Diri nauulangan han mga puthaw nga rehas ngan kampanya han panmuypoy han rehimen Marcos an padayon nga paglarab han diwa nga patriyotiko ngan pakigbisog han mga priso pulitikal ha Pilipinas. Makatadungan la nga batunon ini han katawhan Pilipino hin diri nagpapapas nga suporta ngan pakig-usa.

Biktima an mga priso pulitikal han waray-hunong nga kontra-rebolusyunaryo nga gerra nga ginlalansar han reaksyunaryo nga estado. Gindakop ngan ginpriso hira tungod ha ira pakigbisog para ha interes han masa nga anakbalhas. Ginsalawdan hira hin mga kriminal nga kaso agud igdiwara nga pulitikal an ira mga kaso. Pagtalapas ha sibil nga katungod han mga priso pulitikal an ira padayon nga pagkapriso.

Ha lista han Karapatan, diri mamenos ha 757 an presente nga ihap han mga priso pulitikal ha nasud. Mayda 103 nga kalagsan na ngan 97 an masakit. Naabot ha 156 an kababayin-an ngan mayda 17 nga konsultant ngan istap han erestorya pankamurayawan han National Democratic Front of the Philippines (NDFP) an nakapriso. Ha ilarum han rehimen Marcos, gin-aresto ngan ginpriso an diri mamenos ha 148 nga priso pulitikal.

Grabe an mga kamutangan nga gin-aagian han mga priso pulitikal ngan ordinaryo nga priso nga Pilipino ha sakob han mga prisuhan. Nababahin ha duha an mga priso: 117,850 an nakapailarum pa ha pagbista ha korte samtang nakapriso ha Bureau of Jail and Management and Penology ngan an 53,397 nga priso nga nasentensyahan na ngan nakapriso ha mga prisuhan han Bureau of Corrections.

Nangunguna nga problema nira an mahinay nga dalagan han hustisya ha nasud. Nagreresulta ini ha piguot kaupay nga prisuhan. Ginpapaantos hira ha kulang ngan diri masustansya nga pagkaon ha prisuhan, himubo nga kalidad han serbisyo medikal ngan sobra nga pag-istrikto ha ira mga bisita.

Nalastar hin tuig o tubtub pira kadekada an mga pagbista. Nakakagawas an iba kahuman mapawarayan-sala kundi ginpriso na hin damo nga tuig. Ha kaso han mga priso pulitikal, mayda mga napawarayan-sala ha orihinal nga kaso, kundi diri nakakagawas tungod ha pagsalawad hin “luun-luon nga kaso” han militar. Ha ilarum han rehimen Marcos maabot na ha walo nga priso pulitikal an namatay ha sakit ngan kalagas samtang mayda 12 ha panahon han rehimen Duterte. Mayda liwat mga sumat nga natikahitaas an ihap han mga priso nga Pilipino nga nag-uunay tungod han kawaray-paglaum.

Pakig-usa ngan suporta

Tikang ha ikaduha nga parte han 2024, nagrayhak ngan nagbuylo an mga kampanya han mga nasyunal demokratiko nga grupo ngan mga tagdepensa han tawhanon nga katungod agud suportahan ngan pagawason an mga priso pulitikal. Ginlansar an bag-o nga kampanya hadton Hunyo 27, 2024 ha Bantayog ng mga Bayani ha Quezon City ha panguna han Samahan ng Ex-Detainees Laban sa Detensyon at Aresto ngan 13 pa nga organisasyon.

Kabakyang an grupo nga Kapatid, organisasyon han mga kaurupdan han mga priso pulitikal ngan mga boluntir, nahimo an serye han mga pagbisita ngan paghatag hin suporta ha mga priso pulitikal labina hadton Disyembre 2024. Naghatag hira hin mga materyal nga suporta komo selebrasyon han kapaskuhan ngan suporta moral agud padig-unon an determinasyon han mga priso pulitikal.

Nahimo an mga pagbisita ha mga prisuhan ha Taguig City, Mandaluyong City, Quezon City, Muntinlupa City, Nueva Ecija, Pampanga, Tacloban City ngan iba pa nga lugar. Kinadto ha mga prisuhan an mga tawo-ha-singbahan, mga trabahador pankalibsugan, mga kabatan-unan nga estudyante ngan iba pa nga mga sektor. Mayda liwat ginlansar nga pangulekta hin mga surat ngan donasyon an magkalain-lain nga mga organisasyon, bisan an asosasyon han migrante nga Pilipino ngan langyawanon.

Pinakalandaw ha mga pagbisita an pagselebrar hin misa, ikaduha nga beses ha 2024, han bag-o nga gin-ngaranan nga kardinal nga hi Cardinal Pablo Virgilio David hadton Disyembre 26, 2024 ha Camp Bagong Diwa, Bicutan, Taguig City. Kaupod ha mga nahikatapo han kardinal an mga nakapriso nga konsultant ha kamurayawan han NDFP. Nagmisa liwat ha Bago City District Jail ha Negros Occidental hadton Disyembre 20, 2024 hi San Carlos Bishop Gerardo Alminaza.

Iginpanawagan han duha nga lider han singbahan an dagmit nga pagpagawas ha mga priso pulitikal. Nanawagan liwat hira ha gubyerno nga magpasar hin usa nga balaud nga maghahatag hin makatadungan nga danyos o kumpensasyon ha mga priso nga maiha nga ginpriso kundi ha dayuday ginpawarayan-sala han korte.

Ha ngatanan hini nga mga aktibidad, ginpakita han mga priso pulitikal an ira diri nagpapapas nga panindugan ngan diwa para ha nasyunal ngan demokratiko nga hingyap han katawhan.