Nagasingki ang militarisasyon kag pagsabwag sang terorismo sang mga pwersa sang estado sa mga ulumhan kag komunidad sang imol sa Cebu. Ginasumpo sang rehimen Marcos ang paghiliugyon kag pagbato sang mga Cebuano para sa ila mga kinamatarung bilang pabor sa mga agalon mayduta kag burgesya komprador.

Pagpang-agaw sang duta sa Aloguinsan

Pwersahan kag patago nga ginsulod kag nagkampo sang masobra o kulang sa 40 soldado sang 31st Civil Military Operation (CMO) sa Sityo Camaren, Barangay Bonbon, Aloguinsan, Cebu sadtong Disyembre 4, 2024. Sakop ang lugar sa 168 ektarya nga duta nga gina-ugmad sang San Roque Farmers’ Association (SRFA) nga madugay na nga gina-angkon sang pamilya sang agalon mayduta nga Gantuanco.

Indi ini ang una nga higayon sang pagpang-ipit kag pagkampo sang militar sa lugar. Sadtong Agosto 2011, mapintas nga ginbungkag sang mga pulis kag soldado ang mga protesta kag paghiliugyon sang mga mangunguma nga nagapanindugan batuk sa pagpang-agaw sang ila nga ulumhan. Gin-aresto sadto ang 39 ka lider mangunguma kag mga tig-suporta sang SRFA. Ini sa pihak sang pagkilala sang Department of Environment and Natural Resources (DENR) sa mga mangunguma bilang lehitimo nga claimant sang duta. Wala untat ang pagpang-ipit sang mga Gantuanco kag militar sa ila sa masunod nga mga tuig.

Liwat nga nagsingki ang atake sa SRFA sadtong Oktobre 2022 sang nag-abot sa barangay ang 31st CMO Special Company. Nagpang-balay-balay ang mga soldado para ipiton ang mga mangunguma nga “magpalimpyo” sang ila nga mga ngalan, kabaylo ang pagpanagtag sang bugas, nudels, tsinelas kag kwarta.

Ginpahog ang mga mangunguma kag pamilya nga kon indi magpirma ipa-priso ang mga mga ini. Pwersahan nila nga “ginpasurender” ang 17 ka mangunguma para bungkagon ang SRFA. Nagtukod pa ang mga soldado sang kontrolado sini nga organisasyon sang mga mangunguma nga Sta. Cruz Farmers Association nga sa ulihi nangin Camaren Farmers Association sadtong Hunyo 2023. Direkta nga ginpanginbabawan sang militar kag National Task Force-Elcac ang lokal nga gubyerno sang Barangay Bonbon kag bisan ang upisyal sang Aloguinsan.

Sa atubang sini, hugot nga nagapanawagan ang SRFA sa mga mangunguma kag lokal nga gubyerno nga gilayon palayason ang militar sa komunidad. Dapat nga tahuron ang kinamatarung sang mga mangunguma nga manindugan batuk sa mapanghimulos kag mapamigos nga agalon mayduta kag sa mga kahimbon sini nga militar.

Militarisado nga mga imol nga komunidad

Nagapanguna nga dagway sang militarisasyon sa urban ang pagbutang sang mga yunit militar sa mga komunidad sang imol sa Metro Cebu. Sa nagligad nga mga binulan, ginreport sang mga imol ang presensya sang mga elemento sang 14th CMO Battalion sa Ermita, Pasil kag Mambaling. Magluwas diri, nagreport man sang presensya sang militar ang mga imol sa Qiout Pardo, kag mangin ang mga taga-Mandaue kag Lapu-lapu City.

Sang maghiwat sang asembliya ang mga imol sadtong Disyembre 2, 2024, ginbisita sang mga soldado ang mga myembro sang mga homeowners association para hambalan sila nga indi magtambong. Lapnagon ang Red-tagging, intimidasyon kag sarbeylans sa mga imol nga komunidad.

“Gingamit nila sa psychological warfare ang pasulit-sulit nga pagpamangkot sa mga tupad-balay kon diin ang mga balay sang mga lider, bisan pa nahibalu-an na nila ang mga lokasyon sini kag ginabisita ang mga ini nga wala didto ang myembro ukon lider kag ang mga bata ukon utod ang ginapilit nga makighinun-anon sa ila,” pahayag sang Kadamay-Cebu.

Nagreport man sang kasubong nga pagpang-ipit ang mga myembro sang Movemnet against Carbon Market Privitization, asosasyon sang gagmay nga nagapaninda nga nagapamatok sa pribatisasyon sang pampubliko nga merkado sa Carbon. Taktika nila ang pagtanyag sa mga nagapaninda sang ayuda kag bulig halin sa gubyerno kon maghalin sa organisasyon.

Sa Mandaue City, ginreport sang mga residente ang pagbalik-balik sang 14th CMO para pangitaon kag ipiton ang mga myembro sang organisasyon sang imol nga nagabato sa iligal nga demolisyon. Nagbulig pa ang lokal nga gubyerno sa pagtultol sa ila paagi sa paghatag sang listahan sang mga lider sini.