Ha atubangan han komun nga araba, igintukod hadton Enero 25 han mga trabahador ha BPO (business process outsourcing), telekomunikasyon, delivery driver ngan iba pa nga trabaho nga ginpapadalagan han mga digital platform (o mga sistema nga online) an Coalition of Digital Employees-Artificial Inteligence (CODE-AI). Igintukod an nasering nga koalisyon agud magtaglawas ha mga trabahador ngan empleyado ha atubangan han tikahiluag nga paggamit han mga langyaw nga kompaniya han teknolohiya nga AI. Ginkokomponer an CODE-AI han BIEN, Riders Watch, Gabay sa Unyon sa Telekomunikasyon Supervisors-PLDT (GUTS-PLDT), Digital Justice, Computer Professionals Union, May Day Multimedia, ngan Ecumenical Institute for Labor Education and Research.

Sigon ha usa nga pag-aram, 36% o 8.5 kamilyon nga trabaho ha Pilipinas an apektado han paggamit han AI. Tulo kamilyon hini mga trabaho nga klerikal, sobra 2.5 kamilyon ha pagbaligya ngan serbisyo, 500,000 panteknisyan nga trabaho ngan kabakyang nga mga propesyon, ngan 700,000 mga propesyunal nga trabaho. Haros duha ha kada 10 nga trabaho hini nga mga nataran an nakatalaan nga mawara dara han AI.

Ha industriya pala han BPO, 300,000 nga trabaho an ginlalauman nga mawawara ha masunod nga lima katuig tungod ha AI. Ha presente, damo na nga kompaniya ha industriya an nagamit han AI para ha pauru-utro nga klerikal nga trabaho ngan pagbaton ha mga pakiana han mga kliyente. Dugang nga presyur ha mga empleyado nga padagmiton an pagtrabaho gamit an AI bisan kun waray katugbang nga dugang nga suhol ngan benepisyo.

Ano an AI? An AI amo an teknolohiya ha kompyuter nga naghahatag dinhi hin kapas nga subaron an kabaltok han usa nga tawo sugad han pag-intindi han lenggwahe, pagkilala han mga padron, pagsolbar han mga problema ngan paghimo hin mga desisyon. Usa ha mga klase hini amo an gintatawag nga “generative” AI nga may kapas maghimo hin teksto, imahe, musika ngan bidyo tikang ha hiluag nga impormasyon han publiko nga nakadeposito ha internet.

Ginrarakudako han mga digital nga kompaniya, kadungan an reaksyunaryo nga estado han Pilipinas, nga maghihimo hin bag-o nga mga trabaho han AI ha nasud. Kundi, sigon ha CODE AI, diri mababawi han gintatantiya nga 100,000 nga mahihimo nga bag-o nga trabaho han AI an kadamo han trabaho nga mawawara tungod hini. Dugang pa, iginkokonsidera an Pilipinas komo “digital sweatshop.” Karuyag sidngon, an klase han trabaho nga may kalabutan ha AI nga iginpapasa ha mga Pilipino nakapokus ha pauru-utro nga mga buruhaton, sugad han data annotation ngan content moderation nga ngaduha mga trabaho nga “pantreyning” ha dirudilain nga klase han AI. Himubo an pasuhol hini nga mga trabaho ($1-$3/oras), hirayo kun igtatanding ha mga trabahador ha iba nga nasud ($15 kada oras, kun ha US.) Waray seguridad ha trabaho an mga trabahador dinhi ngan waray hira proteksyon tikang ha pangabuso.

Yana pala, narunapulo kayukot nga mga trabahador ngan propesyunal na ha Pilipinas an nagtatrabaho ha mga langyaw nga kompaniya komo mga “freelancer” han mga digital nga kompaniya. Nakikigkumpetisyon hira ha kada tagsa para ha pipirahay nga trabaho nga igintatanyag hini, ha mga social media platform sugad han Meta (tag-iya han Facebook ngan Instagram) ngan mga ahensya han langyaw nga estado sugad han US. Darudamo ha ira mga bag-o nga gradweyt nga waray masudlan nga trabaho ha natad nga ira pinag-adman.

Kontrolado an teknolohiya nga AI han pipira nga monopolyo nga kompaniya nga nakabase ha US. Usa ha pinakadako an OpenAI nga naghimo han GPT. May kada iya liwat kalugaringon nga teknolohiya nga AI an mga social media platform sugad han Llama han Meta (tag-iya han Facebook ngan Instagram), Gemini han Google ngan Grok han Twitter. Hini nga Pebrero, gumawas an kalugaringon nga modelo nga AI han usa nga kompaniya nga Chinese nga Deepseek.

Diri maididiwara nga ginpapauswag han teknolohiya nga AI an proseso han pagtrabaho, labina ha mga trabaho nga pauru-utro, simple ngan mauyam. Kundi, tungod kay pananag-iya ngan kontrolado ini han mga monopolyo kapitalista, diri maididiwara nga gagamiton ini kontra ha mga trabahador labina ha mga atrasado nga nasud sugad han Pilipinas, nga waray gintatagamtaman nga mga katungod.