Badyet 2026: Badyet pangbayad-utang, alang sa korapsyon ug pasismo

,

Walay kalainan ang tumong ug duso sa nasudnong badyet alang sa 2026 sa badyet sa miaging mga tuig. Dakung bahin niini gigahin pa gihapon sa pangbayad-utang, pagpaburot sa mga burukrata-kapitalista ug kakunsabo nilang mga burgesyang kumprador, ug pag-usik-usik sa higanteng pasistang makinarya sa estado.

Sa kantidad nga ₱6.79 trilyon, mas daku og 7.4% ang gisumiteng 2026 National Expenditure Program ni Ferdinand Marcos Jr kumpara sa badyet sa 2025. Pinakadakung bahin niini, o kapin ₱2 trilyon ang pangbayad-utang. Ang ₱950 bilyon niini para lamang sa interes, nga mas taas og ₱102 bilyon kumpara sa kasamtangang tuig. Anaa sa ₱1.1 trilyon usab ang pangbayad sa prinsipal nga utang. Ilalum ni Marcos, nadugangan og ₱3.26 trilyon ang utang sa Pilipinas, nga anaa sa ₱17.27 trilyon na niadtong Hunyo. Mas grabe, mangutang na usab si Marcos og ₱2.68 trilyon aron hulipan ang depisito o kulang nga badyet.

Sama sa miagi, dakung bahin sa badyet, o ₱1.56 trilyon, gihahin para sa mga engrandeng proyektong imprastruktura, sagad mga kalsada ug sistema sa transportasyon. Nakapailalum ang maong mga proyekto sa programang Public-Private Partnership, nga gilangkuban na karon sa Luzon Economic Corridor nga nakatakdang pondohan sa mga utang gikan sa US ug Japan. Dala sa grandyosong mga proyekto ang malukpanong pagpalayas, pag-ilog sa panginabuhian ug pagguba sa kinaiyahan.

Kabahin usab sa badyet pang-imprastruktura ang ₱274.9 bilyon para sa mga proyektong “flood control.” Sukwahi sa buladas ni Marcos nga “maulaw pud” ang mga nalambigit sa palpak nga maong mga proyekto, padayon niya kining gibubuan og pondo. Gikan 2022 hangtud 2025, naggahin si Marcos og ₱545 bilyon alang niini.

Gipanghinambog sa rehimen ang pagsaka sa pondo alang sa edukasyon, panglawas ug pabalay, apan kulang pa gihapon kaayo kini alang sa panginahanglan sa mga sektor. Misaka og 18.9% ngadto ₱928.52 bilyon ang badyet sa Department of Education, apan halos para lamang kini sa tiningob nga dugang alawans nga gipanghingusog sa mga magtutudlo (gikan ₱5,000 ngadto sa ₱10,000). Walay dugang nga badyet para patas-an ang ilang sweldo sa makabuhi nga ang-ang, sa konstruksyon sa bag-ong mga klasrum, dugang nga magtutudlo ug personel—mga ginaila nga hinungdan sa ubos nga kalidad sa edukasyon ug paantus sa mga magtutudlo, ginikanan ug estudyante. Kulang kaayo ang badyet aron suportahan ang libreng edukasyon sa kolehiyo.

Samtang, misaka og 87.9% ang badyet sa Department of National Defense kumpara sa kapin ₱378.89 bilyon sa kasamtangang tuig ngadto sa ₱430.9 bilyon sa 2026. Halos 200% mas daku kini sa badyet nga ₱221.6 bilyon niadtong 2022. Imbes nga padak-on ang pondo alang sa mga batakang serbisyo, paga-usik-usikan na usab ang pondo sa Armed Forces of the Philippines sa pag-ayo sa mga kampo militar sa kapuslanan sa mga Amerikanong tropa ug pagpalit og mga gamit ug sakyanang iggugubat. Subay kini sa estratehikong plano sa US nga gamiton ang AFP sa gipangandaman niini gubat batok sa kaparehong imperyalistang China.

Wala gibungkag, hinunua, labaw pang gipakusog sa rehimen ang NTF-Elcac nga gigahinan niini og ₱8.1 bilyong pondo aron tubagon ang ₱10 milyon kada “cleared” nga baryo ilalum sa Barangay Development Program o BDP. Mas daku kini og 314% sa gigahin sa ahensya sa 2025. Tinuyong gipaubsan ang alokasyon sa ahensya sa 2025 human mabutyag sa pagdungog sa Kongreso nga wala ni usa sa 885 ka proyektong gipailalum sa BDP ang nakumpleto niadtong 2024. Kaylap ang mga taho kalabot sa wala nahuman nga mga kalsada ug dili haum nga mga proyekto para sa panginabuhian sa BDP. Ang grabe, gigamit sa militar ang programa aron ipailalum sa pagsona ang mga barangay, pugos nga “ipasurender” ang mga residente, pig-oton ang ilang panginabuhian ug sumpuon ang ilang mga katungod.

Wala nagpaulahi si Marcos sa bahinay sa kwarta sa katawhan. Naggahin siya para sa kaugalingon og ₱4.6 bilyon nga confidential and intelligence fund (CIF), katunga sa kinatibuk-ang CIF nga langkub sa badyet. Naggahin usab siya og ₱1 bilyon alang sa iyang mga byahe sa gawas sa nasud, uban ang iyang mga pamilya ug mga alipures.

Badyet 2026: Badyet pangbayad-utang, alang sa korapsyon ug pasismo