Dili mapugngan sa mga puthaw nga rehas ug kampanya sa pagpanumpo sa rehimeng Marcos ang padayon nga pagdilaab sa diwang makinasudnon ug pakigbisog sa mga bilanggong pulitikal sa Pilipinas. Angayan lamang nga tugbangan kini sa katawhang Pilipino sa dili mahupas nga suporta ug pakighiusa.

Ang mga bilanggong pulitikal mga biktima sa paturagas nga kontra-rebolusyonaryong gubat nga ginalunsad sa reaksyunaryong estado. Sila gidakop ug gibalhog sa prisohan tungod sa ilang pakigbisog alang sa interes sa masang anakpawis. Ginapasakahan sila og mga kasong kriminal aron ilimod nga pulitikal ang ilang mga kaso. Ang padayon nga pagpriso kanila usa ka paglapas sa mga katungod sibil sa mga bilanggong pulitikal.

Sumala sa rekord sa Karapatan, dili moubos sa 757 ang kasamtangang ihap sa mga bilanggong pulitikal sa nasud. Adunay 103 ka tigulang ug 97 ka masakiton. Miabot sa 156 ang babaye ug adunay 17 ka konsultant ug istap sa panaghisgot kalinaw sa National Democratic Front of the Philippines (NDFP) nga napriso. Ilalum sa rehimeng Marcos, giaresto ug gipriso ang dili moubos sa 148 ka bilanggong pulitikal.

Grabe ang kahimtang nga gakasinati sa mga bilanggong pulitikal ug sa yanong bilanggong Pilipino sulod sa mga prisohan. Natunga ang mga priso ngadto sa duha: 117,850 ka bilanggo nga ginataral pa sa korte samtang nakakulong sa mga prisohan sa Bureau of Jail Management and Penology ug ang 53,397 ka bilanggong nahukman na ug napriso sa Bureau of Corrections.

Ang nag-una nilang problema mao ang hinay nga proseso sa hustisya sa nasud. Nagresulta kini sa pagpiot sa prisohan. Ginapaantus sila sa kulang ug dili masustansyang pagkaon sulod sa prisohan, ubos nga kalidad sa serbisyong medikal, ug grabeng pagpamig-ot sa ilang mga bisita.

Nagdugay og tuig o hangtud dekada ang mga taral. Ang uban nakagawas human maabswelto apan gipriso na sa daghang katuigan. Sa kaso sa mga bilanggong pulitikal, adunay mga naabswelto sa orihinal nga kaso, apan wala makagawas tungod sa pagpasaka sa militar og “patung-patong nga kaso.” Ilalum sa rehimeng Marcos, miabot na og walo ka bilanggong pulitikal ang namatay tungod sa sakit ug katigulangon samtang adunay 12 panahon sa rehimeng Duterte. Aduna usab mga report nga misaka ang ihap sa mga bilanggong Pilipino nga naghikog tungod sa kawalay paglaum.

Pakighiusa ug suporta

Sukad sa ikaduhang katunga sa 2024, milagsik ug mibwelo ang mga kampanya sa mga nasudnon-demokratikong grupo ug mga tigpanalipud sa tawhanong katungod aron suportahan ug buhian ang mga bilanggong pulitikal. Gilunsad ang lain na usab nga bwelo niadtong Hunyo 27, 2024 sa Bantayog ng mga Bayani sa Quezon City sa pagpanguna sa Samahan ng Ex-Detainees Laban sa Detensyon at Aresto ug 13 pa ka organisasyon.

Kauban ang grupong Kapatid, ang kahugpungan sa mga paryente sa mga bilanggong pulitikal ug boluntir, nahimo ang serye sa mga pagbisita ug paghatag og suporta ngadto sa mga bilanggong pulitikal ilabina niadtong Disyembre 2024. Naghatud sila og suportang materyal isip pagselebrar alang sa kapaskuhan ug suportang moral aron palig-onon ang buut sa mga bilanggong pulitikal.

Nahimo ang pagbisita sa mga prisohan sa Taguig City, Mandaluyong City, Quezon City, Muntinlupa City, Nueva Ecija, Pampanga, Tacloban City ug uban pang lugar. Mibisita sa mga prisohan ang mga tawong-simbahan, mga mamumuong panglawas, kabatan-onang estudyante ug uban pang sektor. Nangulekta usab og sulat ug donasyon ang nagkalain-laing organisasyon, lakip na ang mga kahugpungan sa migranteng Pilipino ug langyaw.

Tataw sa mga pagbisita ang pagpahigayon og misa, ikaduha alang sa 2024, sa bag-ong gituboy nga kardinal nga si Cardinal Pablo Virgilio David niadtong Disyembre 26, 2024 sa Camp Bagong Diwa, Bicutan, Taguig City. Lakip sa mga nahimamat sa kardinal ang mga detenidong konsultant pangkalinaw sa NDFP. Nagmisa usab si San Carlos Bishop Gerardo Alminaza sa Bago City District Jail sa Negros Occidental niadtong Disyembre 30, 2024.

Gipanawagan sa duha ka lider sa simbahan ang hinanaling pagpagawas sa mga bilanggong pulitikal. Nanawagan usab sila sa gubyerno nga maghimo og usa ka balaod nga magahatag og makatarunganong danyos o kumpensasyon sa mga dugay nang gipriso apan ulahi nang giabswleto sa korte.

Sa maong mga aktibidad, gipakita sa mga bilanggong pulitikal ang ilang dili mahupas nga baruganan ug diwa alang nasudnon ug demokratikong tinguha sa katawhan.