Dalawang taong pagsasamantala at pambubusabos

,
Ang artikulong ito ay may salin sa EnglishBisayaHiligaynonIloco

Sa dalawang taon ni Ferdinand Marcos Jr sa poder, walang awat ang kanyang pagmamaniobra para kopohin ang pondo ng bayan, palawigin ang paghahari ng kanyang pangkatin at pahirapan ang sambayanan sa mga neoliberal na patakaran.

Sa gitna ng kaliwa’t kanang batikos, isinabatas ni Marcos ang pagbubuo ng Maharlika Investment Fund (MIF) noong Hulyo 2023. Binigyan nito ng kontrol si Marcos sa hanggang ₱500 bilyong pondong hawak ng mga bangko ng estado. Taliwas sa unang mga pangako, tinatauhan ngayon ang Maharlika Investment Corporation, ang entidad na namamahala sa MIF, ng pinili ni Marcos na mga teknokrata at tauhan ng malalaking burgesya at dayuhang institusyon.

Binigyan ni Marcos ang kanyang sarili ng ₱4.56 bilyong confidential at intelligence funds (CIF) para sa 2024. Higit pa rito, ipinailalim niya sa kanyang kontrol ang ₱449.5 bilyon na “unprogrammed funds” para diumano sa mga programang ayuda ng kanyang upisina. Wala itong pinag-iba sa “pork barrel” na idineklarang labag sa konstitusyon ng Korte Suprema noong 2013.

Noong Enero 2024, tinangka ni Marcos na ilusot ang charter change para sa deklaradong intensyong ibukas ang ekonomya sa dayuhang pamumuhunan at para sa patagong layuning palawigin ang panunungkulan ng kanyang pangkatin sa poder. Pumalpak ang maniobrang ito matapos mabunyag ang paggamit ng mga alipures niya ng pondo ng bayan para sa pakanang People’s Initiative at ang mga panloloko at pananakot ng kanyang mga alipures para pumirma ang mga tao. Bumara sa Senado ang pagsisikap na ipasa ang batas para sa pagtatatag ng constituent assembly bago bumwelo ang eleksyong 2025.

Inutil at pahirap sa bayan

Sa kabilang banda, walang anumang hakbang si Marcos para bigyan-alwan ang busabos na kalagayan ng mamamayang Pilipino. Wala siyang ginawang pagtugon sa mga panawagan ng mga manggagawa at kawani para sa dagdag-sahod at sweldo.

Insulto ang ₱40/araw na dagdag-sahod na ipinag-utos na maka-kapitalistang wage board sa NCR noong nakaraang taon. Mas nakangangalit ang barya-barya na, pautay-utay pang dagdag-sahod (₱30-₱35/araw) na ibinigay labas sa NCR. Ang pinakamataas na sahod na ₱610 (NCR) ay malayo sa nakabubuhay na sahod na halos ₱1,200/araw para sa 5-kataong pamilya.

Sa dalawang taon ni Marcos, walang dagdag-sweldo ang mga kawani ng gubyerno. Hanggang nitong Hulyo, ibinitin niya ang nasabatas na mga benepisyo at insentiba ng nga manggagawang pangkalusugan na nagserbisyo noong pandemyang Covid-19.

Bunga ng kanyang mga patakarang neoliberal, lalong sumirit ang presyo ng pagkain at langis, gayundin ang singil sa kuryente at tubig. Pumalo na sa ₱56.90/kilo ang presyo ng bigas noong Hunyo, malayo sa pangako niyang ₱20/kilo noong eleksyon. Noong Pebrero, sumirit sa pinakamataas sa nakaraang 15 taon ang tantos ng rice inflation, na bumubuo sa bulto ng gastos sa pagkain ng pamilyang Pilipino. Palpak ang hakbang na kontrolin ang presyo noong Agosto 2023, at hindi ito napababa ng malawakang importasyon. Tuwirang pananagutan ni Marcos ang mga kapalpakang ito dahil hawak niya mismo ang Department of Agriculture hanggang Nobyembre 2023.

Nagbibingi-bingihan si Marcos sa panawagan ng mga magsasaka na palakasin ang lokal na produksyon ng palay at bilhin ng estado ang kanilang ani sa rasonableng presyo para pababain ang presyo ng bigas. Bigo rin ang tugon niya sa tagtuyot noong panahon ng El Niño na puminsala sa ₱9.5 bilyong halaga ng mga pananim. Sa halip na tulungang bumangon ang mga magsasaka, lalupa niyang pinalakas ang liberalisasyon sa importasyon at ibinaba ang taripa sa imported na pagkain, kabilang sa bigas, nang hanggang 15%. Sa taong 2024, tinatayang higit doble ang iaangkat na bigas ng bansa o hanggang 4.7 milyong metriko tonelada (MT), kumpara sa 2.6 MT noong Hunyo 2022-Hunyo 2023. Kasama dito ang bigas na iaangkat alinsunod sa 5-taong kasunduan sa Vietnam na inareglo ng kanyang pinsan at House Speaker na si Martin Romualdez.

Pakitang-taong mga programa at pambabaluktot ng kasaysayan

Tulad sa kanyang unang taon, pawang pakitang-tao at pampapoging programa ang inatupag ni Marcos sa pangalawang taon niya sa poder.

Sa kalagitnaan ng 2023, pinirmahan niya ang New Agrarian Emancipation Act (Republic Act 11953) na nagpatawad sa mga hindi nabayarang amortisasyon ng mga magsasaka sa ilalim ng Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP). Pakitang-tao ang hakbang na ito dahil sa maraming kaso, wala na sa kamay ng mga magsasaka ang lupang nakuha sa ilalim ng CARP (na-aryendo o napailalim sa mga iskemang contract-growing).

Wala rin itong kaakibat na mga serbisyo at subsidyong pang-agapay sa matataas na gastos sa produksyon. Pinadadali lamang nito ang ligal na pang-aagaw sa lupa (pagbili at paglipat ng titulo) at malawakang pagpapalit-gamit ng mga lupang pang-agrikultura tungo sa gamit-komersyal at real estate. Para sa mga magsasaka, walang saysay ang palabas ni Marcos na pamimigay ng Certificate of Land Ownership Award sa iba’t ibang bahagi ng bansa, na ginamit lamang na okasyon bilang paunang mga raling pangkampanya ng kanyang kamag-anak at mga kaalyadong tatakbo sa eleksyong 2025.

Sa gitna ng gutom at kahirapan, inihapag niya ang $3-bilyong programang “food stamp” bilang “nangungunang programa” ng kanyang gubyerno. Wala itong pinag-iba sa mga pantapal at di epektibong programang pantawid na tinustusan ng mga utang mula sa mga imperyalistang institusyon. Kabilang dito ang ₱500-bilyong Ayuda sa Kapos ang Kita Program (AKAP) ng kanyang pinsang house speaker ng Kongreso, ₱29/kilong bigas sa mga tindahang Kadiwa at kung anu-ano pang paibabaw na programa. Ginagamit ang mga programang ito para mamulitika at manuhol para sa papalapit na eleksyon.

Noong Enero, gumastos si Marcos ng ₱29 milyon sa isang araw para ibwelo ang “Bagong Pilipinas,” isang kampanyang ipinasunod sa islogang “Bagong Lipunan” ng diktador niyang ama. Ipinagawa pa niya ito ng himno at panumpa, na tulad ni Hitler at ng pasista niyang ama, ay ipinag-utos niyang kantahin at bigkasin sa lahat ng mga paaralan at upisina ng estado.

Dalawang taong pagsasamantala at pambubusabos