Pira kaadlaw antes an ika-upat nga State of the Nation Address ni Ferdinand Marcos Jr, iginpatawag hiya ni Donald Trump, presidente han US, para ha “negosasyon” hadton Hulyo 20-22 hiunong ha kadakuon han taripa ha mga produkto tikang ha Pilipinas ngan iba pa nga konsesyon ha ekonomiya ngan militar. Sugad han tangkod nga tagasunod, iginhalad ni Marcos ha iya imperyalista nga amo an katalwasan ngan paglulugaring han nasud.

Tinugot hi Marcos nga hul-os nga tanggalon an mga taripa ha mga produkto nga Amerikano. Ginpapagawas ni Marcos nga an larang nga “zero tariffs,” “konsesyon” nga nakab-ot kahuman “paluruson” ni Trump an ig-iimponer hini nga taripa ha mga eksport han Pilipinas hin 1%, tikang 20% ngadto ha 19%. Pirit liwat nga ginmemenos han rehimen an epekto han “zero tariffs” ha mga pan-eksport nga produkto han Pilipinas ngan ginsering nga aada ha $3-$6 kabilyon la an mawawara nga kita han Pilipinas tikang hini.

An tinuod, waray nakab-ot hi Marcos ha pagpapamenos han taripa. Antes naeleher hi Trump ha iya ikaduha nga termino aada la ini ha 2%-3.6%. Iginpahitaas ni Trump an taripa ha ngatanan nga mga gin-eeksport han US tipakadto ha 10% paglingkod niya ha poder. Hadton Abril, igintalaan niya ha 20% an “katugbang nga taripa” (reciprocal tariff) ha mga mayor nga produkto ha agrikultura nga igin-gagawas han Pilipinas ha US sugad han lubi, mga prutas ngan asukar. Sugad ha nakalabay, diri papatukan han ginpahitaas nga taripa an mga produkto nga sugad han semikonduktor, nga ginmamanupaktura para ha mga kompaniya nga Amerikano ha Pilipinas.

Ha luyo nga bahin, dugang nga gin-abre ni Marcos an lokal nga ekonomiya ha pagtatambak han sobra nga produkto tikang ha US sugad han mga kotse, soy, trigo ngan parmasyutikal. Hini pala nga mga produkto, gintatantiya nga mawawarayan na hin tubtub ₱3.9 kabilyon nga kita an estado. Ha tantiya han Ibon Foundation, poyde umabot ha ₱31-₱35 kabilyon kada tuig an mawawara nga kita han Pilipinas kun lulupgupon an iba pa nga mga eksport han US ha nasud.

An Pilipinas an pinakadako nga tambakan han US han mga produkto ha agrikultura hini ha Southeast Asia ngan ika-8 ha bug-os nga kalibutan. Kalakip ha mga gin-eeksport hini ha Pilipinas an karne ngan ginproseso nga utanon, nga segurado mabutong tipaubos ha produksyon ngan balor han lokal nga produksyon. Samtang, an pagbaha han mga hinimo nga produkto mas magpapaluros ha kapasidad han nasud nga magmanupaktura ngan magprodyus para ha kalugaringon nga panginahanglan.

Konsesyon militar

Dugang liwat nga iginsurender ni Marcos kan Trump an katalwasan han Pilipinas han tagan niya hin labaw pa nga mga insentiba ngan konsesyon an mga kompaniya nga Amerikano agud magtindog hin mga pabrika ngan operasyon ha nasud. Pira hini an Cerberus, I Square Capital, KKR & Co ngan Global Infrastructure Partners, mga kompaniya nga nakatalaan nga mamuhunan ha paghimo hin barko, lohistika ngan enerhiya agud suportahan an pagpapahiluag han merkado ngan presensya militar han US ha Pilipinas ngan ha Asia. Nagsaad an US nga maalutaga hin tubtub $3 kabilyon nga pondo ha Pilipinas, kundi para ini ha kompaniya nga Amerikano nga mamumuhunan ha gin-ngaranan nga Luzon Economic Corridor.

Bisan antes pa an bisita hadton Hulyo, nalilibang na hi Marcos ha paghahatag hin dugang nga mga lokasyon para magin base militar han US. Pinakaurhi hini an pag-abre niya ha weste nga parte han baybayon han Davao Gulf (lupgop an Davao City, Davao del Sur ngan Malalag Bay) agud itindog an “fuel depot” nga iistakan han 159 kamilyon nga litro han disel kada tuig para ha dagko nga bokis-de-gerra han US. Dinhi makuha han sungo ngaduha an mga barko ngan idro nga pan-gerra nga nakapirme ha mga kadagatan han Sulu ngan Celebes. Ini nga fuel depot masaliwan ha mayor nga depot han militar han US ha Hawaii, nga permanente nga iginpaserra hadton 2022 tungod ha awas hini nga nagkontamina ha inumon nga tubig han kasapit nga mga komunidad.

Antes hini, igin-abre na ni Marcos an Subic para ha pabrika han bala, bomba ngan iba pa nga amunisyon; an mga isla han Grande ngan Chiquita nga hirani ha baybayon han Subic para ha dugang nga base nga pansarbeylans han mga pwersa nga Amerikano; ngan an kadak-an han baybayon ngan kadagatan han norte nga parte han Palawan, kalakip an Oyster Bay, komo base ngan talyer.