Nagkagrabe ang militarisasyon ug pagsabwag og terorismo sa mga pwersa sa estado sa mga umahan ug komunidad sa mga kabus sa Cebu. Ginasumpo sa rehimeng Marcos ang panaghiusa ug pakigbisog sa mga Cebuano alang sa ilang mga katungod pabor sa mga agalong yutaan ug burgesya-kumprador.

Pagpangilog og yuta sa Aloguinsan

Pugos ug sekretong gisulod ug nagkampo ang kapin-kun-kulang 40 ka sundalo sa 31st Civil Military Operation (CMO) sa Sityo Camaren, Barangay Bonbon, Aloguinsan, Cebu niadtong Disyembre 4, 2024. Sakop ang lugar sa 168 ka ektaryang yuta nga ginabungkal sa San Roque Farmers’ Association (SRFA) nga dugay nang ginailog sa pamilyang agalong yutaan nga Gantuanco.

Dili kini ang unang higayon sa pagpamig-ot ug pagkampo sa militar sa lugar. Niadtong Agosto 2011, bangis nga gibungkag sa mga pulis ug sundalo ang mga protesta ug panaghiusa sa mga mag-uuma nga mibarog batok sa pagpangilog sa ilang mga umahan. Giaresto niadtong panahona ang 39 ka lider mag-uuma ug mga tigsuporta sa SRFA. Kini taliwala sa pag-ila sa Department of Environment and Natural Resources (DENR) nga ang mga mag-uuma lehitimong claimant sa yuta. Walay hunong ang pagpamig-ot sa mga Gantuanco ug militar kanila sa misunod nga katuigan.

Subling migrabe ang atake batok sa SRFA niadtong Oktubre 2022 dihang miabot ang 31st CMO Special Company sa barangay. Nagbalay-balay ang mga sundalo aron pig-oton ang mga mag-uuma nga “magpa-clear” sa ilang mga pangalan, bugti sa bugas, nudels, tsinelas ug kwarta.

Gihadlok ang mga mag-uuma ug pamilya nga kung dili sila mopirma, pagaprisohon sila. Pugos nilang “gipasurender” ang 17 ka mag-uuma aron bungkagon ang SRFA. Nagtukod pa ang mga sundalo og kontrolado niining organisasyon sa mga mag-uuma nga Sta. Cruz Farmers Association nga nahimong Camaren Farmers Association niadtong Hunyo 2023. Dayag nga gidominahan sa militar ug National Task Force-Elcac ang lokal nga gubyerno sa Barangay Bonbon ug bisan ang mga upisyales sa lungsod sa Aloguinsan.

Atubangan niini, hugot nga nanawagan ang SRFA sa mga mag-uuma ug lokal nga gubyerno nga dihadihang palayason ang militar sa komunidad. Kinahanglang tahuron ang katungod sa mga mag-uuma nga mobarog batok sa mapahimuslanon ug madaugdaugong agalong yutaan ug mga kakunsaba niining militar.

Militarisadong komunidad sa mga kabus

Nag-unang porma sa militarisasyong urban mao ang pagdeploy og mga yunit militar sa mga komunidad sa kabus sa Metro Cebu. Sa miaging mga bulan, gireport sa mga lumulupyo ang presensya sa mga elemento sa 14th CMO Battalion sa Ermita, Pasil, ug Mambaling. Gawas niini, gitaho usab sa mga lumulupyo sa Qiout Pardo, ingonman sa Mandauae ug Lapu-lapu City ang presensya sa militar.

Dihang nagpahigayon og asembliya ang mga lumulupyo niadtong Disyembre 2, 2024, gibisita sa mga sundalo ang mga myembro gikan sa homeowners association aron ingnan silang dili motambong. Kaylap ang Red-tagging, intimidasyon ug pagpaniktik sa mga komunidad sa mga kabus sa kasyudaran.

“Gigamit nila sa psychological warfare ang kanunayng pagpangutana sa mga silingan kung asa ang balay sa mga lider, bisan og nasayod na sila… ug bisitahon ang ilang mga panimalay bisan og wala sila aron ang mga anak o igsuon gamiton sa pagkumbinsi kanila,” pamahayag sa Kadamay-Cebu.

Ingon niini usab ang nahitabo sa mga myembro sa Movement against Carbon Market Privatization, usa ka asosasyon sa gagmayng manindahay nga supak sa pribatisasyon sa pangpublikong merkado sa Carbon. Gigamit isip taktika ang pagpanghatag og ayuda ug hinabang gikan sa gubyerno kung sila mohawa sa organisasyon.

Sa Mandaue City, gitaho sa mga residente ang pagbalik-balik sa 14th CMO aron pangitaon ug pig-oton ang mga myembro sa organisasyon sa kabus nga nagasupak sa iligal nga demolisyon. Mitabang pa ang lokal nga gubyerno sa pagtudlo kanila piaagi sa paghatag og listahan sa mga lider niini.