Daw tsaa o kape ang kolor, baho ug dili mainum nga tubig; may tubig ra sa tungang gabii o sayo sa buntag, may mga adlaw nga walay tubig, pipila ka minuto nga puro hangin lang ang mogawas sa gripo bisan og nagdagan ang metro; mahal ug padayon nga nagkamahal ang singil sa serbisyo sa tubig—kini ang mga makalilisang nga kahimtang ug kasinatian sa katawhan nga pipila ka tuig nang nakapailalum sa PrimeWater ang pagsuplay og tubig sa ilang mga lugar.

Pribatisasyon sa serbisyo sa tubig

Ang PrimeWater Infrastructure Corporation (PrimeWater) usa ka kumpanya nga gipanag-iya sa pinakadakung burgesya-kumprador sa tibuok Pilipinas nga pamilyang Villar. Sa tibuok nasud, mikabat sa 130 ka water district gikan sa mga syudad ug munisipyo ang kontrolado sa PrimeWater pinaagi sa mga joint venture agreement (JVA). Gibanabanang mga 16 milyon ang nagsalig dinhi.

Ilalum sa JVA, gipailalum ang mga local water district (LWD) sa public private partnership (PPP) sa PrimeWater. Sa ingon nga sistema, nahimong pribado ang serbisyo sa tubig imbis nga publiko.

Sa JVA, ginahikot sa kumpanya ang mga LWD sa 25 ka tuig nga kontrata. Ang PrimeWater ang magdumala sa operasyon, pag-ayo, pagpalambo ug pagtukod sa mga imprastruktura, pagmintinar sa suplay sa tubig ug septic management system, ug pagsingil sa bayad sa serbisyo. Ang PrimeWater usab ang magtakda sa pagtaas sa taripa ug singil sa serbisyo isip kabahin sa pondo niini para sa pagpalambo kuno sa serbisyo. Ang mga LWD tagasubaybay lamang.

Sukwahi sa mga saad nga anaa sa JVA, daghang higayon nang ginareklamo sa mga LWD ang dayag nga dili pagtuman sa PrimeWater sa ilang mga kontrata nga nagdala sa palpak nga serbisyo sa mga lugar nga ilang ginasuplayan og tubig sa tibuok Pilipinas. Daghang higayon usab nga nagpadangat ang Commission on Audit og report kalabot sa dili pagtuman sa PrimeWater sa kontrata, kakulang sa pondo o pamuhunan alang sa pagpalambo sa serbisyo ug pagkunhod sa kita sa mga LWD samtang mas daku ang kita sa PrimeWater sa bahinay sa kita ug uban pang mga anomalya.

Pagbasura sa PrimeWater

Gikan sa nagkadaghang mga reklamo sa dunot nga serbisyo sa PrimeWater, pag-file og petisyon, paglunsad og press conference, noise barrage, hangtud sa pagpasang-at og pormal nga reklamo, nagkalain-laing porma sa kolektibong aksyon ang gihimo sa katawhan ug mga organisasyon nga nanalipud sa katungod sa serbisyo sa tubig. Tungod niini, napugos ang mga LWD ug lokal nga ahensya sa gubyerno nga imbestigahan, aksyunan ug putlon ang kontrata sa PrimeWater.

Nagpagawas og resolusyon nga nagtapos sa JVA sa PrimeWater ang LWD sa San Jose Del Monte niadtong Abril 3, ang prubinsya sa Quezon niadtong Abril 30, ug ang Metro San Fernando Water District sa La Union niadtong Mayo 8.

Nagsumite usab og Notice of Intention to Pre-terminate sa JVA sa PrimeWater ang Camarines Norte Water District niadtong Enero 20, ingonman ang City of San Fernando Water District sa Pampanga niadtong Mayo 1. Nagpadayag usab ang Leyte Metropolitan Water District sa Tacloban City sa intensyon nga bawi-on ang JVA niadtong Mayo 5.

Nagkalapad ug nagkakusog ang panawagan sa residente sa Bacolod ug Tierra Nova Subdivision sa Barangay Bagumbong, Caloocan aron tapuson na ang JVA sa PrimeWater sa ilang lugar.

Sa kongreso, nagsumite ang mga representante sa mga party-list ilalum sa Makabayan og House Resolution 2279 niadtong Mayo 6, nga nag-awhag sa Kongreso nga imbestigahan ang mga JVA sa PrimeWater ug kapin sa 130 ka LWD sa tibuok nasud. Nanawagan si Rep. Arlene Brosas sa Gabriela Women’s Party sa hinanaling pag-apruba sa House Bill 10150 o Anti-Privatization of Public Water Systems Act.

Nagsumite usab og reklamo ang mga konsyumer sa PrimeWater ug ang Bayan Muna sa Malacañang niadtong Mayo 8 aron pugson si Ferdinand Marcos Jr nga ibasura ang tanang JVA sa PrimeWater tungod sa nagkadaghan nga kapalpakan ug ligal nga mga anomalya niini.