Sa duha ka tuig ni Ferdinand Marcos Jr sa gahum, walay hunong ang iyang pagmaniobra aron hakupon ang pondo sa nasud, palanaton ang paghari sa iyang pundok ug paantuson ang katawhan sa mga neoliberal nga palisiya.

Taliwala sa walag-too nga pagsaway, gibalaod ni Marcos ang Maharlika Investment Fund (MIF) niadtong Hulyo 2023. Gihatagan niini si Marcos og kontrol sa ₱500 bilyong pondo nga anaa sa mga bangko sa estado. Sukwahi sa unang mga saad, gipangulohan karon ang Maharlika Investment Corporation, ang entidad nga nagdumala sa MIF, sa gipili ni Marcos nga mga teknokrata ug alipures sa dagkung burgesya ug langyawng institusyon.

Gihatagan ni Marcos ang iyang kaugalingon og ₱4.56 bilyong confidential ug intelligence funds (CIF) alang sa 2024. Labaw pa niini, gipailalum niya sa iyang kontrol ang ₱449.5 bilyon nga “unprogrammed funds” para kuno sa mga programang ayuda sa iyang upisina. Wala kini kalainan sa “pork barrel” nga gideklarar nga supak sa konstitusyon sa Korte Suprema niadtong 2013.

Niadtong Enero 2024, gisulayng ilusot ni Marcos ang charter change alang sa gideklaradong katuyuan nga ablihan ang ekonomiya para sa langyawng pamuhunan ug alang sa tinagong tumong nga palapdon ang kontrol sa iyang pundok sa gahum. Napakyas ang maong maniobra human nabutyag ang paggamit sa iyang mga alipures sa pondo sa nasud alang sa planong People’s Initiative ug ang mga pagpanglimbong ug pagpanghulga sa iyang mga alipures aron mopirma ang mga tawo. Natanggong sa Senado ang paningkamot nga aprobahan ang balaod alang sa pagtukod sa constituent assembly ayha mobwelo ang eleksyon 2025.

Walay pulos ug paantus sa nasud

Sa pikas bahin, walay bisan unsang lakang si Marcos aron hatagag kahupayan ang makalolooy nga kahimtang sa katawhang Pilipino. Wala siyay gihimong aksyon sa mga panawagan sa mga mamumuo ug empleyado alang sa dugang suhulan ug sweldo.

Insulto ang ₱40/adlaw nga dugang suhulan nga gimando sa maki-kapitalistang wage board sa NCR niadtong miaging tuig. Mas makapalagot ang sinsilyo na gani, hinay pa kaayo ang paghatag sa dugang suhulan (₱30-₱35/adlaw) gawas sa NCR. Ang pinakataas nga suhulan nga ₱610 (NCR) layo sa makasustiner nga suhulan nga halos ₱1,200/adlaw alang sa 5-ka tawo nga pamilya.

Sa duha ka tuig ni Marcos, walay dugang sweldo ang mga empleyado sa gubyerno. Hangtud karong Hulyo, gipugngan niya ang anaa sa balaod nga mga benepisyo ug insentibo sa mga health worker nga nagserbisyo sa panahon sa pandemyang Covid-19.

Bunga sa iyang mga neoliberal nga palisiya, labaw pang misaka ang presyo sa pagkaon ug lana, ingonman ang singil sa kuryente ug tubig. Miabot na sa ₱56.90/kilo ang presyo sa bugas niadtong Hunyo, layo sa iyang saad nga ₱20/kilo sa panahon sa eleksyon. Niadtong Pebrero, misaka sa pinakataas sa miaging 15 ka tuig ang tantos sa rice inflation, nga naglangkob sa bulto sa gasto sa pagkaon sa pamilyang Pilipino. Napakyas ang lakang sa pagkontrol sa presyo niadtong Agosto 2023, ug wala kini napaubos sa malukpanong pag-import. Direktang tulubagon ni Marcos ang maong mga palpak nga lakang tungod kay siya mismo ang naggunit sa Department of Agriculture hangtud Nobyembre 2023.

Nagpabungol-bungol si Marcos sa panawagan sa mga mag-uuma nga palig-onon ang lokal nga produksyon sa humay ug paliton sa estado ang ilang ani sa rasonableng presyo aron mapaubos ang presyo sa bugas. Pakyas usab ang iyang tubag sa hulaw atol sa El Niño kung asa ₱9.5 bilyong kantidad sa mga tanum ang nadaut. Imbis tabangan ang mga mag-uuma nga makabangon, gipakusog pa niya ang liberalisasyon sa pag-import ug gipaubos ang taripa sa imported nga pagkaon, lakip sa bugas, hangtud 15%. Sa tuig 2024, gitaho nga kapin doble ang iimport nga bugas sa nasud o hangtud 4.7 milyong metriko tonelada (MT), kumpara sa 2.6 MT niadtong Hunyo 2022-Hunyo 2023. Lakip niini ang bugas nga iimport subay sa 5-tuig nga kasabutan sa Vietnam nga giareglo sa iyang ig-agaw ug House Speaker nga si Martin Romualdez.

Pakitang-tawo nga mga programa ug pagtuis sa kasaysayan

Sama sa iyang unang tuig, pulos pakitang-tawo ug pangpasikat nga programa ang gibuhat ni Marcos sa iyang ikaduhang tuig sa gahum.

Sa tunga-tunga sa 2023, gipirmahan niya ang New Agrarian Emancipation Act (Republic Act 11953) nga nagpasaylo sa wala nabayri nga amortisasyon sa mga mag-uuma ubos sa Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP). Pakitang-tawo kini nga lakang tungod kay sa daghang kaso, wala na sa kamot sa mga mag-uuma ang yuta nga naangkon ubos sa CARP (na-aryendo o napailalum sa mga iskemang contract-growing).

Wala usab kini kauban nga mga serbisyo ug subsidyo nga motabang sa taas nga gasto sa produksyon. Gipasayon lang niini ang legal nga pag-ilog sa yuta (pagpalit ug pagbalhin sa titulo) ug malukpanong kumbersyon sa mga yutang agrikultural ngadto sa gamit-komersyal ug real estate. Para sa mga mag-uuma, walay pulos ang pasundayag ni Marcos sa pagpanghatag og Certificate of Land Ownership Award sa lain-laing bahin sa nasud, nga gigamit lang isip okasyon para sa pagpangampanya og sayo sa iyang mga paryente ug kaalyado nga modagan sa eleksyon 2025.

Taliwala sa kagutom ug kalisud, gitanyag niya ang $3-bilyong programang “food stamp” isip “nag-unang programa” sa iyang gubyerno. Wala kini kalainan sa mga temporaryo ug dili epektibong programang pang-alibyu nga gipondohan sa mga utang gikan sa mga imperyalistang institusyon. Lakip niini ang ₱500-bilyong Ayuda sa Kapos ang Kita Program (AKAP) sa iyang ig-agaw nga house speaker sa Kongreso, ₱29/kilo nga bugas sa mga tindahang Kadiwa ug uban pang band-aid nga programa. Gigamit kini nga mga programa aron mamulitika ug manuhol alang sa umaabot nga eleksyon.

Niadtong Enero, migasto si Marcos og ₱29 milyon sa usa ka adlaw aron ibwelo ang “Bagong Pilipinas,” usa ka kampanya nga naggikan sa isloganng “Bagong Lipunan” sa diktador niyang amahan. Gipahimo pa niya kini og himno ug panumpa, nga sama kang Hitler ug sa pasista niyang amahan, gimando niya nga kantahon ug i-recite sa tanang mga eskwelahan ug upisina sa estado.