Sa atubang sang komun nga panawagan, gintukod sadtong Enero 25 sang mga mamumugon sa BPO (business process outsourcing), telekomunikasyon, drayber nga tig-deliber kag iban pa nga trabaho nga ginapadalagan sang mga digital platform (ukon mga sistemang online) ang Coalition of Digital Employees-Artificial Intelligence ukon CODE-AI. Gintukod ang nasambit nga koalisyon para magtiglawas sa mga mamumugon kag empleyado sa atubang sang nagasangkad nga paggamit sang mga dumuluong nga kumpanya sang teknolohiya nga AI. Gintukod ang CODE-AI sang BIEN, Riders Watch, Gabay sa Unyon sa telekomunikasyon Supervisors-PLDT (GUTS-PLDT), Digital Justice, Computer Professionals Union, May Day Multi-media, Ecumenical Institute for Labor Education and Research.

Suno sa isa ka pagtuon, 36% ukon 8.5 milyon trabaho sa Pilipinas ang apektado sang paggamit sang AI. Tatlo ka milyon diri ang mga trabaho nga klerikal, masobra 2.5 milyon sa pagbaligya sang serbisyo, 500,000 trabaho nga teknisyan kag katimbang nga mga propesyon, kag 700,000 mga trabaho nga propesyunal. Halos duha sa tagsa ka 10 ka trabaho sa mga patag nga ini ang natalana nga madula tungod sa AI.

Sa industriya pa lang sang BPO, 300,000 trabaho ang ginalauman nga madula sa masunod nga lima ka tuig tungod sa AI. Sa subong, madamo na kumpanya sa industriya ang nagagamit sang AI para sa rutina nga hilikuton klerikal kag pagsabat sa mga pamangkot sang mga kliyente. Dugang nga presyur sa mga empleyado nga padasigon ang pagtrabaho gamit ang AI bisan wala nagaka-igo nga dugang-suhol kag benepisyo.

Ano ang AI? Ang AI ang nagatumod sa teknolohiya sa kompyuter nga nagahatag diri sang ikasarang nga sundon ang kinaalam sang isa ka tawo pareho sang paghangop sang lenggwahe, pagkilala sang mga padron, paglubad sang mga problema kag paghimo sang mga desisyon. Isa sa mga sahi sini ang ginatawag nga “generative” AI nga may ikasarang magtuga sang teksto, imahen, musika kag bidyo halin sa malapad nga impormasyon sang publiko nga nakabutang sa internet.

Ginapabugal sang mga kumpanyang digital, upod ang reaksyunaryong estado sang Pilipinas, nga magatuga sang bag-o nga mga trabaho ang AI sa pungsod. Amo pa man, suno sa CODE-AI, indi mabawi sang ginabulubanta 100,000 matuga nga bag-o nga trabaho sang AI ang kadamuon sang trabaho nga madula tungod diri. Dugang diri, ginakabig ang Pilipinas isip “digital sweatshop.” Buot hambalon, ang klase sang trabaho nga may kaangtanan sa AI nga ginapasa sa mga Pilipino ang nakati-on sa pasulit-sulit nga mga hilikuton, pareho sang data annotation kag content moderation nga pareho nga mga trabaho “panghanas” sa nagkalain-lain nga klase sang AI. Manubo ang pasuhol sa mga trabaho nga ini ($1-$3/oras), layo kung ikumpara sa mga mamumugon nga nagahimo sang pareho nga trabaho sa iban nga pungsod ($15/oras, kung sa US). Wala seguridad sa trabaho ang mga mamumugon diri kag wala sila proteksyon halin sa abuso.

Subong pa lang, pila ka linibo nga mamumugon kag propesyunal na sa Pilipinas ang nagatrabaho sa mga dumuluong nga kumpanya isip mga “freelancer” sang mga kumpanya nga digital. Nagakumpetisyon sila sa isa kag isa para sa pipila ka trabaho nga ginatanyag sang mga ini, kabahin sa mga social media platform pareho sang Meta (tag-iya sang Facebook kag Instagram) kag mga ahensya sang dumuluong nga estado pareho sang US. Madamo sa ila ang mga bag-o gradweyt nga wala masudlan nga trabaho sa patag sang ila gin-eskwelahan.

Kontrolado ang teknolohiya nga AI sang pipila nga monopolyo nga kumpanya nga nakabase sa US. Isa sa pinakamadako ang OpenAI nga nagahimo sang GPT. May tagsa-tagsa man kaugalingon nga teknolohiya nga AI ang mga social media platform pareho sang Llama sang Meta (tag-iya sang Facebook kag Instagram), Gemini sang Google kag Grok sang Twitter. Sining Pebrero, nagtampad ang kaugalingon nga modelo nga AI sang isa ka kumpanyang Chinese nga Deepseek.

Matuod nga ginapauswag sang teknolohiya nga AI ang proseso sang pamugon, ilabi na sa mga trabaho nga pasulit-sulit, simple kag makatalaka. Amo pa man, tungod ginapanag-iyahan kag kontrolado ini sang mga monopolyo kapitalista, indi manigar nga pagagamiton ini batuk sa mga mamumugon, ilabi na sa mga atrasado nga pungsod pareho sang Pilipinas, nga wala sang may gina-agum nga mga kinamatarung.