Awan ti nagdumaan ti panggep ken talmeg ti nailyan a badyet para iti 2026 iti badyet ti napalabas a tawen. Nakaturong pay latta daytoy iti panagbayad ti utang, panangbussog kadagiti burukrata-kapitalista ken dagiti kasabwat da a burges kumprador ken awan mamaay na a panagbusbos ti pondo iti higante a pasista a makinarya.

Insumite ni Ferdinand Marcos Jr ti 2026 National Expenditure Program nga agbalor ti ₱6.79 trilyon, a dakdakkel ti 7.4% kumpara iti badyet iti 2025. Kadakkelan a paset daytoy, wenno nasurok ₱2 trilyon, ket pagbayad-utang. Ti ₱950 bilyon daytoy ket para laeng iti interes a nangatngato ti ₱102 bilyon kumpara iti agdama a tawen. Adda iti ₱1.1 trilyon met ti nakalatang a bayad para iti prinsipal nga utang. Iti rehimen Marcos Jr, nanayunan ti ₱3.26 trilyon ti utang ti Pilipinas, nga addan iti ₱17.27 trilyon idi Hunyo. Nakarkaro pay, agutang manen ni Marcos ti ₱2.68 trilyon tapno punwan ti depisit wenno pagkurangan iti badyet.

Kas ti napalabas, dakkel a paset ti badyet, wenno ₱1.56 trilyon, ket para kadagiti engrande a proyekto nga imprastruktura, kaadwan dagiti kalsada ken sistema ti transportasyon. Dagitoy ket nakapauneg iti programa a Public-Private Partnership, a tatta ket paset metten ti Luzon Economic Corridor a naikeddeng a pondoan dagiti utang manipud iti US ken Japan. Awit dagitoy a grandyoso a proyekto ti nasaknap a panagpadisi, panag-agaw iti pagbiagan ken panagdadael iti aglawlaw.

Paset met ti badyet a pang-imprastruktura ti ₱274.9 bilyon a para kadagiti proyekto a “flood control.” Kaniwas iti buladas ni Marcos a “mahiya naman” (“agbain met”) dagiti kunniber kadagitoy a palpak a proyekto, agtultuloy a mabukbokan dagitoy ti pondo. Manipud 2022 agingga 2025, nagilatang ni Marcos ti ₱545 bilyon para ditoy.

Ipampannakkel ti rehimen ti panagngato ti pondo para iti edukasyon, salun-at ken pabalay, ngem palalo a kurang latta daytoy para iti pagkasapulan ti sektor. Ngimmato ti 18.9% agturong ti ₱928.52 bilyon ti badyet ti Department of Education, ngem daytoy ket dandani para laeng iti maminsan a nayon nga alawans nga inlaban dagiti manursuro (manipud ₱5,000 agturong ₱10,000). Awan ti nayon a badyet tapno ingato ti sweldo da iti makabiag a tukad, iti konstruksyon dagiti baro a silid-pagadalan, nayon a manursuro ken personel, a maibilbilang a makagapu iti nababa a kalidad ti edukasyon ken parigat kadagiti manursuro, nagannak ken estudyante. Palalo nga agkurang ti badyet tapno pondoan ti libre nga edukasyon iti kolehiyo.

Kabayatanna, ngimmato ti 87.9% ti badyet ti Department of National Defense kumpara iti nasurok ₱378.89 bilyon iti agdama a tawen agturong ₱430.9 bilyon iti 2026. Dandani 200% a dakdakkel daytoy iti badyet a ₱221.6 bilyon idi 2022. Imbes a padakkelen ti pondo para kadagiti basaran a serbisyo, busbosen manen ti Armed Forces of the Philippines ti pondo iti panangtarimaan kadagiti kampo militar para iti ramit dagiti Amerikano a tropa ken paggatang kadagiti ramit ken lugan a panggubat. Umannurot daytoy iti estratehiko a plano ti US nga usaren ti AFP iti pagsagsaganaan daytoy a gera laban iti kapada nga imperyalista a China.

Saan a dinuprak, nu di ket ad-adda pay a pinapigsa ti rehimen ti NTF-Elcac nga inlatangan daytoy ti ₱8.1 bilyon a pondo tapno sungbatan ti ₱10 milyon kada “cleared” a baryo iti sidong ti Barangay Development Program wenno BDP. Dakdakkel daytoy ti 314% iti nailatang iti ahensya iti 2025. Naigagara a naibaba ti alokasyon ti ahensya iti 2025 kalpasan a maibunannag iti panagdengngeg iti Kongreso nga awan uray maysa iti 885 proyekto a naipauneg iti BDP ti nakumpleto idi 2024. Nasaknap dagiti ulat kanaig kadagiti saan a nalpas a dalan ken dagiti saan nga umannatop a proyekto a pagbiagan ti BDP. Ti nakaro, inaramat ti militar ti programa tapno ipauneg iti panagsona dagiti barangay, pwersaen a “sumuko” dagiti residente, ipiten ti pagbiagan da ken pawilan dagiti karbengan da.

Saan a nagpaudi ni Marcos iti panagbibingay iti kaban ti pagilyan. Nagilatang para iti bagbagina ti aggatad ti ₱4.6 bilyon a confidential and intelligence fund (CIF), kagudwa iti kabuklan a CIF a nakapauneg iti badyet. Nagilatang met isuna ti ₱1 bilyon para kadagiti byahe iti ruar ti pagilyan para kenkwana, iti pamilya ken alipures na.