Duag tsa ukon kape, mabaho kag indi masarangan imnon nga tubig; may tubig lang kada tungang-gab-i ukon kaagahon, may mga adlaw nga wala sang tubig, pila ka minuto nga puro hangin lang ang nagaguwa sa gripo pero nagaandar ang metro; mahal kag padayon nga nagamahal ang sukot sa serbisyo sa tubig-ang mga ini ang makasuluka nga kahimtangan kag eksperyensiya sang pumuluyo nga pila ka tuig na nga nakapaidalum sa PrimeWater ang pagsuplay sang tubig sa ila mga lugar.

Pribatisasyon sang serbisyo sa tubig

Ang PrimeWater Infrastructure Corporation (PrimeWater) kumpaniya nga ginapanag-iyahan sang pinakadako nga burgesya kumprador sa bug-os nga Pilipinas nga pamilya Villar. Sa bug-os nga pungsod, naglab-ot sa 130 water district halin sa mga syudad kag munisipalidad ang kontrolado sang PrimeWater paagi sa mga joint venture agreement (JVA). Ginabana-bana nga yara sa 16 milyon ang nagasalig diri.

Sa idalum sang JVA, ginapasulod ang mga local water district (LWD) sa public private partnership (PPP) sa PrimeWater. Sa sini nga sistema, nangin pribado ang serbisyo sa tubig imbes nga pangpubliko nga serbisyo.

Sa JVA, ginahigot sang kumpaniya ang mga LWD sa 25 ka tuig nga kontrata. Ang PrimeWater na ang nagadumala sa operasyon, pagkaayo, pagpauswag kag pagtukod sang mga imprastruktura, pagmentinar sang suplay sang tubig kag septic management system, kag pagsukot sang bayad sa serbisyo. Ang PrimeWater man ang nagatalana sa mangin pagsaka sang taripa kag sukot sa serbisyo bilang kabahin sang pondo kuno sini para sa pagpauswag sang serbisyo. Nagasubaybay na lang ang mga LWD.

Taliw-as sa mga pangako nga napasulod sa JVA, pila ka tuig na nga ginareklamo sang mga LWD ang hayagan nga indi pagsunod sang PrimeWater sa ila mga kontrata nga nagadulot sang palpak nga serbisyo sa mga ginasuplayan sini sang tubig sa bug-os nga Pilipinas. Pila ka beses man nga nagpaabot ang Commission on Audit bahin sa indi pagsunod sa kontrata sang PrimeWater, indi paghatag sang nagakaigo nga pondo ukon kapital para sa pagpauswag sang serbisyo kag pagnubo sang kita sang mga LWD samtang mas dako ang ginakita sang PrimeWater pag-abot sa tungaay sang kita kag iban pa nga anomaliya.

Pagbasura sa PrimeWater

Halin sa nagasinampaw nga reklamo sa bulok nga serbisyo sang PrimeWater, paghapag sang petisyon, paglunsar sang mga press conference, noise barrage, tubtob pagpasaka sang pormal nga reklamo, lain-lain nga porma sang ululupod nga paghulag ang ginpatigayon sang pumuluyo kag sang mga organisasyon nga nagasulong para sa kinamatarung sa serbisyo sa tubig. Tungod diri, natulod ang mga LWD kag lokal nga ahensya sang gobyerno nga imbestigahan, aksyunan kag utdon ang kontrata sa PrimeWater.

Nagpaguwa sang resolusyon nga nagatapos sang JVA sa Primewater ang LWD sang San Jose Del Monte sadtong Abril 3, ang probinsya sang Quezon sadtong Abril 30 kag ang Metro San Fernando Water District sa La Union sadtong Mayo 8.

Nagpasaka man sang Notice of Intention to Pre-terminate sang JVA sa PrimeWater ang Camarines Norte Water District sadtong Enero 20, amo man ang City of San Fernando Water District sa Pampanga sadtong Mayo 1. Nagpabutyag man ang Leyte Metropolitan Water District sa Tacloban City sang intensyon nga bawion ang JVA sadtong Mayo 5.

Nagalapad kag nagabaskog naman ang panawagan sang pumuluyo sa Bacolod kag mga residente sa Tierra Nova Subdivision sa Barangay Bagumbong, Caloocan para tapuson na ang JVA sang PrimeWater sa ila lugar.

Sa kongreso, naghapag ang mga tiglawas sang mga party-list sa idalum sang Makabayan sang House Resolution 2279 sadtong Mayo 6, nga nagaduso nga imbestigahan sang Kongreso ang mga JVA sang PrimeWater kag masobra 130 LWD sa bug-os nga pungsod. Nagpanawagan si Rep. Arlene Brosas sang Gabriela Women’s Party para sa gilayon nga pagpasar bilang layi sang House Bill 10150 ukon Anti-Privatization of Public Water Systems Act.

Nagsumite man sang reklamo ang mga konsyumer sang PrimeWater kag Bayan Muna sa Malacañang sadtong Mayo 8 agud itulod si Ferdinand Marcos Jr nga ibasura ang tanan nga JVA sa PrimeWater tungod sa sampaw-sampaw nga mga kapalpakan kag ligal nga mga anomaliya sini.