Maikadwa a panagari ni Trump, pangta kadagiti mangmangged ken umili iti US ken sangalubongan
Idi aldaw ti Enero 29 idiay Washington DC, nagsapata ni Donald Trump kas maika-47 a presidente ti US ken pangulo ti karungsotan a managgubat nga imperyalista iti lubong. Balbaliw isuna nga agtugaw iti poder kalpasan ti umuna a termino na idi 2016-2020. Tumakder isuna kas presidente iti maysa a senado ken kongreso a dominado dagiti kapartido na. Dimmar-ay iti inagurasyonna dagiti bilyonaryo a tagasuporta na a kas kada Elon Musk, Jeff Bezos ken Mark Zuckerburg nga agtagikua kadagiti kaddakkelan a kumpanya iti teknolohiya iti intero a lubong.
Iti bitla na, inpaypayso ni Trump dagiti neopasista ken imperyalista a patakaran nga umunan a naitambor nga ipatpatungpal ti rehimen na.
Nagideklara isuna ti “national emergency” tapno iyaramid ti “kadakkelan a programa iti deportasyon iti pakasaritaan ti Amerika” a panagtuloy iti kontra-migrante ken rasista a patakaran ti umuna a panagtakem na. Kabilang iti target nga ideport ni Trump ti mapatta-patta a 370,000 a Pilipino a saan a dokumentado iti US. Ituloy na met ti panangitakder ti “boarder wall” wenno pader iti nagbeddengan ti US ken Mexico ken panangpairut kadagiti patakaran ti migrasyon.

Iti umuna nga aldaw na, inyanunsyo na ti sumagmamano kadagiti mandato nga ehekutibo a plano na nga iruar. Kabilang ditoy ti saan a bumaba iti 10 patakaran iti imigrasyon, panangikkat ti panangbigbig ti dadduma a kasarian ti gubyerno, panagikkat ti US iti katulagan kanaig iti panagbaliw ti klima (Paris Climate Accords) ken panangikkat ti regulasyon iti produksyon ti langis ken LNG.
Agtuloy met a kamaten ni Trump dagiti grupo a demokratiko ken progresibo ken uray dagiti institusyon a mangitantandudo kadagiti karbengan a sibil ken kontra iti militarista a patakaran ti imperyalista a US.
Iti bangir na, palawaen ni Trump ti pribilehiyo nga it-ited iti paborito na a monopolyo kapitalista iti tay-ak ti teknolohiya, enerhiya, pinansya, real estate ken industriya ti armas. Nagkari isuna a “pabassiten ti gubyerno” tapno ikkaten dagiti regulasyon kadagiti mnopolyo a kumpanya a pakadaksan dagiti empleyado ken mangmangged nga Amerikano. Kagiddan daytoy, ibaba na ti buwis kadagiti kadakkelan a kumpanya nga Amerikano, manipud 21% agturong ti 18%. Saan a bumaba iti 13 bilyunaryo ti naikeddeng nga agbalin a paset ti gabinete na.
Ad-adda a pinapigsa ni Trump ti agresibo a patakaran na iti relasyon a pangruar. Sakbay nga agtugaw iti poder, ikutanna (pwersaan man wenno gatangen) ti Greenland, maysa nga isla nga addaan bukod a gubyerno nga addaan awtonomiya a nakaipasidong iti Denmark. Paggagarteman ni Trump ti isla gapu iti pateg daytoy iti estratehiya a militar ti US. Iti bitla na, inulit na ti pangta nga agawen ti Panama Canal, nu sadinno a dumaldalan ti 40% dagiti tagilako nga ang-angkaten ken iyeks-eksport ti US.
Tapno risuten ti panagsuwek ti produksyon iti US, sangkasao ni Trump iti panawen ti kampanya ti panangingato ti taripa (10%-20%) iti amin dagiti produkto a sumsumrek iti US manipud iti sabali a pagilyan, karaman ti agtaud iti Pilipinas. Kangatuan ti plano na nga ipataw a taripa (agingga 60%) kadagiti produkto manipud iti China, nga ibilbilang ti US kas estratehiko a karibal.
Kagiddan daytoy, manamnama a patuloy nga agipataw ni Trump kadagiti sangsyon wenno addang a pananglipit iti ekonomya ti Venezuela, Cuba, Iran ken dagiti pagilyan a mangitantandudo ti panagwaywayas da.
Iti sidong ni Trump, awan ti namnamaen a panagbalbaliw iti managgubat a pannakilangen ti US iti karibal daytoy nga imperyalista a China ken Russia. Iti likod dagiti “kontra-gera” a pablaak na ket ti militarista a takder a “kapya babaen ti pigsa.” Ti idurduron na a panagsardeng ti putukan iti baet ti Russia ken Ukraine ket nakabatay iti panangawat ti Russia kadagiti kundisyon ti US. Bayat a pappapigsaen ni Trump ti silpo na iti maka-Kannawan ken dagiti neo-pasista a partido ken rehimen iti EU.
Tagtagikwaen ni Trump ti pannakabukel ti katulagan a ceasefire iti Gaza Strip, a nangrugi iti Enero 19. Awan ti kasiguraduan nga agbayag daytoy a katulagan, nangruna ta mabigbig ti Israel iti kinaawan-respeto iti anyaman a pagannurotan ken katulagan. Kinapudno na, inaldaw a lablabsingen daytoy ti ceasefire a sinerrek daytoy iti Lebanon.
Itultuloy ni Trump ti maka-Zionista ken managgubat a patakaran iti Middle East. Manipud pay iti umuna a termino na, naan-anay ti suporta na iti rehimen ni Benjamin Netanyahu ken iti okupasyon ti Zionista nga estado kadagiti teritoryo ti Palestine ken nalablabes pay. Dinayaw na ti Abraham Accords nu sadinno nga inpaaklon ken inaramid na a lehitimo ti pannakisilpo ti Zionista nga estado kadagiti pagilyan nga Arabo.
Sigurado a paingeten ni Trump ti panangsugsog ti US iti gera iti China. Ti rehimen ni Trump ti nangbukel idi 2017 iti estratehiya a Free and Open Indo-Pacific, a nangiduron para iti nalawlawa a presensya a militar ti US iti Asia, partikular iti South China Sea. Indeklaran ti napili na a kalihim ti state department a “kumprontaen” ni Trump ti China, kangrunaan a babaen ti panang-armas ken pannakibiang daytoy iti Taiwan. Malagip a ni Trump ti umuna a nagipatungpal ti Enhanced Defense Cooperation Agreement iti Pilipinas ken nagiduron para iti umuna a lima a base militar ti US iti pagilyan.