Ginpahimuwa ngan ginkundenar han Makabayang Kilusan ng Bagong Kababaihan (Makibaka) an pahayag hadin naglabay han rehimen Marcos nga poyde na tanggalon an Pilipinas ha listahan han ginmomonitor han UN Special Representative of the Secretary-General (SRSG) on Children and Armed Conflict o kabataan nga aada ha natad han armado nga sumpakiay. Sering han Makibaka, buwa an ginsesering ni Marcos nga nagin madinaugon an gubyerno hini ha pag-atubang ha mga karukayaknon han kabataan sugad han child labor, pandarahug kontra ha bata, trafficking, pagkatinong (stunting) ngan bisan pagsolbar ha kakurian nga gamot han gerra.

Ginsagdunan han Makibaka an UN-SRSG nga mas hilarum nga analisaron an mga ginpadangat nga report han rehimen Marcos. Sigon ha ira, mapan-uwat ngan usahan-nga-gapil ini nga mga report nga tuyo nga tahuban an dirudilain nga pandarahug ngan pagtalapas ha katungod han kabataan, han ira mga pamilya ngan mga komunidad, nga tungod ha natikagrabe nga kakurian naato ngan nakikiggerra. An reyalidad, diri “tag-undong” han mga proteksyon han kabataan an rehimen Marcos, lugod numero uno nga parupanalapas han ira mga katungod.

Ha report han Ang Bayan, diri mamenos ha 1,267 an kaso han mga pagtalapas ha mga tawhanon nga katungod diin nadadabi an kabataan tikang han lumingkod hi Ferdinand Marcos Jr hadton July 2022 tubtob Enero 28 yana nga tuig. Kaparte hini an mga kaso han pagpatay, pakyas nga pagpatay, pagsikmit, tortyur, iligal nga pangaresto ngan detensyon han mga menor de edad ngan kabataan. Biktima liwat hira hin panmomba, istraping, pwersahay nga pag-ebakwet, blokeyo ha pagkaon, pan-gigipit ngan panarhug ngan okupasyon militar. Ini ngatanan talapas ha internasyunal nga makatawo nga balaud, ngan ha ispesyal nga mga proteksyon ha kabataan, ngan mga puya ngan ira mga napasuso nga iroy.

Napulo nga bata an waray kaluoy nga ginpatay han mga sundalo han AFP ngan ginpagawas nga napatay ha mga engkwentro giutan hini ngan mga yunit han Bagong Hukbong Bayan (BHB). Kaupod dinhi an 9-anyos nga hi Kylene Casao ha Batangas, 17-anyos nga hi Argie Salvador ha Camarines Norte ngan an 16-anyos nga hi Eusibio Cranzo (Kuni Cuba) ha Sultan Kudarat. Ha Negros, ginmasaker han 94th IB an pamilya Fausto, kaupod an 11-anyos nga hi Raben ngan 15-anyos nga hi Ben, sugad liwat ha pagpatay hini ha 16-anyos nga hi Everly Kee, kaupod an iya 5-kabulan nga burod nga iroy.

Ha Masbate, waray kaluoy nga ginpatay han mga sundalo an 17-anyos nga hi Carling Belan ngan an 14-anyos nga hi JP Osabel ha magkabulag nga panhitabo. Ngaduha hira gintahapan nga mga Pula nga mangaraway han mga sundalo. Ha Samar, duha nga bata an basta na la ginpusil han mga berdugo han 73rd IB han mahiabutan nira ini ha guba. Ha Samar pa gihapon, magkaupod nga ginpatay han mga berdugo nga 63rd IB hi Ronnie Obiado ngan an iya 2-anyos nga pangidaron nga apo nga hi Intoy. Ha Oriental Mindoro, usa nga puya han pamilya Inyab an ginpatay samtang naghihimo hin pankombat nga operasyon an mga berdugo nga sundalo. Hini ngatanan nga mga kaso, pauru-utro nga ginpahimuwa han mga pamilya, kasangkayan ngan taghimaryo an buwa han AFP nga may koneksyon ha BHB an mga biktima.

Treynta nga bata an biktima han pagsikmit, gin-atentar nga pagsikmit ngan iligal nga detensyon. Lima ha ira mga puya. Usa hini hi Baby Rhea, anak han mga Pula nga mangaraway, nga ginkidnap han 47th IB agud pwersahon nga sumurender an iya mga kag-anak. Sugadman an katuyuanan han mga berdugo ha pagkidnap kan Baby Marx ha Negros. Ha Samar, duha nga puya an sikreto nga ginpriso ha kampo han 8th ID kaupod an ira mga iroy agud pasurenderon an ira mga amay nga gintatahapan nga mangaraway. Samtang, gin-atentaran kundi napugngan han taghimaryo an pagkidnap han mga sundalo ha usa nga puya kahuman nira iligal nga arestuhon an iroy ha Masbate. Ha Samar pa gihapon, pito nga menor de edad an gindakop ngan ginhimo nga “hostage” ha sakob han kampo militar agud gamiton nga paon ha ira mga kag-anak nga gintatahapan nga mga mangaraway.

Diri talwas an kabataan ha tortyur ha kamot han mga sundalo. Ha Samar, kaupod nga iginbulad ha adlaw an duha nga menor de edad nga anak ni Tipano Rotamula kahuman hiya tahapan han mga sundalo nga dabi ha usa nga ambus han BHB. Ha Surigao, ginkastigo an duha nga bata nga hira Archie ngan Dennis, kaupod an iba pa nga membro han pamilya Montenegro, tungod ha pagtahap nga nasuporta hira ha rebolusyunaryo nga kagiusan.

Yukut-yukot nga bata an nahiagum hin troma (ugmad) ngan kahadlok dara han waray wantas nga panmomba, pangistraping ngan panganyon ha Samar, Negros, Ilocos, Agusan, Cagayan, Aurora, Kalinga, Bukidnon, Abra, Iloilo, Camarines Sur, Quezon, Surigao, Nueva Ecija ngan Mindoro. Gamit an pinakabag-o ngan pinakahaytek nga mga pan-gerra nga edro, howitser, ngan drone, ginlalasurbo hin panmomba an mga sibilyan nga komunidad han mga katutubo ngan parag-uma. Apektado bisan an pag-eskoyla han kabataan tungod kay napipiritan an mga lokal nga gubyerno nga isuspendi an klase ha mga lugar kun diin sagunson an panmomba ngan militarisasyon.

Diri talwas an kabataan ha mga komunidad han parag-uma nga pirmihan aada ha peligro han pag-atake han mga maton han parupanlupot hin tuna, kabakyang an pulis ngan militar. Kaupod dinhi an kabataan ha Hacienda Yulo, Lupang Ramos, mga umhanan ha Bulacan ngan damo pa nga iba.

Diri liwat talwas an kabataan ha mga komunidad han mga trabahador ngan baga-trabahador ha kasyudaran ha magkalain-lain nga porma hin panhadlok, pagsikmit ngan pagpatay. Ha listahan han AB, diri mamenos ha tulo nga komunidad an nahiagum hin madarahug nga mga demolisyon. Usa hini an demolisyon ha Quezon City agud tagan dalan an konstruksyon han parking lot han pampubliko nga ospital nga pambata nga nagresulta ha pagkaturog han mga puya ngan bata ha kalsada.

Tigaman an samwak nga mga pagtalapas ha tawhanon nga katungod han kabataan, ngan ha katawhan ha kabug-usan, nga dirudiretso an mapanmuypoy nga kampanya han rehimen ha ngaran han pagperdi ha rebolusyunaryo nga kagiusan labina ha kabaryuhan.