Dinayaay ang tatak sang piniliay sa idalum sang reaksyonaryong estado sa Pilipinas. Liwat ini ginpakita sang nag-agi nga eleksyon kon diin nangin lapnagon, sistematiko kag garapalan ang manipulasyon sang resulta sang botohay agud paboran ang nagahari nga papet nga rehimen Marcos.

Sa atubang sang wala-tuo nga anomaliya kag kapalpakan sang sistema sa pag-isip sang boto sang Commission on Elections kag Miru Systems, indi mapapati ang dako nga bahin sang pumuluyo nga ang resulta sang eleksyon laragway sang matuod nga boto sang pumuluyo. Halin sang pagsugod sang dekompyuter nga inisipay sa Pilipinas, naglab-ot sa wala sang tupong nga lebel ang dinayaay, lapnagon nga “dagdag-bawas (dugang-buhin) nga wala sang nakakita kag nakahibalo, magluwas sa nagahari nga hubon kag pribado nga dumuluong nga kumpaniya nga nagahimo sang sistema nga wala ginabukas ukon ginapabusikad sa publiko.

Lapnagon man ang iban pa nga dagway sang pagpangdaya sa eleksyon kasubong sang baklanay sang boto, paggamit sang pondo pangpubliko (ilabina sa pamaagi sang pagpanghatag sang ayuda sang gobyerno), pagpamintas kag pagpangkugmat, kag Red-tagging.

Napabilin sang rehimen Marcos ang mayoriya nga kontrol sa Senado kag Manubo nga Panalgan. Paagi sa kontrol sa Kongreo, segurado nga mas nga iduso pa ni Marcos ang badyet, mga layi kag programa nga sandig sa dikta sang dumuluong nga mga bangko kag kumpaniya, nga pabug-at kag paantus sa pumuluyo. Segurado nga gamiton ang dominasyon nga ini sa Kongreso agud protektahan ang interes sang hubon Marcos.

Todo-todo ang ginhimo nga pagpasilabot sang imperyalismong US sa eleksyon sa Pilipinas. Grabe ang kabalaka sini sa nagadalum nga krisis sa pulitika sang nagahri nga sistema, sa atubang sang nagasingki nga kagamo sang hubon Marcos kag Duterte. Sa partikular, sa atubang sang nagalala nga krisis sa pangabuhian kag nagasingki nga kaakig sang pumuluyo, nagakahangawa ini sa pagkaligwin sang papet sini nga si Marcos, kag pagbaskog sang hubon Duterte, nga ginagamit sang karibal sini nga China agud magpadalum sang impluwensya sa Pilipinas.

Gingamit sang US ang gahum, impluwensya kag relasyon sang mga ahente sini sa pulitika, negosyo, midya, simbahan kag iban pa nga sektor agud palutawon ang isa ka “ikatatlo nga pwersa” nga ginabug-os sang mga partido kag pulitiko nga maabyanon sa US nga subong nakahanay sa koalisyon sang Liberal-Akbayan-Pink (LAP). Ginhimo ang mga aregluhanay sa pulitika agud segurohon nga magpanguna ang mga kandidato sini sa Senado kag sistemang party-list, agud may pangbato kag ipangsumpong sa hubon Duterte sa eleksyon 2028.

Ginpugos sini si Marcos nga dal-on ang mga kandidato sang LAP sa pagka-senador nga sila Bam Aquino kag Francis Pangilinan. Gin-ako mismo sang tagpamaba sang partido ni Marcos nga lubos nila nga ginaduso ang kandidatura sang duha. Kadungan sini, nakig-areglo ang kilala nga personahe sang LAP nga si Leni Robredo sa Iglesia ni Cristo para dal-on si Aquino, kabaylo sang iya pag-endorso kay Rodante Marcoleta, kilala nga pang-atake ni Duterte, ilabina kontra ABS-CBN sadtong 2020. “Nasorprisa” gid ang tanan nga nakuha sang duha ang ikaduha kag ikalima nga pwesto (halin sa ranggo nga 13 panubo sa mga sarbey). Ang hubon Marcos kag LAP, kag mga tagasuporta sini sa akademya, masmidya kag simbahan, nagasala kon paano ipaathag ang “sorprisa” nga ini, sa pagtilaw nga bubuan sang mabugnaw nga tubig ang kahublagan kontra sa dinayaay kag mahigko nga pulitika.

Pareho sang mga nagligad nga eleksyon, ginduso sang imperyalismong US ang paglargada sang kampanya sang rehimen Marcos batuk sa mga makibanwahanon kag progresibo nga grupo nga nag-kandidato sa senado kag party-list. Gingamit sini ang NTF-Elcac, militar kag pulis kag bug-os nga rekurso sang estado sa lapnagon nga Red-tagging, pagpangkugmat, pagpasaka sang mga himo-himo nga kaso, pagpang-aresto kag pagpamatay. Agud hatagan sang rason ang pangpulitika nga pagpang-ipit, gingamit ni Marcos ang pasistang rason nga ang mga grupo nga ini nagahimo sang “insurhensya nga nagapanago sa eleksyon,” sa pagtinguha nga siradhan ang tanan nga patag para sa demokratikong pagpahayag.

Kaangay sang mga nagligad nga mga tuig, gin-target sila sang sistematiko nga pagbuhin sang boto sang mga progresibo nga party-list gamit ang dekompyuter nga sistema sang pag-isip. Ginsuportan sang US kag papet nga rehimen Marcos ang mga maka-US nga grupo nga repormista kasubong sang Akbayan nga matiplangon nila nga ginalaragway nga “Wala” agud iwarik ang pumuluyo halin sa banas sang matuod nga makibanwahanon kag demokratiko nga pagbag-o. Katuyuan sini nga pahipuson ang tanan nga nagahambal batuk sa nagasingki nga pagpasilabot militar sang US sa Pilipinas kag paggamit sa pungsod bilang dako nga base militar para mag-istasyon sang linibo ka tropang Amerikano kag magtambak sang mga armas upod sa paghanda sini sang gyera batuk sa China.

Sa pihak sini, nahimo sang mga grupo nga ini nga makalunsar sang lapnagon nga kampanya sa bug-os nga pungsod. Maathag nila nga gindala ang programa para isulong ang pungsodnon kag demokratiko nga kawsa sang pumuluyo, kag ang mga panawagan para sa makabuhi nga suhol kag sweldo, trabaho, manubo nga presyo sang pagkaon kag lana, kag iban pa nga hinanali nga panawagan kag kinahanglanon sang mga mamumugon, mangunguma kag iban pa nga pigado kag pigos nga sektor sang katilingban Pilipino. Sa pagpakigbahin nila sa piniliay, nahimo nila nga hangkaton, ibuyagyag kag batikuson ang paghari sang mga burukrata kapitalista, burgesya komprador kag agalon mayduta.

Liwat ginpakita sang nagligad nga piniliay sa pungsod nga wala sang matuod nga demokrasya sa Pilipinas. Gindekorasyonan lang ini sang bayo sang demokratikong paindisanay pangpulitika, nga ang matuod ang makahampang lang amo ang mga partido kag kandidato nga may madamo sang kwarta nga pangbakal sang poder.

Gintudlo sang kasaysayan nga kinahanglan ang rebolusyonaryong paghimakas para malab-ot ang matuod nga pagbag-o nga ginahandum sang pumuluyong Pilipino. Katuyuan sang rebolusyon nga agawon ang gahum pangpulitika gikan sa mga nagahari nga sahi agud matukod ang isa ka matuod nga demokratikong gobyerno nga magatiglawas sa interes sang pumuluyo. Kinahanglan nga uyatan sang mga pigos nga sahi ang estadong poder agud ipatuman ang mga pagbag-o sa ekonomiya kag sistema sang sosyedad pabor sa pumuluyo.

Mahimo lang ang pagbag-o nga ini paagi sa rebolusyonaryong armadong paghimakas, bilang nagapanguna nga dagway sang paghimakas, upod sa iban pa nga dagway sang pakig-away. Paagi sa pagsulong sang Bagong Hukbong Bayan sang pangmalawigon nga inaway banwa para parte-parte nga dugmukon ang kusog sang kaaway, huluhalintang nga ginatukod sang BHB kag masa ang bag-o nga demokratikong gobyerno kag bag-o nga sistema sang sosyedad, kon diin ang masa ang nagapulos sang manggad nga ila ginatuga.

Nagapanikasog ang pumuluyong Pilipino kag ila mga rebolusyonaryong pwersa sa banas sang armadong paghimakas nga may determinasyon nga magsulong kag lab-uton ang kadalag-an sa palaabuton. Wala sang makapugong sa pagpatuman nila sang pangkasaysayan nga katungdnaan nga agumon ang pungsodnon nga kahilwayan kag matuod nga demokrasya.