Sama sa nangaging mga eleksyon, giharihan gihapon sa “guns, goons, gold” ang midterm election karong 2025. Dayag ang pagpanglimbong ug mga maniobra gamit ang automated nga eleksyon ug kabangis batok sa yanong katawhan. Walay bag-o sa eleksyon, ug subli niining gihatagan og demokratikong tabon ang paglingkod sa mga representante sa dagkung agalong yutaan, dagkung burgesya-kumprador ug sa imperyalistang US.

Puno sa limbong

Pipila ka adlaw sa wala pa ang botohan, nabutyag nga gi-ilisan sa Miru ug Comelec ang sistema nga nagakontrol sa mga “automated counting machine” nga wala miagi sa independenteng pagsusi ug pagrepaso.

Sa mismong adlaw, daghang mga anomalya ang nareport sa mga grupo nga nagbantay sa eleksyon. Sumala sa report sa grupong Kontra Daya, kapin 50% sa mga reklamo nga ilang nadawat adunay kalabutan sa palpak nga mga makina, gisundan kini sa iligal nga pagpangampanya, pagpalit og boto ug pagkawala sa mga ngalan sa listahan sa botante. Adunay mga report usab sa Red-tagging ug pagpakaylap og pekeng balita.

Pag-abli pa lang sa mga presinto, daghan na ang mga reklamo bahin sa “inconsistency” sa mga makina sa Miru Systems Co. Ltd, usa ka kumpanya gikan sa South Korea, nga gibayran sa gubyerno og ₱18 bilyon.

Lakip dinhi ang daghang report sa mga boto nga wala madawat tungod sa “overvoting” (sobrang boto sa mga posisyon). Aduna usay taho sa “undervoting” (kulang nga boto) bisan og kumpleto ang pagmarka sa mga botante. Gisaway sa mga grupo ang “marker” (pentel pen) nga gigamit nga baga kaayong tinta ug taas nga “sensitivity” sa makina.

Sumala sa Parish Pastoral Council for Responsible Voting (PPCRV), karong eleksyon pa lang sila nakadawat og ingon niini kadaghan ug klase sa mga reklamo. Matud nila, dili masayran kung ang mga boto sa balota tukma ba sa narehistro sa makina gawas na lang kung manwal kining ihapon.

Adunay 18.2 milyon nga “overvote” diin 16.8 milyon niini para sa mga senador samtang halos 3.3 milyon para sa party-list. Dugang pa, daghang mga presinto ang naulahi sa pagsugod tungod kay dili dawaton sa makina ang balota.

Gitaho usab sa PPCRV ang mga anomalya sa pagdawat sa Comelec sa mga resulta sa boto. Alas-8 sa gabii sa adlaw sa botohan, gi-reklamo sa grupo nga dili dungan nga nadawat ang mga electoral transmission. Ang 15% nga ilang nadawat naglangkob lang og “headers” ug dili ang aktwal nga boto. Mas labaw nga kadudahan ang resulta dihang kalit nga gikibhang sa Comelec ang 5 milyong boto gikan sa 15,000 ka presinto tungod kay “nadoble” kuno ang pag-ihap niini.

Puno usab sa anomalya ang “online voting” sa mga overseas Filipino workers diin naglisod sila sa pagboto tungod niini.

Daghan usab ang nareport nga kabangis nga may kalabutan sa eleksyon sa panahon sa kampanya. Gikan Enero hangtud Abril, adunay 26 ka insidente nga nareport. Sa bisperas ug mismong adlaw sa botohan, kaylap ang mga report sa pinusilay ug armadong atake nga nagresulta sa 16 ka patay.

Samtang, wala matuman sa European Union Election Observation Mission ang ilang tibuok katungdanan sa pag-obserba sa eleksyon sa nasud human gipugngan sila sa Comelec nga mosulod sa mga presinto sa adlaw sa eleksyon. Gisaway usab nila ang kaylap nga pagpalit og boto sa nasud.

Narekord usab sa International Observer Mission ang nagkadaghang anomalya sa ilang pag-obserbar. Nakasinati usab kini sa dayag nga pagpanumpo sa estado human gipugngan ang usa sa ilang delegado nga mosulod sa Pilipinas ug gideport sa US.

Paghari sa pipila

Nahuman ang eleksyon 2025, apan walay bag-o ug pareho pa gihapon ang mga ngalan sa mga mananaog ug nakakuha og gahum.

Lima ka mga Marcos ang midaog sa milabayng eleksyon. Midaug pagka-senador si Imee Marcos, si Cecilia Araneta-Marcos isip gubernador ug si Matthew Joseph Manotoc isip bise gubernador, samtang si Ferdinand Alexander Marcos (Sandro) ug Angelo Marcos Barba isip mga kongresista sa una ug ikaduhang distrito sa Ilocos Norte.

Dili moubos sa lima ka Romualdez, paryente usab sa mga Marcos, ang nakakuha og posisyon sa Leyte. Midaug isip kongresista si Martin Romualdez sa unang distrito sa Leyte. Nakab-ot nila ang posisyon sa alkalde, bise alkalde, ug usa ka konsehal sa Tacloban City. Usa ka Romualdez usab ang molingkod isip usa sa tulo ka representante sa Tingog Party-list, partidong gimugna sa pamilya.

Sa pundok sa mga Duterte, unum ang midaug sa eleksyon. Dugang sila sa nakalingkod na nga si Bise Presidente Sara Duterte ug usa ka barangay kapitan sa Davao City. Nakab-ot sa mga Duterte ang tibuok Davao City (alkalde, bise alkalde, kongresista sa una ug ikaduhang distrito ug usa ka konsehal). Napili nga alkalde si Rodrigo Duterte bisan og nakabilanggo siya sa International Criminal Court sa The Hague tungod sa kaso sa krimen batok sa katawhan. Mananaog usab ang usa ka Duterte nga unang nominado sa PPP Party-list.

Samtang, nakakuha og tulo ka posisyon ang Duterte Youth Party-list nga bisan dili mga Duterte ang nominado, nagsilbing ekstensyon sa ilang gahum.

Sa Senado, duha ka Tulfo karon nga makalingkod human midaug si Erwin. Aduna usay tig-duha ka senador ang mga Cayetano ug Villar. Dugay nang nakalingkod sa Senado ang managsuong Ejercito-Estrada.

Nagpabilin usab ang pagdumala sa mga Bulut sa Apayao, mga Ortega sa La Union, pamilya Dy sa Isabela, Ebdane sa Zambales, Kho sa Masbate, mga Tan sa Samar, Alonto-Adiong sa Lanao del Sur, Hataman-Salliman sa Basilan, pamilya Sali sa Tawi-Tawi ug daghan pa.