Pila ka adlaw bag-o ang ika-apat nga State of the Nation Address ni Ferdinand Marcos jr, ginpatawag siya ni Donald Trump, presidente sang US, para sa “negosasyon” sadtong Hulyo 20-22 angot sa kadakuon sang taripa sa mga produkto halin sa Pilipinas kag iban pa nga konsesyon sa ekonomiya kag militar. Pareho sang tampad nga tigsunod, ginhalad ni Marcos sa iya nga imperyalistang amo ang kahilwayan kag independensya sang pungsod.

Nagpasugot si Marcos nga lubos nga kuhaon ang mga taripa sa mga produktong Amerikano. Ginapagwa ni Marcos nga ang padihot nga “zero tariffs” ang “konsesyon” nga nakuha pagkatapos “ginpapanubo” ni Trump ang ginpatuman sini nga taripa sa mga eksport sang Pilipinas sang 1%, halin 20% padulong 19%. Pilit man nga ginapagamay sang rehimen ang epekto sang “zero tariffs” sa mga produktong pang-eksport sang Pilipinas kag ginhambal nga yara sa $3-$6 bilyon lang ang madula nga kita sang Pilipinas halin diri.

Ang matuod, wala sang may nakuha si Marcos sa pagpanubo sang taripa. Bag-o napili si Trump sa iya nga ikaduha nga termino yara sa 2%-3.6% lamang ini. Ginpasaka ni Trump ang taripa sa tanan nga mga gina-eksport sa US padulong sa 10% pagpungko niya sa pwesto. Sadtong Abril, gintalana niya sa 20% ang “tumbasan nga taripa” sa mga mayor nga produkto sa agrikultura nga ginapasulod sang Pilipinas sa US pareho sang lubi, mga prutas kag kalamay. Pareho sang nagligad, indi pagbutangan sang ginpasakaan nga taripa ang mga produkto nga kasubong sang semikonduktor, nga ginamanupaktura para sa mga kumpanyang Amerikano sa Pilipinas.

Sa pihak nga bahin, iabi nga ginbukas ni Marcos ang lokal nga ekonomiya sa pagtambak sang sobra nga produkto halin sa US pareho sang mga salakyan, soy, trigo kag parmasyutikal. Sa mga produkto nga ini pa lang, ginabulubanta nga mawad-an na sang tubtob ₱3.9 bilyon nga kita ang estado. Sa pagbana-bana sang Ibon Foundation, mahimo maglab-ot sa ₱31-₱35 bilyon kada tuig ang madula nga kita sang Pilipinas kon pagasakupon ang iban pa nga mga eksport sang US sa pungsod.

Ang Pilipinas ang pinakadako nga talambakan sang US sang mga produkto sa agrikultura sini sa Southeast Asia kag ika-8 sa bilog nga kalibutan. Lakip sa mga gina-eksport sini sa Pilipinas amo ang karne kag ginproseso nga utan, nga sigurado nga magabutong panubo sa produkto kag bili sang lokal nga produksyon. Samtang, ang pagbaha sang mga human nga produkto ang labi nga magpa-usmod sa kapasidad sang pungsod nga magmanupaktura kag magprodyus para sa kaugalingon nga kinahanglanon.

Konsesyon militar

Dugang man nga ginsungka ni Marcos kay Trump ang kahilwayan sang Pilipinas sang hatagan niya sang labaw pa nga mga insentibo kag konsesyon ang mga kumpanyang Amerikano para magtukod sang mga pabrika kag operasyon sa pungsod. Pila sa mga ini ang Cerberus, I Square Capital, KKR & Co kag Global Infrastructure Partners, mga kumpanya nga natalana nga mangapital sa paghimo sang barko, lohistika kag enerhiya para suportahan ang pagpalapad sang merkado kag presensya militar sang US sa Pilipinas kag sa Asia. Nagpasalig ang US nga magabubo sang tubtob $3 bilyon nga pondo sa Pilipinas, pero para ini sa kumpanya nga Amerikano nga magapangapital sa ginatawag nga Luzon Economic Corridor.

Bisan antes pa sang pagbisita sadtong Hulyo, masako na si Marcos sa paghatag sang dugang nga mga lokasyon para mangin base militar sang US. Pinakaulihi diri ang pagbukas niya sa nakatungdan nga bahin sang baybayon sang Davao Gulf (sakop sang Davao City, Davao del Sur kag Malalag Bay) para tukuron ang “fuel depot” nga paga-imbakan sang 159 milyon litro nga disel kada tuig para sa dalagko nga barko pang-gyera sang US. Diri magakuha sang pang-gatong ang mga barko kag eroplano pang-gyera nga nakapondo sa mga kadagatan sang Sulu kag Celebes. Ang fuel depot nga ini ang magabulos sa mayor nga depot sang militar sang US sa Hawaii, nga permanente nga ginsira sadtong 2022 tungod sa pag-agas sini nga nagakontamina sa mainom nga tubig sang kaiping nga mga komunidad.

Antes sini, ginbukas na ni Marcos ang Subic para sa ulubrahan sang bala, bomba kag iban pa nga amunisyon; ang mga isla sang Grande kag Chiquita nga malapit sa dagat sang Subic para sa dugang nga baseng pangsarbeylans sang mga pwersang Amerikano; kag ang kalabanan sang baybayon kag kadagatan sang naaminhan nga bahin sang Palawan, upod ang Oyster Bay, bilang base kag pakay-uhan sang mga barkong pang-gyera sang US.