Maris tsaa wenno kape, nabangsit ken saan a kabaelan nga inumen a danum; adda laeng danum iti tengnga’t rabii wenno parbangon, adda dagiti aldaw nga awan danum, mano minuto a puro angin laeng ti rumrumwar iti gripo ngem agan-andar ti metro; nangina ken agtultuloy a nguminngina a singir iti serbisyo iti danum—dagitoy ti nakadakdakes a kasasaad ken kapadasan ti umili a manon a tawen a nakapasidong iti PrimeWater ti suplay ti danum kadagiti lugar da.

Pribatisasyon ti serbisyo iti danum

Ti PrimeWater Infrastructure Corporation (PrimeWater) ket kumpanya a sanikua ti kadakkelan a burges komprador iti intero a Pilipinas a pamilya Villar. Iti intero a pagilyan, dimmanon iti 130 water district manipud kadagiti syudad ken munisipalidad ti kontrolado ti PrimeWater babaen kadagiti joint venture agreement (JVA). Mapatta-patta nga adda iti 16 milyon ti agsangsanggir ditoy.

Iti sidong ti JVA, maipapauneg ti local water district (LWD) iti public-private partnership (PPP) iti PrimeWater. Iti kastoy a sistema, agbalbalin a pribado ti serbisyo iti danum imbes a pangpubliko a serbisyo.

Iti JVA, igalgalut ti kumpanya dagiti LWD iti 25 tawen a kontrata. Ti PrimeWater ti mangimatonen iti operasyon, panangisimpa, panangpadur-as ken panangitakder kadagiti imprastraktura, panangmantine ti suplay ti danum ken septic management system ken panagsingir ti bayad iti serbisyo. Ti met PrimeWater ti mangikedkeddeng iti agbalin a panagngato ti taripa ken singir iti serbisyo kas paset kano ti pondo daytoy para iti panangpadur-as iti serbisyo. Dagiti LWD ket para subaybay laengen.

Kaniwas kadagiti kari a nakapauneg iti JVA, mano a tawenen nga irekreklamo dagiti LWD ti agdadata a saan a panangsurot ti PrimeWater kadagiti kontrata da a nangitunda ti palpak a serbisyo kadagiti supsuplayan daytoy ti danum iti intero a Pilipinas. Mano a daras met a nagidanon ti Commission on Audit kanaig iti saan a panagsurot iti kontrata ti PrimeWater, saan a panangited ti naan-anay a pondo wenno puonan para iti panagpadur-as ti serbisyo ken panagbaba ti sapul dagiti LWD bayat a dakdakkel ti mapaspastrek ti PrimeWater iti panagbibingay iti pastrek ken dadduma pay nga anomalya.

Panagibasura iti PrimeWater

Manipud iti agtutuon a reklamo iti bulok a serbisyo ti PrimeWater, panangidatag iti petisyon, panagisayangkat kadagiti press conference, noise barrage, agingga iti panagipila ti pormal a reklamo, nadumaduma a porma ti sangsangkamaysa a tignay ti inyaramid ti umili ken dagiti organisasyon nga agiyab-abante para iti karbengan iti serbisyo ken danum. Gapu ditoy, naiduron dagiti LWD ken lokal nga ahensya ti gubyerno nga imbestigaran, aksyunan ken putdenen ti kontrata iti PrimeWater.

Nagiruar ti resolusyon ti LWD ti San Jose Del Monte nga aggibusen ti JVA iti PrimeWater idi Abril 3, ti prubinsya ti Quezon idi Abril 30 ken ti Metro San Fernando Water District iti La Union idi Mayo 8.

Nagidatag met ti Notice of Intention to Pre-terminate ti JVA iti PrimeWater ti Camarines Norte Water District idi Enero 20, kasta met ti City of San Fernando Water District iti Pampanga idi Mayo 1. Nagipeksa met ti Leyte Metropolitan Water District iti Tacloban City ti intensyon nga ibabawi ti JVA idi Mayo 5.

Sumaksaknap ken pumigpigsa met ti awag ti umili ti Bacolod ken dagiti residente ti Tierra Nova Subdivision iti Barangay Bagumbong, Caloocan tapno gibusanen ti JVA ti PrimeWater iti lugar da.

Iti kongreso, nagidatag dagiti mangibagi kadagiti party-list iti salinong ti Makabayan ti House Resolution 2279 idi Mayo 6 a mangal-allukoy nga imbestigaran ti Kongreso dagiti JVA ti PrimeWater ken nasurok nga 130 LWD iti intero a pagilyan. Immawag ni Rep. Arlene Brosas ti Gabriela Women’s Party para iti madagdagus a panangipatungpal kas linteg ti House Bill 10150 wenno Anti-Privatization of Public Water Systems Act.

Nagisumite met ti reklamo dagiti konsyumer ti PrimeWater ken Bayan Muna iti Malacañang idi Mayo 8 tapno iduron ni Ferdinand Marcos Jr nga ibasura ti amin a JVA iti PrimeWater gapu iti agtutuon a kapalpakan ken dagiti ligal nga anomalya daytoy.