Editoryal

Makapadul-ok a buyok ti burukrata kapitalismo iti sidong ni Marcos

, ,

Ti panangdiskaril iti panagdengngeg ti impeachment laban ken Sara Duterte ket maysa a garapal a panangapput iti napigsa a pukkaw ti umili tapno pagsungbaten isuna iti naanomalya a panagaramat ti ginasut a milyon a piso a pondo ti umili ken dadduma pay a nakaro a kaso ti korapsyon ken panagabuso iti turay.

Nagdesisyon ti intero a Korte Suprema ken mayorya ti Senado, kabilang ti kaadwan kadagiti kaalyado ni Marcos, kaniwas iti tarigagay ti umili a pagsungbaten ken dusaen dagiti kunniber nga upisyal ken agab-abuso kadagiti sikreto a pondo ti reaksyunaryo a gubyerno.

Iti daytoy nga addang, rimmimbaw ti impluwensya ken interes ti nadumaduma a burukrata-kapitalista a paksyon iti pulitika. Sarsarmingen ti panagibasura iti impeachment ti kumarkaro a pangpulitika a panagmiminnaniobra, panagdidinnuklos, panagkukunsabos ken akomodasyon ti nadumaduma a paksyon ti agar-ari a dasig.

Kaudyan laeng daytoy iti mano a daras a panagdidinnungpar dagiti Marcos ken Duterte. Daytoy a nauneg a susik ti kakarwan a pasista a bunggoy ken mannanakaw, karamanen ti nadumaduma a paksyon dagiti reaksyunaryo nga agar-ari a dasig, ket sigurado a bumtak pay iti nadumaduma a langa ken pamuspusan, nangruna ta aminen ket nakaturong ti imatang da iti eleksyon 2028.

Iti inaramid da a panangsirku-sirko ken panangay-ayam iti bukod a linteg ken dagiti proseso ti reaksyunaryo a gubyerno, pinaay ti Korte Suprema ken Senado ti tarigagay ti umili a pagsungbaten ni Sara Duterte iti kunniber na. Nagagaran ti umili iti gundaway a mabusisi iti publiko ti inaramid na a pananggastar iti ₱612.5 milyon kas bise-presidente ken kas kalihim ti Department of Education. Ngem labes ditoy, pinadaanan da ti panagdengngeg tapno masukimat ken ibunannag ti pannagna ti korapsyon ti intero nga agar-ari a reaksyunaryo a gubyerno.

Ammo ti umili a Pilipino a ti panaggastar ni Duterte iti pondo ti umili ket sarming laeng ti nakarkaro ken nalawlawa a korapsyon ti intero nga agar-ari a reaksyunaryo a gubyerno. Ti panawagan a pagsungbaten ken dusaen isuna ket paset laeng ti pukkaw tapno pagsungbaten ti amin nga upisyal nga agpappapas iti turay.

Dagiti nakaro a kaso ti kunniber ken panagtakaw iti gubyerno iti turay ti ama na a ni Rodrigo Duterte, tatta ket ar-artapan pay ti garapal a panagkataw iti sidong ni Ferdinand Marcos Jr – ti agdama nga ari dagiti agtatakaw iti gubyerno. Ti dati a manopulo a bilyon nga inbulsa ni Duterte ket at-atiwen tatta ti ginasut a bilyon a taktakawen ni Marcos iti Maharlika Investment Fund, “confidential and intelligence funds,” agsusumbangir a proyekto nga imprastruktura ken nasubboten a tinakaw a kinabaknang ti pamilya na.

Napalalo ti panagsagaba ti umili iti nakaro a korapsyon dagiti kangatwan nga upisyal iti gubyerno. Karaman iti resulta daytoy ti napadasan a nasaknap a panaglayus, agkakangato a presyo ti bagas ken dagiti gagatangen, dumakdakkel a babayadan kadagiti bulok a serbisyo publiko, panagkedked ti estado nga imandar ti umento iti sweldo, panag-agaw ken panagsukat ti usar ti daga, panaglayus ti imported a produkto, panagdadael ti law-ang, kinaawan-suporta kadagiti biktima ti didigra, karamanen ti nakaro a panaglabsing iti karbengan-tao ken pasista a kinaranggas.

Kakunsabos wenno kasosyo da ti dadakkel a negosyante ken dagiti gangannet a kapitalista ken dagiti bangko a mabenbendisyunan kadagiti kontrata ti gubyerno. Makaal-ala da kadagiti kikbak ken pasuksok, ken dadduma pay a pakinabang manipud iti turay wenno impluwensya. Us-usaren dagiti burukrata-kapitalista ti turay tapno paboran ti interes da, ken dagiti kakabagyan da, gagayyem wenno kaalyado.

Paspasingkedan ken ipatpatungpal da dagiti linteg wenno programa a pabor kadagiti gangannaet a kapitalista nga agpuponan. Paborito ti rehimen Marcos, uray met dagiti napalabas a burukrata-kapitalista a rehimen, dagiti proyekto a pang-imprastruktura—dagiti kalsada, rangtay, uray dagiti “flood control projects” nu sadinno a kadawyanen a saan a bumaba iti 10% ti gatad ti proyekto ti ibulbulsa da.

Iti diskurso itay nabiit ni Marcos iti Kongreso, nagpammarang isuna a makaunget kadagiti palpak a proyekto a kontra-layus, tapno laeng lumiklik iti panagsingir ti umili. Ti kinaagpayso na, tunggal maysa kadagidiay ket naanep a rinepaso ni Marcos tapno siguraduen nga awan ti proyekto a saan nga agibingay iti dumakdakkel a kikil na. Kaluksaw ni Marcos dagiti agisingsingit iti badyet dagiti proyekto a saan pay a masigsigurado ti porsyento a bingay da.

Iti sango dagitoy, kumarkaro ti panagtarigagay ti umili a Pilipino a singiren ken pagsungbaten dagiti burukrata kapitalista a mangirurumen ken mangparparigat kadakwada. Iti tengnga ti saan a marisrisut a krisis iti ekonomya ti agar-ari a sistema iti Pilipinas, ad-adda nga agbalbalin a garapal, naimut da iti serbisyo publiko ken awanan-renda ti panagaramat da iti turay para iti panagpabaknang, bayat a dumagsen a dumagsen ti maipabpabaklay a buwis ken babayadan iti umili.

Uray anya pay ti naaramat a ligal a rason, ti inaramid a pananglapped ti Korte Suprema ken Senado iti impeachment ni Sara Duterte, iti kababagas na, ket panangsalaknib iti burukrata-kapitalismo ken iti ad-adda a mabulbulok a sistema a malakolonyal ken malapyudal. Ad-adda a pabpabaraen daytoy ti tarigagay ti umili a gibusan ti agar-ari a sistema a naitakder iti pundasyon ti korapsyon ken panagpapas ti sumagmamano iti kinabaknang. Palalon a makapadul-ok ti umatibuor nga angot ti bulok nga agar-ari a sistema.

Iti panangibasura iti impeachment, idurduron ti rehimen Marcos ken amin nga alipures na dagiti sektor ken grupo a sigud a naulimek ken adda laeng iti igid, nga agsarita ken agpatengnga iti panaglaban ti umili. Nariing nga agiyebkas ti adu a tao’t simbaan, abugado, manursuro, duktor, nars, babassit a propesyunal ken dadduma pay, tapno idatag ti arungaing da laban iti kunniber ken panagabuso iti turay. Isilpo ken itipon ti timek da iti napigpigsa a pukkaw ken dangadang dagiti basaran ken demokratiko a dasig para iti makabiag a sweldo, panangibaba ti presyo dagiti gagatangen ken singir iti serbisyo, pudno a reporma iti daga, regular a trabaho, karbengan iti pagkalapan, libre a serbisyo iti pabalay, naan-anay a badyet iti edukasyon ken dadduma pay.

Bayat a mapappapigsa ti nagkaykaysa a timek ti umili tapno babalawen ti panangdiskaril iti panangusig ken Sara Duterte, rumbeng a paawengen ti pukkaw ti umili a Pilipino laban iti imperyalismo, pyudalismo ken burukrata kapitalismo – ti beklat nga addaan tallo nga ulo a mangpulpulipol ken in-inut a mangpatpatay iti umili.

Bayat nga agmarmartsa iti kalsada tapno iyebkas ti kapigsaan a protesta, kasapulan a dalyasaten ti dana agturong iti kaaw-awayan tapno papigsaen ti armado a panaglaban ti New People’s Army. Babaen laeng ti rebolusyonaryo a dangadang, naan-anay a marebbek ti bulok a sistema ken maitandudo ti pudno a demokrasya ti umili.

Makapadul-ok a buyok ti burukrata kapitalismo iti sidong ni Marcos