Indi mapunggan sang mga rehas nga salsalon kag kampanyang pagpanumpo sang rehimen Marcos ang padayon nga pagsagrab sang diwa nga makipungsodnon kag paghimakas sang mga bilanggong pulitikal sa Pilipinas. Makatarunganon lamang nga sabton ini sang pumuluyong Pilipino sang wala nagatahaw nga suporta kag pakig-isa.

Ang mga bilanggong pulitikal ang biktima sang patarasak nga kontra-rebolusyonaryo nga gyera nga ginlunsar sang reaksyunaryong estado. Sila ang gindakop kag ginpriso tungod sa ila nga pagpakigbato para sa interes sang masang anakbalhas. Ginpasakaan sila sang mga kaso nga kriminal agud ipanginwala nga pulitikal ang ila mga kaso. Ang ila padayon nga pagkapriso ang paglapas sa mga kinamatarung sibil sang mga bilanggong pulitikal.

Sa lista sang Karapatan, indi magnubo sa 757 ang subong nga kadamuon sang mga bilanggong pulitikal sa pungsod. May yara sang 103 ka tigulang kag 97 ang nagamasakit. Naglab-ot sa 156 ang kababainhan kag may yara sang 17 ka konsultant kag istap sa estoryahanay pangkalinong sang National Democratic Front of the Philippines (NDFP) nga napriso. Sa idalom sang rehimen Marcos, gin-aresto kag ginpriso ang indi magnubo sa 148 ka bilanggong pulitikal.

Malala ang mga kahimtangan nga ginaagum sang mga bilanggong pulitikal kag kinaandan bilanggong Pilipino sa sulod sang prisohan. Nabahin ang mga priso sa duha: 117,850 bilanggo nga nagapaidalom pa sa pagbista sang korte samtang napriso sa mga bilangguan sang Bureau of Jail Management and Penology kag ang 53,397 nga bilanggo ang nahukman na kag napriso sa mga prisohan sang Bureau of Corrections.

Nagapanguna nila nga problema ang mahinay nga lakat sang hustisya sang pungsod. Nagaresulta ini sa tuman kagutok nga prisohan. Ginapaantus sila sa kulang kag indi masustansya nga pagkaon sa prisohan, manubo nga kalidad sang serbisyo medikal kag tuman nga estrikto sa mga duaw.

Nagadugay sang tuig ukon tubtob pila ka dekada ang mga pagbista. Mahilway ang iban pagkatapos mabasura ang kaso apang ginpriso na sang malawig nga tinuig. Sa kaso sang mga bilanggong pulitikal, may yara mga napamatbabatan nga wala sang sala sa orihinal nga kaso, pero wala nahilway tungod sa pagpasaka sang “tangkas-tangkas nga kaso” sang militar. Sa idalom sang rehimen Marcos, nagalab-ot na sa walo ka bilanggong pulitikal ang napatay sa masakit kag katigulangon samtang may yara sang 12 sa panahon sang rehimen Duterte. May yara man mga report nga nagataas ang isip sang mga bilanggong Pilipino nga nagahikog tungod sa kawad-on sang paglaum.

Pagpakig-isa kag suporta

Sugod ikaduha nga tunga sang 2024, nagpagsik kag nagbuylo ang mga kampanya sang mga pungsodnon-demokratiko nga grupo kag mga tigpangapin sa tawhanon nga kinamatarung para suportahan kag hilwayon ang mga bilanggong pulitikal. Ginlunsar ang panibag-o nga kampanya sadtong Hunyo 27, 2024 sa Bantayog ng mga Bayani sa Quezon City sa pagpanguna sang Samahan ng Ex-Detainees Laban sa Detensyon at Aresto kag 13 pa ka mga organisasyon.

Katimbang ang grupo nga Kapatid, ang organisasyon sang mga himata sang mga bilanggong pulitikal kag mga boluntir, napatigayon ang serye sang mga pagbisita kag paghatag sang suporta sa mga bilanggong pulitikal ilabi na sadtong Disyembre 2024. Nagdul-ong sila sang suportang materyal bilang pagselebrar sang paskwa kag suporta moral para pabakuron ang balatyagon sang mga bilanggong pulitikal.

Natigayon ang mga pagbisita sa mga prisohan sa Taguig City, Mandaluyong City, Quezon City, Muntinlupa City, Nueva Ecija, Pampanga, Tacloban City kag iban pa nga lugar. Nagkadto sa mga prisohan ang mga tawong-simbahan, mga mamumugon pang-ikaayong-lawas, pamatan-on nga estudyante kag iban pa nga mga sektor. May yara man sang ginlunsar nga pagpangulekta sang mga sulat kag donasyon ang nagkalain-lain nga organisasyon, bisan mga organisasyon sang migranteng Pilipino kag dumuluong.

Pinakatum-ok sa mga pagbisita ang paghiwat sang misa, ikaduha nga beses para sa 2024, sang bag-o talana nga cardinal nga si Cardinal Pablo Virgilio David sadtong Disyembre 26, 2024 sa Camp Bagong Diwa, Bicutan, Taguig City. Kabahin sa mga nakasalamuha sang cardinal ang mga detenido nga konsultant sa kalinong sang NDFP. Nagmisa man sa Bago City District Jail sa Negros Occidental sadtong Disyembre 30, 2024 si San Carlos Bishop Gerardo Alminaza.

Ginpanawagan sang duha ka lider sang simbahan ang gilayon nga paghilway sa mga bilanggong pulitikal. Nagpanawagan man sila sa gubyerno nga magpasar sang isa ka laye nga magahatag sang makatarunganon nga danyos ukon kumpensasyon sa mga bilanggo nga madugay na ginpriso nga sa ulihi ginpamatbatan nga wala sang sala sang korte.

Sa tanan nga mga aktibidad nga ini, ginpakita sang mga bilanggong pulitikal ang wala nagalubad nila nga panindugan kag diwa para sa pungsodnon kag demokratiko nga handum sang pumuluyo.