Nagdamgo nga mata si Ferdinand Marcos Jr ug ang iyang mga upisyal militar sa sunod-sunod nga pagdeklarar sa Stable Internal Peace and Security (SIPS) sa mga probinsya ug rehiyon niadtong Hunyo. Nagdali siya nga makapanghambog og “kadaugan” batok sa rebolusyonaryong kalihukan sa iyang ika-limang state of the nation address (SONA) sa Hulyo 27, sumpay sa deklarasyon sa miaging SONA niadtong Hulyo 2025 nga “wala na’y pundok gerilya.”

Buang nga giproklama sa rehimen isip SIPS ang mga rehiyon sa Cordillera, Cagayan Valley, Calabarzon (bahin sa Southern Tagalog) ug Caraga. Napuliki usab siya sa pagdeklarar nga SIPS ang mga lungsod ug probinsya sa Bicol, Eastern Visayas ug Northern Mindanao.

Giuna nang gipasayod nga SIPS niadtong 2022 ang tibuok Ilocos, Zamboanga Peninsula, ug Davao, ug ang Negros Island niadtong 2024. Arbitraryong gipailalom sa SIPS ang daghan pa nga mga lungsod, syudad ug probinsya sa milabay nga upat ka tuig sa tinguhang ideklarar ang tibuok nga mga rehiyon. Target ni Marcos nga ingnong SIPS ang tibuok nasud sa 2028, bag-o mahuman ang iyang termino.

Para kang kinsa?

Ang SIPS gitakda sa rehimen isip pinakataas nga ang-ang sa “kalinaw” sa usa ka lugar. Kategorya kini para sa mga lungsod, probinsya ug rehiyon nga giingong “kontrolado na ang insurhensya” ug “andam na sa kalambuan.” Nakagambalay kini sa doktrinang “whole-of-nation approach” sa kumpas sa National Task Force (NTF)-Elcac, nga gipalig-on sa National Action Plan for Unity, Peace and Development niadtong 2025.

Sa pagdeklarar sa SIPS, giingong itugyan na sa lokal nga gubyerno ug Philippine National Police (PNP) ang pag-atubang sa insurhensya gikan sa kanhing paghawid niini sa Armed Forces of the Philippines (AFP). Kalambigit niini, tukoron ang mga Integrated Territorial Defense System sa mga baryo isip pangsuporta.

Bisan pa, ang AFP pa gihapon ang nakapokus sa mga operasyon batok sa Bagong Hukbong Bayan (BHB). Sa Calabarzon, luyo sa deklarasyong SIPS, natala ang pinakadakong ihap sa pwersang pang-atake sa AFP ug PNP sa kasaysayan sa rehiyon. Gipakatag ang 32-34 ka batalyon sa langkob niini ug sa Mimaropa.

Direktang gipahayag nga moresulta ang SIPS sa walay babag nga pagsulod sa langyawng pamuhunan ug “kalambuan” sa mga rehiyon. Pang-agni kini para sa magun-obong mga operasyon sa mina, plantasyon, proyekto sa renewable energy sama sa solar ug offshore windfarm, ug pag-kumbert sa yutang pang-agrikultura. Kining tanan magdala og kadaut sa mga mag-uuma ug lumad.

Niadtong Hulyo 3, gideklarar ang unang distrito sa Northern Samar isip SIPS. Kadunggan niini, ilarga sa distrito ang San Isidro Wind Project ug usa ka tidal energy plant. I-ratsada usab ang Samar Unity Roads nga molapos sa tulo ka probinsya sa Samar Island ug mopadali sa pagguba sa Samar Island Natural Park. Sa lungsod sa Bonbon, giabrihan ang 5,000 ka hektaryang yutang pang-agrikultura alang sa produksyon sa lubi nga pang-eksport.

Nagakahugnong ilusyon

Bisan pa gipanghambog ni Marcos nga “wala na’y pundok gerilya” sa miaging tuig, padayong nakasangka sa mga yunit sa AFP ang BHB sa nagkadaiyang probinsya. Sa talaan sa Ang Bayan, adunay mga armadong panagsangka tali sa BHB ug sa AFP, PNP ug grupong paramilitar sa 26 ka mga probinsya langkob sa 12 ka rehiyon sa nasud.

Gawas sa pagpalanog sa mga armadong aksyon, padayon ang paggamut sa Partido sa mga barangay, lungsod, distrito, probinsya ug rehiyon. Gihapsay ug gitukod niini ang mga sanga, yunit ug komite sa nagkadaiyang ang-ang.

Aktibo usab nga nagpalig-on ug naglihok ang mga alyadong organisasyon sa National Democratic Front of the Philippines. Natala ang ilang mga aktibidad sa National Capital Region ug pito ka mayor nga mga syudad ug sentrong lungsod sa nasud, ug bisan sa gawas sa nasud. Pipila sa mga organisasyon sa NDFP ang nakalunsad og nasudnong kongreso, ug nagtapok sa mga kumperensya ug kinatibuk-ang asembliya. Padayon silang miadto sa kabanikanhan aron mosalmot sa armadong pagsukol.

Kung asa adunay pagpanglupig ug pagpahimulos, motungha ug molambo ang rebolusyonaryong pagsukol sa lapad nga masa sa katawhan aron makigbisog ug iasdang ang ilang mga katungod ug kaayohan. Kining mga pakigbisog sa tanang bahin sa nasud ang nagpanghimakak sa deklarasyong SIPS sa AFP, NTF-Elcac ug sa rehimeng Marcos.