagko nga dumuluong nga kumpanya.
Santo sa Mines and Geosciences Bureau sadtong Agosto, indi magnubo sa 13 Mineral Production Sharing Agreement ang gintugyan sang pungsodnon kag lokal nga gubyerno sa mga kumpanya para magmina sa nagkalain-lain nga bahin sang Agusan del Sur kag Surigao del Sur. May yara man ini sang ginhatag nga apat ka exploratory permit, tatlo ka small scale mining contract, duha ka minahan sang banwa, isa ka special mines permit kag isa ka mineral processing permit.
Lakip sa may pinakalapad nga operasyon ang Marcventures Mining and Development Corporation (kabilogan nga 9,659 ektarya), CTP Construction & Mining Corporation (8,452 ektarya), Ludgoron Mining Corporation (2,062 ektarya), Kafugan Mining, Inc (1,186 ektarya), Philsaga Mining Corporation (8,548 ektarya), Philex Gold Philippines, Inc. (6, 207 ektarya) kag Consolidated Ores Philippines, Inc (1,953 ektarya). Ang Marcventures kag kasosyo sini nga Bright Kindle Resources & Investment, Inc. ang kabahin sang RYM Business Management Corporation nga ginapanag-iyahan sang pamilya ni House Speaker Martin Romualdez.
Sadtong Hulyo, nagpasa sang dugang nga aplikasyon sa pagmina ang Benguet Corporation nga ginapanag-iyahan man sang mga Romualdez para magmina sang karbon sa mga banwa sang San Miguel, Marihatag kag Tago. Nangayo ini sang lisensya para sakupon ang 12 ka “coal block” sa lugar, katumbas sang 12,000 ka ektarya. Kontrolado sang mga Romualdez ang Benguet Mining sugod pa sa panahon sang diktaduryang Marcos Sr. Kasosyo sini subong ang kumpanya nga Amerikano nga Rothchild Investment LLC.
Kasosyo naman sang Philex Mining, ginapang-iyahan sang dako nga burgesya nga si Enrique Razon, ang Medusa Mining Limited, isa ka kumpanya nga Australian. Isa ka kumpanya nga Australian man (Ten Sixty Four Limited) ang kasosyo sang Philsaga Mining, nga ginapanag-iyahan sang anay mga soldado kag paramilitar.
Ang Benguet Corporation ang isa sa mga kumpanya nga nakapulos, kon indi man nagduso, sa brutal nga militarisasyon sa Andap Valley Complex. Ang iban pa nga kumpanya amo ang Abacus Coal Exploration and Development Corp, kag ang kasosyo sini nga Oriental Vision Mining Philippines (ORVI) Corp sang pamilya Zamora. Sakop sang aplikasyon sang ORVI kag Abacus ang 5,000-ektarya nga kalassangan sa AVC. Ang iban pa nga kumpanya amo ang Great Wall Mining and Power Corp nga isa ka kumpanya nga Chinese; ASK Mining and Exploration Corp nga sadto pa 2009 ginhatagan sang permit para sa eksplorasyon; kag ang CoalBlack Mining Corp.
Makit-an sa Andap Valley ang isa sa pinakadako nga reserba sang karbon sa bilog nga kalibutan. Sakop sini ang magkatambi nga banwa sang San Miguel, San Agustin, Marihatag, Cagwait, Tago kag Lianga sa Surigao del Sur.
Sa sulod sang malawig nga panahon, napunggan ang pagpangkawkaw sang mga kumpanya nga ini sa Andap Valley tungod sa hugot nga pagpamatok sang masang Lumad, kag pagpamalibad nila nga maghatag sang ila nga free and prior informed consent. Sugod 2015, ginpaidalom ang San Miguel, San Agustin, Marihatag, Cagwait, Tago kag Lianga sa brutal nga paghari militar para sumpuon ang pagbato sang mga Manobo kag Mamanwa, kag pwersahon sila nga buy-an ang ila kinamatarung sa ila dutang palanubli-on.
Kabahin sa mga krimen sang militar ang mga masaker sa Lianga sadtong 2015 kag 2021. Biktima sang una nga masaker sila ni Emerito Samarca, executive director sang Alternative Learning Center for Agricultural and Livelihood Development (Alcadev); Dionel Campos, pamunuan sang lokal nga organisasyon sang mga mangunguma nga Mapasu; kag myembro sini nga si Datu Juvello Sinzo. Tungod sa masaker, napilitan nga magbakwit sadto ang 3,000 ka mga Lumad. Duha ka mangunguma nga Lumad kag isa ka 12-anyos nga estudyante ang biktima sang ikaduha nga masaker.
Sa mga nagsunod nga tuig, pila ka beses pa nga napilitan nga magbakwit ang mga residente tungod sa wala-pugong nga pagpamatay kag militarisasyon. Sa mando sang sadto rehimen Duterte, gintarget sang militar ang mga eskwelahan sang Lumad nga ginadumalahan sang mga lokal nga komunidad. Sa dalayon, napilitan nga magsira ang mga eskwelahan nga ini kag tubtob subong wala na liwat nabuksan.