Editoryal

Makadirigwa an baho han burukrata kapitalismo ilarum ni Marcos

, ,

An pagdiskaril ha pagbista han kaso nga impeachment kontra kan Sara Duterte usa nga butaray nga pagpamingaw ha makusog nga guliat han katawhan agud papagbatunon hiya ha maanomaliya nga paggamit han gatus-gatos kamilyon piso nga pondo han katawhan ngan iba pa nga mga grabe nga kaso han korapsyon ngan pag-abuso ha poder.

Nagdesisyon an bug-os nga Korte Suprema ngan mayoriya han Senado, kaupod an kadam-an nga mga kaalyado ni Marcos, sukwahi ha hingyap han katawhan nga papagbatunon ngan sirutan an mga korap nga upisyal ngan naabuso ha mga sikreto nga pondo han reaksyunaryo nga gubyerno.

Hini nga pitad, inungbaw an impluwensya ngan interes han magkalain-lain nga burukrata-kapitalista nga pampulitika nga paksyon. Gin-eespiho han pagpapabasura ha impeachment an natikagrabe nga pampulitika nga maniobrahan ngan sumpakiay, ngan konsabuhay ngan akomodasyon, han magkalain-lain nga paksyon han naghahadi nga klase.

Pinakaurhi la ini ha pira kabeses na nga banggaay giutan han mga Marcos ngan Duterte. Ini nga hilarum nga sumpakiay han pinakamagraut nga pasista ngan mapandambong nga grupo, kaupod na an magkalain-lain nga paksyon han mga reaksyunaryo nga naghahadi nga klase, piho mabuto pa ha magkalain-lain nga porma ngan pamaagi, labina nga nakatan-aw na hira ngatanan ha eleksyon 2028.

Ha ginhimo nga paglinibad ngan pag-uyag ha kalugaringon nga balaud ngan mga proseso han reaksyunaryo nga gubyerno, ginsabotahe han Korte Suprema ngan Senado an hingyap han katawhan nga papagbatunon ha anomaliya hi Sara Duterte. Ginlauman gud han katawhan an higayon nga masulukit-sukit ha publiko an ginhimo niya nga pagmalgastar ha ₱612.5 kamilyon komo bise presidente ngan hadto anay sekretaryo han Department of Education. Kundi labaw pa hini, gin-antisipar nira an pagbista agud mabuksas ngan ibutad an kabatasanan han korapsyon han bug-os nga naghahadi nga reaksyunaryo nga gubyerno.

Maaram an katawhan Pilipino nga an pagmalgastar ni Duterte ha pondo han katawhan espiho la han mas grabe ngan mas hiluag nga korapsyon han bug-os nga naghahadi nga reaksyunaryo nga gubyerno. An panawagan nga papagbatunon ngan sirutan hiya kaparte la han guliat agud papagbatunon an ngatanan nga upisyal nga napatakas ha poder.

An mga grabe nga kaso han anomaliya ngan pangawat ha gubyerno ilarum han iya amay nga hi Rodrigo Duterte, yana ginlahusan pa han waray kaawod nga pandambong ilarum ni Ferdinand Marcos Jr–an presente nga hadi han mga kawatan ha gubyerno. An hadto pira kabilyon piso nga iginbursa ni Duterte ginlupigan han yana gatus-gatos kabilyon nga ginkakawat ni Marcos ha Maharlika Investment Fund, “confidential and intelligence funds,” wala-tuo nga proyekto nga imprastruktura ngan nabawi na nga kinawat nga karikuhan han iya pamilya.

Sobra an pag-inantos han katawhan ha grabe nga korapsyon han pinakahigtaas nga upisyal ha gubyerno. Kalakip ha resulta hini an diri pala maiha nga nahiaguman nga hiluag nga pagbaha, natikahigtaas nga presyo han bugas ngan mga papliton, natikadako nga surukton ha dunot nga mga serbisyo publiko, pagdiri han estado nga igmando an umento ha suhol, panlupot ngan kumbersyon ha tuna, pagbaha han imported nga epektos, paghibang ha kalibungan, kawaray suporta ha mga biktima han kalamidad, hasta na an grabe nga panlibo ha eleksyon, mga grabe nga panalapas ha tawhanon nga katungod ngan pasista nga kamadarahug.

Kakunsabo o kasosyo nira an dagko nga negosyante ngan mga langyaw nga kapitalista ngan mga bangko nga napaboran hin pahalipay nga mga kontrata han gubyerno. Nakakakuha hira han mga kikbak ngan hukip, ngan iba pa nga ganansya tikang ha ira poder o impluwensya. Gamit han mga burukrata-kapitalista an ira poder agud paburan an ira interes, ngan han ira mga kaurupdan, sangkay o kakampi.

Ginpapadig-on ngan ginpapatuman nira an mga balaud o programa nga pabor ha mga langyaw nga dagko nga kapitalista nga mamuruhunan. Paborito han rehimen Marcos, hasta na han mga naglabay nga burukrata-kapitalista nga rehimen, an mga proyekto nga pan-imprastruktura—mga kalsada, tulay, hasta na mga “flood control projects” diin ordinaryo na nga diri mamenos ha 10% han balor han proyekto an ira nahibubursa.

Ha diri pala maiha nga pamulong ni Marcos ha Kongreso, nagpostura hiya nga nangangalas ha mga palpak nga proyekto nga kontra-baha, para la lumikay ha pagsukot han katawhan. An tinuod, kada usa hiton mauyatom nga ginrebyu ni Marcos agud seguruhon nga waray proyekto nga diri mag-aamot ha natikadako niya nga kinawat. Nangangalas hi Marcos ha mga naglulusot ha badyet hin mga proyekto hin diri anay ginseseguro an ira porsyento nga amot.

Atubangan hini, mas nagkukusog an karuyagon han katawhan Pilipino nga sukton ngan papagbatunon an mga burukrata-kapitalista nga nananalumpigos ngan nagpapakuri ha ira. Ha butnga han diri gud masolbar nga krisis ha ekonomiya han naghahadi nga sistema ha Pilipinas, mas nagigin butaray, hakog ngan waray renda an paggamit nira ha poder para ha pagpapariko, samtang natikabug-at an gin-iimponer nga buhis ngan surukton ha sugbong han katawhan. Natikadako an utang han Pilipinas nga ginpapapas-an ha katawhan.

Anupaman an gin-gamit nga ligal nga rason, an ginhimo nga pagpanalipod han Korte Suprema ngan Senado kan Sara Duterte kontra ha impeachment, ha pinaka-esensya, pagdepensa ha burukrata-kapitalismo ngan ha bug-os nga nadudunot nga sistema nga bagakolonyal ngan bagapyudal. Dugang hini nga ginpapalarab an hingyap han katawhan nga tapuson an naghahadi nga sistema nga gintukod ha pundasyon han korapsyon ngan pagpatakas ha karikuhan han pipira. Sobra na nga makadirigwa an naalisngaw nga baho han dunot nga naghahadi nga sistema.

Ha pagbasura ha impeachment, ginduduso han rehimen Marcos ngan ngatanan niya nga alipures an mga sektor ngan grupo nga hadto mamingaw ngan nakada la ha ligid, nga magyakan ngan tumimpo ha pag-ato han katawhan. Napukaw nga magpahayag an damo nga tawo ha singbahan, abugado, mga magturutdo, doktor, nars, gudti nga propesyunal ngan iba pa, agud ipahayag an ira ungara kontra ha anomaliya ngan abuso ha poder. Isumpay ngan itimpo an ira tingog ha mas makusog nga guliat ngan pakigbisog han mga batakan ngan demokratiko nga klase para ha makaburuhi nga suhol, pagpamenos han presyo han mga papliton ngan sukot ha serbisyo, tinuod nga reporma ha tuna, regular nga trabaho, katungod ha pangisdaan, libre nga serbisyo nga pabalay, sadang nga badyet ha edukasyon ngan iba pa.

Samtang ginpapakusog an nagkakaurusa nga tingog han katawhan agud suknaon an pagsabotahe ha pagbista kan Sara Duterte, kinahanglan paaningalon an guliat han katawhan Pilipino kontra ha imperyalismo, pyudalismo ngan burukrata kapitalismo—an tulo-kaulo nga halas nga nasangbod ngan hinay-hinay nga napatay ha katawhan.

Samtang namartsa ha kakalsadahan agud ipahayag an pinakamakusog nga protesta, kinahanglan hasugon an dalan tipakadto ha kabaryuhan agud pahiluagon ngan pakusgon an armado nga pag-ato han Bagong Hukbong Bayan. Pinaagi la han rebolusyunaryo nga pakig- away, hul-os nga marurumok an dunot nga sistema ngan mahiuundong an tinuod nga demokrasya han katawhan.

Makadirigwa an baho han burukrata kapitalismo ilarum ni Marcos