Matag tuig, sa Nobyembre 25, ginadumdum ang International Day for the Elimination of Violence Against Women (IDEVAW). Pag-ila kini sa pagka-martir sa mag-igsuong babaye nga Mirabal nga gipatay sa estado sa Dominican Republic niadtong 1960. Gimando niadtong panahona sa diktador nga si Rafael Trujillo ang pagpatay sa mag-igsuon nga sila Patria, Minerva, ug Maria Teresa tungod sa ilang pagsukol.

Ang mag-igsuon, naila isip mga mariposa (o alibangbang) sa ilang nasud, usa sa nagtukod sa anti-diktaduryang kalihukan nga “14th of June.” Nahimo silang simbolo sa anti-diktaduryang pakigbisog sa Dominican Republic ug bisan sa ubang nasud. Ang ilang kamatayon ang usa sa nahimong mitsa sa pagkahugno sa diktaduryang Trujillo, unum ka bulan human ang pagpatay.

Sama sa mag-igsuon nga Mirabal, libu-libong kababayen-an sa Pilipinas ang migamit sa ilang kahibalo, kusog, ug kinabuhi aron suklan ang pasismo sa estado, depensahan ang katungod sa kababayen-an, ug bag-ohon ang katilingban. Sama sa mga Mirabal, kabangis usab ang tubag kanila sa estado. Biktima sila sa pagdakop, pagdagit, detensyon, sekswal nga pagpangabuso, pugos nga pagkawala, ug pagpatay.

Kabangis sa dili makatarunganong pag-aresto ug detensyon

Lakip sa mga biktima sa kabangis sa estado ang mag-igsuong Banjawan. Gidakop si Fatima, organisador sa Gabriela Youth, sa 85th IB niadtong Agosto 2, 2024 sa Santa Elena, Camarines Sur. Paglabay sa pipila ka bulan, gidakop usab si Pauline sa 59th IB niadtong Abril 26. Pareho sila gipailalum sa pisikal ug mental nga tortyur sa militar.

Sila Fatima ug Pauline usa lang sa gatusan ka babaye nga biktima sa pagdakop ug pagdagit ubos sa rehimeng US-Marcos.

Base sa tala sa grupong Karapatan, adunay 696 ka bilanggong pulitikal sa nasud, 164 niini gidakop ubos sa rehimeng Marcos. Sa mga bilanggo, 146 mga babaye. Natala sa Ang Bayan ang 63 ka kaso sa pag-aresto sa kababayen-an, tulo niini uban ang bata o puya sa pagkadakop, ug lima niini mabdos. Kadaghanan sa nadakpan gikan sa Negros (14), sunod sa Bikol (10), ug Southern Tagalog (9).

Target sa estado ang mga batan-ong babaye nga mipili sa pag-organisa ug pag-alagad sa han-ay sa mga mamumuo, mag-uuma, mangingisda, ug katutubo. Lakip kanila sila Amanda Echanis, Michelle Campos, Emelyn Acevido, Charisse Bañez, Louvaine Erika Espina, Sofia Almonte, ug Andy Magno. Ilegal silang gidakop, gidagit, ug gipriso sa kampo sa militar ug gipailalum sa mental ug/o pisikal nga tortyur sa wala pa ihatag sa pulis para prisohon. Gipasakahan sila og mga kaso sama sa illegal possession of firearms and explosives, homicide, murder, ug paglapas sa Anti-terrorism Act.

Target ang bulnerableng kababayen-an

Tinuyo usab nga ginatarget ang mga mabdos o bag-ong nanganak nga giakusahang Pulang manggugubat o asawa sa Pulang manggugubat. Bisan ang puya dili luwas sa pagdagit sa mga militar.

Niadtong Enero 13, 2021, bandang alas-2 sa kaadlawon, gisulod sa mga sundalo gikan sa 79th IB ang balay nila Edwin ug Marlyn Madin sa Barangay San Fernando, Talisay City, Negros Occidental ug gidakop ang duha ka bulan pa lang niadtong panahona nga si Baby Marx Cairo Salino. Gihimo nga hostage sa AFP ang bata aron pugson ang iyang mga ginikanan nga myembro sa Bagong Hukbong Bayan nga magsurender. Hangtud karon, gihikaw sa DSWD ang pagkustodiya kay Baby Marx sa iyang lolo ug lola, subay sa mando sa AFP.

Sa pagkagrabe sa krisis sa ekonomiya ug pulitika sa nasud, labaw pang mikusog ang kabangis nga naagian sa kababayen-an. Ug sa pagkagrabe niini, siguradong modaghan pa ang mga babaye nga mobarog aron tapuson ang pyudal-patriyarkal ug burgis-dekadenteng sistema.

Sumala sa Makabayang Kilusan ng Bagong Kababaihan, 65 ka tuig human gipatay ang mag-igsuon nga Mirabal, labaw pang nahimong makahuluganon ug importante ang rebolusyon. Ang armadong pakigbisog nga adunay sosyalistang perspektiba lamang ang nagpabiling mahukmanong dalan aron tapuson ang kabangis nga nakabase sa kasarian hangtud sa hingpit nga kagawasan sa kababayen-an.