Koresponsal Nagalala nga paglapas sa mga kinamatarung sang bata sa idalum sang rehimen Marcos
Ginpanginwala kag ginkundena sang Makabayang Kilusan ng Bagong Kababaihan (Makibaka) ang sini lang pahayag sang rehimen Marcos nga pwede na nga kakason sa listahan ang Pilipinas halin sa pagbantay sang UN Special Representative of the Secretary-General (SRSG) on Children and Armed Conflict ukon mga bata nga yara sa patag sang armadong kagamo. Suno sa Makibaka, indi matuod ang ginahambal ni Marcos nga nangin madinalag-on ang gobyerno sini sa pag-atubang sa mga hambalanon pang-bata pareho sang child labor, kalakasan batuk sa mga bata, trafficking, pagkunol (stunting) kag bisan pagsabat sa kaimolon nga ugat sang inaway.
Ginpanugyanan sang Makibaka ang UN-SRSG nga mas madalum nga analisahon ang mga ginsumiter nga mga report sang rehimen Marcos. Suno diri, mapaniplang kag makaisa ka bahin ang mga report nga ini nga luyag nga tabunan ang nanari-sari nga kapintas kag paglapas sa kinamatarung sang mga bata, sang ila mga pamilya kag mga komunidad nga tungod sa nagasingki nga kaimolon nagapakigbato kag nagapakig-away. Ang reyalidad, indi “kampeon” sang mga proteksyon sang mga bata ang rehimen Marcos, kundi numero uno nga tiglapas sang ila mga kinamatarung.
Sa report sa Ang Bayan, indi magnubo sa 1,267 ang kaso sang paglapas sa mga tawhanon nga kinamatarung nga imbolbado ang mga bata halin sang magpungko si Ferdinand Marcos Jr sadtong Hunyo 2022 tubtob Enero 28 subong nga tuig. Kabahin sa mga ini ang mga kaso sang pagpatay, paslaw nga pagpatay, pag-abdak, tortyur, iligal nga pagpang-aresto kag detensyon sang mga menor-de-edad kag mga kabataan. Biktima man sila sang pagpangbomba, istraping, pswersahan nga pagpalayas, blokeyo sa pagkaon, pagpang-ipit kag intimidasyon kag okupasyon militar. Tanan nga ini lapas sa internasyunal nga makatawo nga laye, kag sa ispesyal nga mga proteksyon sa mga bata, kag mga bag-ong bun-ag nga mga lapsag kag ila mga nagapatiti nga iloy.
Napulo ka bata ang wala sang kaluoy nga ginpatay sang mga soldado sang AFP kag ginpaguwa nga napatay sa mga engkwentro sa tunga sini kag sang mga yunit sang Bagong Hukbong Bayan (BHB). Lakip diri ang 9-anyos nga si Kylene Casao sa Batangas, 17 anyos nga si Argie Salvador sa Camarines Norte kag ang 16-anyos nga si Eusebio Cranzo (Kuni Cuba) sa Sultan Kudarat. Sa Negros, ginmasaker sang 94th IB ang pamilya Fausto, lakip ang 11-anyos nga si Raben kag 15-anyos nga si Ben, subongman sa pagpatay sini sa 16-anyos nga si Everly Kee, kaupod ang iya 5 ka bulan nga nagabusong nga iloy.
Sa Masbate, wala sang kaluoy nga ginpatay sang mga soldado ang 17-anyos nga si Carling Belan kag ang 14-anyos nga si JP Osabel sa separado nga insidente. Pareho sila nga ginpasibangdan nga mga Pulang hangaway sang mga soldado. Sa Samar, duha ka bata ang basta na lang gintiro sang 73rd IB sang naabtan nila ang mga ini sa kagulangan. Sa Samar man gihapon, magkaupod nga ginpatay sang mga berdugo sang 63rd IB si Ronie Obiado kag ang iya 2-tuig nga apo nga si Intoy. Sa Oriental Mindoro, isa ka bata sang pamilya Inyab ang ginpatay samtang nagapatigayon sang operasyon kombat ang mga berdugo nga soldado. Sa tanan nga mga kaso nga ini, sulit-sulit nga ginapanginwala sang mga pamilya, abyan kag kababaryo ang pagbinutig sang AFP nga may kahilabtanan sa BHB ang mga biktima.
Tatlo ka napulo ka bata ang biktima sang pag-abdak, pagtilaw nga pag-abdak kag iligal detensyon. Lima sa ila mga bag-ong bun-ag nga mga lapsag. Isa diri si Baby Rhea, anak sang mga Pulang hangaway, nga gin-kidnap sang 47th IB agud pwersahon nga magsungka ang iya mga ginikanan. Subongman ang katuyuan sang mga berdugo sa pag-kidnap kay Baby Marx sa Negros. Sa Samar, duha ka bag-ong bun-ag nga lapsag ang sekreto nga ginpriso sa kampo sang 8th IB, kaupod ang ila mga iloy, agud pasungkaon ang ila mga amay nga ginasuspetsuhan nga mga hangaway. Samtang, gintilawan apang napunggan sang taga-baryo ang pag-kidnap sang mga soldado sa isa ka lapsag pagkatapos nga iligal nila nga arestuhon ang iya iloy sa Masbate. Sa Samar pa gihapon, pito ka menor de edad ang gindakop kag ginhimo nga “hostage” sa sulod sang kampo militar agud gamiton nga paon sa ila mga himata nga ginasuspetsuhan nga mga hangaway.
Indi luwas ang mga bata sa tortyur sa kamot sang mga soldado. Sa Samar, kaupod nga ginbulad sa adlaw ang duha ka menor-de-edad nga anak ni Tipano Rotamula pagkatapos siya pasibangdan sang mga soldado nga imbolbado sa isa ka ambus sang BHB. Sa Surigao, ginkastigo ang duha ka bata nga sila Archie kag Dennis, kaupod sang iban pa nga katapo sang pamilya Montenegro, tungod sa suspetso nga nagasuporta sila sa rebolusyonaryong kahublagan.
Libuan ka mga bata ang naga-antus sang troma kag kahadlok tungod sang patarasak nga pagpangbomba, pang-istraping kag pagpangkanyon sa Samar, Negros, Ilocos, Agusan, Cagayan, Aurora, Kalinga, Bukidnon, Abra, Iloilo, Camarines Sur, Quezon, Surigao, Nueva Ecija kag Mindoro. Gamit ang pinakabag-o kag pinaka-high-tech nga mga eroplano pang-gyera, howitser, kag drone, ginahalitan sang pagpangbomba ang mga sibilyan nga komunidad sang mga tumandok nga mangunguma. Apektado bisan ang pagtuon sang mga bata tungod nagakapilitan ang mga lokal nga gobyerno nga suspendihon ang klase sa mga lugar kon diin masingki ang pagpangbomba kag militarisasyon.
Indi luwas ang mga bata sa mga komunidad sang mangunguma nga permi nga yara sa katalagman sang pagsalakay sang mga maton sang nagapangkawkaw sang duta, kabulig ang mga pulis kag militar. Lakip diri ang mga bata sa Hacienda Yulo, Lupang Ramos, mga ulumhan sa Bulacan kag madamo pa nga iban.
Indi man luwas ang mga bata sa mga komunidad sang mga mamumugon kag mala-mamumugon sa kasyudaran sa lain-lain nga dagway sang pagpangkugmat, pagpamahog, pag-abdak kag pagpatay. Sa listahan sang AB, indi magnubo sa tatlo ka komunidad ang nakaagi sang mapintas nga demolisyon.Isa diri ang demolisyon sa Quezon City agud hatagan ligwa ang konstruksyon sang parking lot sang pangpubliko nga ospital nga pangbata nga nagresulta sa pagtulog sang mga lapsag kag bata sa dalanon.
Pamatuod ang lapnagon nga mga paglapas sa tawhanon nga kinamatarung sa mga bata, kag sa pumuluyo sa pangkabug-osan, nga tayuyon ang kampanya sang pagpanumpo sang rehimen sa ngalan sang paglutos sang rebolusyonaryong kahublagan ilabi na sa kaumhan.