Nagtitikapintas an militarisasyon ngan pagsabrag hin terorismo han mga pwersa han estado ha mga umhanan ngan komunidad han kablas ha Cebu. Ginpupuypoy han rehimen Marcos an pagkaurusa ngan pag-ato han mga Cebuano para ha ira mga katungod komo pabor ha mga agaron maytuna ngan burgesya komprador.

Panlupot ha tuna ha Alonguisan

Pwersahay ngan sikreto nga ginsulod ngan ginkampuhan han sumobra-kumulang 40 nga sundalo han 31st Civil Military Operations (CMO) ha Sityo Camaren, Barangay Bonbon, Aloguinsan, Cebu hadton Disyembre 4, 2024. Lupgop an lugar han 168 kaektarya nga katunaan nga ginhuhulad han San Roque Farmers’ Association (SRFA) nga maiha na nga ginlulupot han pamilya nga agaron maytuna nga Gantuanco.

Diri ini an syahan nga higayon han pan-gigipit ngan pagkakampo han militar ha lugar. Hadton Agosto 2011, madarahug nga ginbungkag han mga pulis ngan sundalo an mga protesta ngan pagkaurusa han mga parag-uma nga nanindugan kontra ha pangagaw han ira mga umhanan. Gin-aresto hadto an 39 nga lider parag-uma ngan mga tagasuporta han SRFA. Ha luyo han pagkilala han Department of Environment and Natural Resources (DENR) ha mga parag-uma komo lehitimo nga claimant han tuna. Waray hunong an pan-gigipit han mga Gantuanco ngan militar ha ira ha sinunod nga mga tuig.

Utro nga nagpintas an pag-atake ha SRFA hadton Oktubre 2022 han umabot ha barangay an 31st CMO Special Company. Nagbalay-balay an mga sundalo agud gipiton nga “magpaclear” han ira ngaran kabalyo han panhatag hin bugas, nudels, tsinelas ngan kwarta.

Ginhadlok an mga parag-uma ngan pamilya nga kun diri magpirma ipapapriso ini. Pwersahay nira nga “ginpasurender” an 17 nga parag-uma agud buhagon an SRFA. Nagtindog pa an mga sundalo hin kontrolado hini nga organisasyon han mga parag-uma nga Sta. Cruz Farmers Association nga ha dayuday nagin Camaren Farmers Association hadton Hunyo 2023. Direkta nga ginkontrol han militar ngan National Task Force-Elcac an lokal nga gubyerno han Barangay Bonbon ngan an mga upisyal han bungto han Aloguinsan.

Ha atubangan hini, mahugot nga nanawagan an SRFA ha mga parag-uma ngan lokal nga gubyerno nga dagmit nga palayason an militar ha komunidad. Kinahanglan respetuhon an katungod han mga parag-uma nga manindugan kontra ha magtiyupion ngan matalumpiguson nga agaron maytuna ngan ha kakunsabo hini nga militar.

Militarisado nga komunidad han mga kablas

Prinsipal nga porma han militarisasyon nga urban an pagdeploy hin mga yunit militar ha mga komunidad han kablas ha Metro Cebu. Ha naglabay nga mga bulan, ginreport han mga kablas an presensya han mga elemento han 14th CMO Battalion ha Ermita, Pasil ngan Mambaling. Labot hini, nagreport liwat hin presensya han militar an mga kablas ha Qiout Pardo, ngan bisan an mga taga-Mandaue ngan Lapu-lapu City.

Han maghimo hin asembleya an mga kablas hadton Disyembre 2, 2024, ginbisita han mga sundalo an mga kaapi han homeowners association agud sidngan hira nga diri tumambong. Samwak an Red-tagging, intimidasyon ngan sarbeylans ha mga kablas nga komunidad.

“Gin-gamit nira ha psychological warfare an pauru-utro nga pagpakiana ha mga kahigripid nga balay kun hain an mga lider, bisan pa kun maaram na hira han mga mga lokasyon hini… ngan bisitahon ini nga waray didto an kaapi o lider ngan an mga anak o kabugtuan an ginpipirit nga makig-estorya ha ira,” pahayag han Kadamay-Cebu.

Nagreport liwat hin kapareho nga pan-gigipit an mga kaapi han Movement against Carbon Market Privatization, asosasyon han gudti nga paragbaligya nga natipa ha pribatisasyon han pampubliko nga merkado ha Carbon.Taktika nira an pagtanyag ha mga paragbaligya hin ayuda ngan bulig tikang ha gubyerno kun bumaya ha organisasyon.

Ha Mandaue City, ginreport han mga residente an pagbinalik-balik han 14th CMO agud bilngon ngan gipiton an mga kaapi han organisasyon han kablas nga naato ha iligal nga demolisyon. Binulig pa an lokal nga gubyerno ha pagtultol ha ira pinaagi han paghatag hin listahan han mga lider hini.